XI 
sagittae nectebant, ut addito piscis pondere facile ex hoc excideret corpore, pisce, 
cui inhaerebat, vulnerato fundum aquae petente, dum filum telo circumvolutum, 
quo altera tenebatur extremitate, facile explicabatur*, piscemque sequebatur, telo 
interim in superficie haerente, locumque piscis indicante» (Haec ego tela, in Atlante 
itineris descriptioni adjecto, inter arma reliqua figuris 16, 17 et 22, et figura 25 , 
balistam, quam Boloque , vel Estolica vocant, qua globulos argillaceos, parvasve 
sagittas vibrant, depingenda curavi). Non minore hunc Barbari piscatus modum 
exercent dexteritate, quam qua feras nemorum avesque venantur. Norunt nempe 
et aquae vim refringendi luminis, et corpori injecto resistendi, ut illis et piscis visi 
verus in aqua locus, et quantum vi directionique projecti corporis decedat, accu¬ 
rate sit in comperto. Hunc illi venatum (Vid. tab. nostra A.) vecti cymbis insti¬ 
tuere solent, quibus illa praecipue loca petunt, quae prae caeteris faustum even¬ 
tum spondent; spondent vero prae aliis illa fluminum lacuum ve loca, quorum ripae 
copiosas arbores frugiferas alunt, quae fruges, quum maturae in aquas delabun- 
tur, piscium greges alliciunt. Quo vero piscibus telo petitis potiantur Barbari, 
aut ipsi aquis insiliunt, aut uxores liberique hoc illis officium praestant. 
Non sine longo rerum usu, nec nisi in gente non omnino inculta fieri potuit, ut 
piscaturi hamo retibusve uterentur; norant vero utrumque ante Lusitanorum adven¬ 
tum; et piscium quidem ossiculis, aut spinis arborum tenuioribus utebantur, dum 
hamos ferreos a Lusitanis pretio comparaverint. Filum ex fibris palmarum ( Tucum ) 
paratur. Quo vero nostrates piscatores (de Anglis, qui in hac arte sunt callidis¬ 
simi, non loquor) multum superant, accurata est escarum notitia quae cuique 
piscium speciei maxime ad palatum faciat; coleoptera varia, muscas, vermes, re¬ 
centem, coctam, putridamque carnem, pilos etiam, stupam, arborumque fibras, 
quibus variarum escarum formas induunt, in usum trahunt, piscesque nominare 
queunt, quos specie escae data capturi sint. Virgam quidem, ex qua linea cum 
hamo dependeat, adhibent; sed lineam etiam omnem manui circumvolvunt, quam 
dein magna dexteritate longissime in aquam projiciunt, sola inter digitos retenta 
extremitate, quo fit, ut levissimos motus insultusque, quos piscis in esca lineave 
causat, facili negotio advertant (Tab. nostra B.). Minus olim ad perfectionem ad¬ 
ductus fuisse videtur is piscatus, qui retibus fit. Certe retia, quibus hodie tribus 
adhuc incultae utuntur, nec magna sunt, nec ad usum apte contexta. Quum vero 
indigenae magna dexteritate in arte plectendi gaudeant, hodie magisterio Europae¬ 
orum docti retia conficiunt, in quibus nihil ad perfectionem desideres, in quorum 
fabrica fibras ex palmarum foliis praecipue adhibent. Maxime omnium celebran¬ 
tur retia, quae indigenae provinciae Para, qui quidem littus accolunt, conficiunt, 
