20 
et Martius Reise Vol. I. p. 172. Vol. 3. p. 950. Aedificia in quibus magna eorum cohors habitat, constant cari¬ 
tatibus diversae magnitudinis atque canalibus daedaleis; inde exeunt alii canales, tenuiores, saepe per longum 
spatium rectd via perducti, quibus apertis comperitur, duo vel tria animalcula solum unum juxta alterum viam ibi 
facere posse. Exstruunt canales e terra argillosa ope muci cujusdam, quem praeparant, subacti et compacti; tem¬ 
poris spatio massa adurescit, attiimen tantam duritiem nunquam adquirit, ut non digito triturari possit. Mucus ani¬ 
malis ex hoc caemento extractus in Brasilia optimum contra strumam remedium habetur. (R. vol. I. pag. 211.) 
HYMENOPTERA 
Licet haec magna insectorum classis animi dotibus, aut si rectius velis instinctu, omnibus aliis antecellat, 
tamen quod ad eorum vitae rationem et mores attinet, de iis generibus solummodo scriptores hucusque sate¬ 
gerunt, quae aut numero, aut utilitate, aut quod inferunt, detrimento observatorum attentionem prae omnibus ex¬ 
citarent. Non mirum igitur, plurimas quidem formas innotuisse, sed praeterea nihil. — Teste Lozieres, (Americ. 
Phil. Trans, tom. 5. p. 325) certa Ichneumonidis species sericum opus fabricat, et colore et nitore excellens. Haec 
Ichneumonides species in larvam Tineae cujusdam saevit, quae in insulis Antillanis in Indigoferae plantae, et in 
latropha Manihot victitat. — Alia Hymenoptera, more Cyuipum nostratium, ictu in plantas vegetas, gallas exci¬ 
tant; ita Molina auctor est, in regno chilensi cellulas globosas observari, ictu Hymenopteri exortas, in planta e 
familia Labiatarum, ipsi Rosmarinus sylvestris dicta, quibus expressis oleum educitur. 
Formicarum cohors in America meridionali et individuorum numero et formarum varietate ita excellit, ut quasi 
dicere possis, haec animalcula, quae rite summae diligentiae laude habemus dignissima, in novo orbe generis hu¬ 
mani vices in se suscepisse, ibidem inertis, mollitiei et inanibus studiis magis quam iis, quae hominem decent et 
ornant dediti. Pariter provinciam habent aliorum animalium, in Europa habitantium, e, g. Carabicorum et Necro- 
phagorum ibi multo rarius occurrentium. Formicae igitur ab optima matre natura in America tropica quasi eo 
munere constitutae videntur, ut materiae ab alia in aliam conditionem mutandae vicissitudini inserviant. Quum igi¬ 
tur insecta carnivora aliorum ordinum in novo orbi tropico rarius occurrant, horum omnium vices formicarum innu¬ 
merabiles gentes in se susceperunt. Rarius haec animalcula generi humano quasi amica et instinctuum affinitate 
juncta videntur, ita ut vel contra alios hostes in auxilium vocentur, e. g. contra Termites, quos in aedes ingres¬ 
sos, urbium incolae ope formicarum oppugnant. Hoc scopo ut inserviant, natura formicarum diversa genera undi- 
quaque disseminavit, ita ut aliae in terra, aliae in graminetis, in sylvis, super frondes vegetas, vel in partibus ligno¬ 
sis, aliae demum in hominum domiciliis laboris quidem improbi, sui studiosi, atque devastantis effigiem exhiberent. 
Illis in plagis per totum annum alacres laborant, neque, ut in Europa, hyeme torpent. In America meridionali For¬ 
micae petiolo binodi (Myrmica, Eciton, Daceton Pty,, Atta, Cryptoceyms) et individuis et speciebus longe copio¬ 
sissimae. In agmina numerosissima collecta itinera et magnas migrationes instituunt. Plerumque etiam carni¬ 
vorae in domibus vegetabilia fere nunquam infestant. Illa phaenomena in Formicis petiolo nodo unico instructis 
non observantur. Inter has (Formica, Ponera, Polyergus, Odontomachus) formicae propriae sic dictae longe cre¬ 
berrimae. Omnes fere eosdem mores offerunt, nidos sub lapidibus, ad arbores aut cumulis propriis exstructis aedifi¬ 
cant. Ponerae agmina individuis paupera; huic generi vero species maximae, mordacissimae adseribendae. Poly¬ 
ergus in America meridionali hucusque non repertus. Azara auctor est, in Paraquaria atque in Provinciis flumen 
la Piata adjacentibus formicas per totum annum continuo laborantes observari , et addidit, eorum aedificia multo- 
ties et magnitudine et gentium inhabitantium numero superare ea, que per Europam obveniunt. In tanta indivi¬ 
duorum copia haud mirum, illorum aedificia nonnunquam in tantam altitudinem et latidudinem evehi, ut quasi ho¬ 
minum industria exstructos aggeres praeseferant. In colonia Surinam Stedman acervos visitavit, 6' altos, atque 
in plusquam centum pedum circuitum effusos. (Reise I. p. 169.) Imo Malouett in Guyanae sylvis formicarum 
aggeres 20 pedes altos pyramidis in formam, vertice detruncatae, diametro 40 pedum observasse Huber refert. 
(Recherch. sur les Moeurs des Fourm. p. 168.) Prope urbem Para hortum plurium jugerum extentione formicarum 
infesto studio eversum observasse Martius nobis autor est. Lepidam de formicarum devastationibus narrationem 
exhibet Oviedo (Histor. de las Ind. Lib. 15. Cap. 1.) Urbem scilicet in Haytina Insula St. Dominici formicarum 
examinibus ita fuisse afflictam, ut quum humana industria nihil contra eas efficeret , Sanctorum auxilium implora¬ 
tum esset, et S. Saturninum contra formicarum pestem patronum fuisse electum. Horum animalculorum incursus 
tam repente et inopinate interdum habitationes infestant, ut Azara teste saepius noctu incolae relictis vestimentis 
