4; 8 ALBERTI COGNOMINE MAGNI 
iam ante diximus, quod est perfectum in virtutibus ani¬ 
mae, perfectum est in organis, cum organum non faciat 
natura in animalibus nisi propter virtutem animae quae 
mouet organum ipsum. Hoc igitur modo non potest esse 
perfectior modus virium alicuius animae, nisi quod or¬ 
ganicae vires non sint nisi secundum esse non*) organi- 
2 carum. Sicut enim diximus in anteliabitis, in omnibus, 
in quibus sensibilis anima est, actus vltimus sine ende- 
lechia completa in bis vegetatiua non est nisi sicut pars 
potestatis, et est in eis secundum esse sensibilis. Cuius 
signum est: quia lioc circa quod operatur, ad viuum sen¬ 
sibile terminat: et cum eodem modo in quibuscunque ra¬ 
tionalis anima est endelechia completiua, in his vegeta¬ 
bilis et sensibilis potentiae naturales existentes sunt secun¬ 
dum esse rationalis, eo quod virtus animalis vnicum est 
esse, quod est actus et effectus essentiae et formae suae 
substantialis: et ideo sicut viuere simpliciter vegetabili¬ 
bus est esse, ita sentire sentientibus est esse, et inteili- 
3 gere intelligentibus est esse. Dico autem viuere, sen¬ 
tire, et intelligere, vitam et sensum et intellectum ha¬ 
bere: eo quod anima primo actus est sicut somnus, sicut 
diximus in libro de anima, et postea sicut vigilia, sicut 
sunt duo actus ensis, scilicet figura ensis, et secare, vel 
incidere. Cum autem vegetabilis et sensibilis potentiae 
insunt secundum esse perfectissimi, quod potest esse a 
corpore organico, necessarium est ipsas perfectissimas 
esse et ratione aliqualiter participare. Cuius signum est, 
quod in homine tam in vegetatiuis quam in sensibilibus 
4 est ordo vitae secundum rationem. Nam temperantia et 
castitas insunt secundum opera vegetabilis: humilitas au¬ 
tem et mansuetudo similiter, et fortitudo et plures aliae 
virtutes insunt secundum concupiscentivas et iras sensi¬ 
bilis: quod esse non possit, nisi et vegetabilis et sensi- 
*) Maut. et Veneta naturae. 
