LIBER XXI. CAP. I. 
4 79 
bilis inessent homini secundum esse animae intellectualis: 
aliter enim non esset ordinis secundum honesti rationem 
susceptiua. Si quis autem dicat, quod temperantia et ca¬ 
stitas et pudicitia et caeterae huiusmodi virtutes non sunt 
secundum vegetabilis opera, sed potius secundum con¬ 
cupiscibilem, quae est sensibilis animae: hoc stare non 
potest: quia nutrire et generare non sunt nisi vegetabi¬ 
lis: et ideo virtutes quae sunt circa haec opera, non pos¬ 
sunt inesse nisi secundum vegetabilem : et concupiscentia 
quae est circa haec, et similiter sensus et motus sunt circa 
haec , prout vegetabilis est in sensibili, sicut trigonum in 
tetragono. Et hoc est quod ante diximus, quod inest se¬ 
cundum esse sensibilis, et hoc vlterius inest secundum 
esse rationalis: et ideo ordinem capit opus a ratione, con¬ 
cupiscentiam a sensibilis animae esse: opiis tamen sem- 
per est vegetati nae potentiae. 
Ex his ergo palet, non posse esse perfectius animal 5 
homine: quoniam animae quae est actus vltimus non po¬ 
test esse perfectior, quam quod sit esse aliorum et ratio 
sit separatum, et quod est potentia naturalis ipsius, sit 
commictum organo. Ante talem enim substantiam nihil 
omnino est, nisi separatum in esse et potentia: et hoc non 
habet animae rationem: et ideo non constituit animal. 
Potentia namque non potest comparari nisi ad duo, ad 
obiectum videlicet et ad subiectum siue substantiam, cu¬ 
ius ipsa est potentia naturalis. Ex parte autem obiecti 
non habet nisi quod a tali oblecto patitur secundum na¬ 
turam , aut circa tale obiectum *) secundum naturam ope¬ 
ratur: et haec non elargant et exaltant posse suum vel 
modum sui posse: sed ex natura subiecti a quo ipsa po¬ 
tentia oritur, sicut omnis naturalis potentia oritur, a vi¬ 
ctoria formae subiecti habebit absque dubio tanto magis 
posse, quanto altior et nobilior et primae causae vicinior 
*) Veneta et Mant. iuliecium. 
