LIBER XXL CAP. III. 4 9 i 
patet per se de scientia speculatiua. De arte antem actiua 
constat r quoniam ars est cum ratione factiua eorum quae 
facit. In virtute autem attingitur medium, quod deter¬ 
minata ratione est medium, prout sapiens determinat. 
Propter quod nullum omnino animalium disciplinatur ad 
aliquod istorum trium. Sed cum liomo habeat sensus 
disciplinales duos, visum videlicet, et auditum, sicut de¬ 
terminatum est in libro de sensu et sensato, visus deser¬ 
vit inuentioni disciplinae: et cum huius inuentio non fiat 
nisi ratione conferente memorias et sensata, non est ali¬ 
quod animal disciplinabile visu: quia non habet faculta¬ 
tem inuentiuae ex collatione sensibilium. Auditus autem 
sensus est disciplinatis ex signis rerum, et ex alio. Et 
ideo animalia quaedam possunt disciplinari per auditum, 
et nulla per solum visum. Et ex hoc cognoscitur simia 
maioris esse facultatis, quam aliud animal: quoniam di¬ 
sciplinam recipit per auditum, et imitationem repraesen- 
iatiuam operum per visum: quod non facit aliud animal, 
nisi homo et pigmeus, et simia. Et ideo patet, quod ista 
tria animalia continuis descendunt gradibus. Homo qui¬ 
dem particeps sensus disciplinalis omni modo, et memo¬ 
riae, et experimenti, et rationis, et scientiae et artis. 
Pigmeus autem particeps sensus disciplinalis, et memo·* 
riae, et parum experimenti, et nihil rationis, scientiae 
et artis. Simia autem participans sensum disciplinae, au¬ 
ditum, et in visu aliquid percipiens ordinatum ad discipli¬ 
nam , imitationem videlicet, et memoriam habens sensi¬ 
bilium, sed ex ipsa nihil omnino experimenti eliciens. 
Alia autem bruta in visu nihil disciplinabile accipiendo, 
solum auditu aliquid disciplinae percipiunt. Amplius cum, 4 
sicut constat ex supra habitis, formae monentes sint in 
homine, et formae speculatiuae, non recipit disciplinam 
simia, neque etiam aliud animal nisi formarum monen¬ 
tium: piOpter quod etiam animalia disciplinabiliora sunt 
multorum valde motuum. Et ideo ad ambulandum vel 
