X 
bri, Januario, Februario mensibus certae quaedam arbores maturos fructus demit¬ 
tunt, quibus illi praecipue gaudent, ad quas arbores referenda est Labatia macro- 
carpa, quam alibi ( Nov . gen. II. t. 170.) descripsi pingendamque curavi. Huc spectat 
phaenomenon quam maxime singulare ab auctore lusitano (Fonseca, Navegagao 
do Para ate as Minas de Matto Grosso , p. 38 .) relatum. In occidentali scilicet 
fluminis Madeira ripa lacum quendam situm esse fluminique conjunctum, a nume¬ 
roso piscium grege habitatum; hos vero, ignota quadam ex causa, tali laborare 
inertia, ut nulla coqui arte sapor iis possit reconciliari: nomen ita Jurupari-pira 
i. e. piscium diaboli, hunc lacum adeptum esse. Caeterum multum valet, qua pis¬ 
cium caro mutetur, cibi ratio. Ita ad flumen S. Francisci observatum dicunt, carnem 
piscium veneniferam fieri, quum fructus Hermesiae castaneaefoliae maturescunt, quod 
eo majorem fidem meretur, quia alia stirps eidem Euphorbiacearum ordini ad- 
scripta, Hippomane Mancinella, cancros marinos veneficos reddat, qui inde come¬ 
derunt. Mineralia quod attinet, Indi superioris Yupura retulerunt, pisces nonnun- 
quam infirmari, quando flumen hoc exundans glomeres pyritis sulphurei attingit, 
solvitque; quod ut credam, eo facilius inducor, quum etiam existimem, huic py- 
riti deberi magna ex parte hepatis enormia incrementa, quibus accolae illius fluvii 
passim laborant. 
Et haec quidem de moribus piscium, quantum illos per iter observare licuit, 
dicenda habebam; nunc varias artes, quibus incolae utuntur, piscibus potiundi, 
usumque, in quem captos adhibent, ut exponam, narrationis ordo poscit. — Juvat 
vero rem omnem a principio repetere, primumque de artibus disserere, quibus 
hujus terrae autochthones usi sunt, quae, quod advenae Lusitani tradiderunt, non 
aliae erant, quam quibus contra feras utebantur, arma nempe varii generis, ut adeo 
piscatus venatusque artes distinctae non essent. Praeterea erant illis herbae quaedam 
narcoticae notae, quibus pisces inebriarent; atque hac ratione piscatus varii modi 
inter Indos valent, quos quidem omnes icone illustrandos curavi, duplici consilio, 
ut facilius a lectoribus intelligerentur, utque ornamenti quid quasi piscium ipsis figu¬ 
ris adjicerem. 
Mature natura hos homines docuit, uti plerasque alias feras nationes, ligna 
quaedam elastica in catapultas aptare, qualis funda est, arcusve, quibus acumina¬ 
tum lignum, sagittam, telum, et quandoque globum ex argilla cocta comparatum 
vibrarent. Ad piscatum telis peculiarem formam tribuebant; nec enim satis aptum 
putabant, siquidem illud pluribus uncis elongatis armarent, sed uncos hos seu lig¬ 
neos , seu ex ossibus piscium vel arundine arborescenti formatos ita dextre corpori 
