LIBER XXI. CAP. IV. 
497 
libro de memoria et recordatione. Et saepe contingit, 
quod animalia bonae memoriae sunt malae recordationis, 
et e conuerso. Disciplinabilitas tamen animalium magis 5 
attenditur in recordatione, quam in memoria, et prae¬ 
cipue secundum eam partem quae est recordatiua inten¬ 
tionum. Cuius signum est, quod animalia disciplinata ad 
ludos, ad nutus et sermones magistrorum suorum perci¬ 
piunt voluntates eorum, et faciunt ea quae sibi imperan¬ 
tur ad intentionem suorum magistrorum. Quod autem in 
auditu et recordatione potius apprehendant voluntatem et 
affectum, quam conceptum magistrorum suorum, ex hoc 
significatur, quod aliquando non faciunt ea, ad quae di¬ 
sciplinata sunt, nisi cum minis, vel blanditiis, vel aliquo 
signo terroris vel blanditiei: propter quod operantur ad 
affectum proferentis significatum in voce, et non ad con¬ 
ceptum : et ideo articulationem vocis non apprehendunt, 
et tamen recte perficiunt sibi imperata, et mouentur ex 
disciplina potius, modo quo inouet natura, quam modo 
quo mouet apprehensa et concepta intentio rerum aliqua¬ 
rum : quia moneri ex huiusmodi concepto est rationis: 
moueri autem ex habitu in modum naturae monente, est 
etiam cuiuslibet potentiae bruti sensibilis. Simile autem 6 
huic videmus in artibus mechanicis, quarum opera optime 
exercent habitum habentes ex consuetudine, et nescientes 
operis sui rationem: et citharizant, vel viellant, vel ali¬ 
quid aliud faciunt ex solo habitu consuetudinis, nullam 
prorsus scientes sui operis rationem. Similis est diffe¬ 
rentia inter homines et bruta ex habitu mota disciplinae. 
Mouentur enim bruta sicut ex natura, non attendentia vo¬ 
ces, nisi prout sunt signa voluntatis eius qui vocat, nihil 
penitus percipiendo de articulatione sermonum, quibus 
alloquitur ea magister, qui imperat opera. Homo autem, 
facit imperata sibi secundum intentionem articulationis, 
quae est in sermone imperantis. Superius autem deter¬ 
minatum est, quod animalia aliquando ex ipso sensu 
statim obediunt ad ea, ad quae disciplinata sunt, propter 
Ii 
