XII 
et inter haec primas tenent in oppidulo Caete facta. Haec devoluta a nonnullis In¬ 
dis per fluminum vada piscosa deferuntur, aliis in littore attrahentibus, pari modo ac 
nostrates piscatores agere solent. (Tab. C.) Nec indignum videtur observatione, hamo 
retibusque piscandi arte illos praecipue populos excelluisse, qui ad gentem Tupino¬ 
rum (Tupis) pertinebant, cujus adhuc reliquiae ad Parae littora supersunt. A mari 
hi non alieni, suis illud navibus tentabant, prae aliis gentibus et moribus et lin¬ 
guae facultate exculti. Contra plures alii, in interioribus terrae continentis vagantes 
a natationibus, navigatione et piscandi artibus abhorrebant. Probe hi norunt, cer¬ 
tos pisces noctu taedae splendore allici, et tanta dexteritate agunt, ut manibus saepe 
illos capiant. 
Est et alius apud Brasiliae indigenas piscandi modus in usu, qui eo redit, ut 
pisci consuetum elementum subtrahant, aut certe tam arcte illi succidant, ut 
captura facillima reddatur. Naturam et in hac re magistram habuere, observantes, 
refluente aestu persaepe fieri, ut vel in littore, vel in rivorum fossis ab aqua re¬ 
lictis pisces passim in vado remanerent. Igitur naturam imitaturi rivos humiles 
exhauriunt, quo piscibus aquam subtrahant, quod tanta dexteritate celeritateque 
praestant, ut illi quidem, qui non ipse viderit, incredibilis videatur. Postquam 
nempe rivum variis locis aggere clauserunt, duobus ordinibus illi adstantes peri- 
carpiis Crescentiae Cujete in phialas {Cujas) aptatis haustam intra pedes magna 
vi celeritateque retro projiciunt (Tab. G.) Hunc illi piscatum Igapuja vocant, ad- 
hibentque potissimum in rivis maritimis humilioribus, vel in illis canalibus, qui 
stagna lacusque conjungunt. 
Quum usu didicerint, quomodo varii pisces natent, quasque potissimum vias 
teneant, nassis uti coeperunt, quas ex Juncis caulibusque lentis Marantae, quam 
Aubletus Tonckat appellavit, variis formis conficiunt, diverso, quem locorum diversi¬ 
tas poscit, usui accomodatas. Eas lingua his populis communi {Lingua geral ) JMa- 
tapy vocant, et ad capturam praesertim minorum piscium adhibent, de felici 
eventu certissimi, quum et aquae in fluviis vias et piscium itinera notissima ha¬ 
beant. Ad nassas etiam referri queunt, quas illi quidem Camboas adpellant, quae 
quasi stantes seu erectae et ampliores nassae sunt, ex palis fluvii fundo infixis, 
formam fere fidium habentes; tres nempe semicirculares cameras formant, quas 
ingressi pisces consilii inopes evadunt, nec qua fluvii campum repetant, satis ma¬ 
ture inveniunt. Utuntur plerumque hac nassarum forma illis locis, quibus pisces 
maxime ultra citraque commeare atque illis, ad quae pisces a lutrarum gregibus, 
quae his locis frequentes sunt, in fugam acti, adnatare solent. (Tab. D.) 
