21 
e lecto effugere cogerentur. (Voy. d’Am. merid. toin. I. p. 185.) Peruvia quoque hac formicarum peste ita laborat, 
ut nec aedibus, nec segeti parcant, et peregrinantes atrocissimo morsu et ictu vexent. Observante Bredemeyer, 
Martio et Poppigio rami fistulosi certarum arborum, Triplaridis Cecropiae atque Ocotearum et Caricae saepius 
denso replentur agmine Cryptoceri cujusdam fusci , qui fracto ramo decidit, et homines obvios pruriente morsu 
exercet. Multo periculosius aliud hujus familiae insectum nigrum, nitidum, crabonis magnitudine, quod semper 
solitarium in sylvis vagat. Ejus ictus febrem et dolores imo in partibus a vulnere longe remotis concitant, quam 
ob rem ab Indis valde timetur. (Poppig in Fror. Notiz. fiir Nat. u. Heilk. tom. 32. p. 6.*) Formicae etiam in Pro¬ 
vincia M.aynas, observante cl. Poppig tormentum maximum inferunt. Species grandes pungentes, ad arborum truncos 
degentes, vulnera causant, majoribus doloribus, quam vulnera Vesparum, comitata. (1. c. t. 33. p. 103.) — Atta cephalo- 
lotes Fahr. brevi tempore arbores omnino sanas defoliat. Cl. Lund (Me'm. suries Fourm. du Bre's. Annal. d. Scienc. nat. 
t. 23. p. 118. sq.) observavit in singulo petiolo sedentem singulam formicam, quae morsu eum auffere conabatur at¬ 
que brevi temporis spatio tam dextre egit, ut quasi de arbore foliis plueret. Haec delapsa ad arboris radicem ab 
aliis formicis morsu in frustula divisa in nidum delata sunt, ita ut in solo migrantium magnum agmen idque con¬ 
tinuum , lineae viridis ad instar moveretur, visu mirabile. Intra horae spatium tota arbor defoliabatur. Fru¬ 
ticibus densis folio insident, unacum eo decidunt. Foliis his utuntur ad nidos construendos subterraneos, qui 
supra foramina, tenui vallo circumdata offerunt. Phanomenon illud etiam a cl. Azara observatum, qui memo¬ 
rat, speciem hanc nidum suum multa sagacitate hominum oculos subducere. (Azara, 1. c. p. 200.) Et aliis peregri¬ 
natoribus, e. g. cl. Spix et Martius (Reise III. p. 891.) hae formicae folia ferentes occurrebant. Formicae brun- 
ncae Citris aurantiis, eorum corticem derodentes, saepe valde obnoxiae. (Spix et Mart. R. I. p. 171.) Ut inde 
arceantur, jam mos est, platitatis juvenilibus arborum truncis ad radicem magnam ollam cicumjicere, quasi annu¬ 
larem, quae aqua repleta adseensum impediret. Species aliae hortos olitorios laete virentes paucis interdum horis 
devastant. (lidem, 1. c. II. p. 655.) F. saccliarivora Linn. Saccharo officinarum maxime perniciosa est, quum 
enim sub culmorum radice nidos construit, his mortem saepius infert. Saeculo praeterito in Granada insula tam 
incredibili copia augebantur, ut omnes plantationes devastarent et aedibus, quoquoversus iis repleti.?, magnum 
inferrent detrimentum. Licet diverso remedio, igne et aqua, hominum industria in eas saevisset, omnia tamen 
irrita fuerunt, dum demum imbribus per longum tempus durantibus abolitae sunt. (Castle, Philos. Transact. vol. 
XXX. pag. 346.) Formicarum pestem per Paraquariam grassantem eleganter descripsit bonus Dobrizhofcr, (de Abi- 
ponibus II.,p. 375.) cujus pagellam, quum liber paucis innotuerit, libenter in nota transscribo.—**) F. sacchari- 
*) Verosimiliter hic Ponera quaedam grandis, forsan P, gigantea Ptij. intelligenda est. 
**) Imbecilles, et si cum plerisque aliis insectis conferas, exiles snnt singulae; verum numero, labore ac concordia for¬ 
midabiles evaserunt, seque ipsis fortiores. Vidimus per campos, maxime, quos Parana flumen alluit, formicarum 
tumulos pyramidi saxeae simillimos, ternas pluresve ulmas altas, basi latissima, materia, quae duritie lapidem aequat, 
persolida. Hi domus annonariae, hi foi’micarum turres sunt, e quarum culmine subitas eluviones despiciunt, ac flui¬ 
tantia segnium bestiarum cadavera tutae speculantur. Vidimus alibi immensam planitiem formicariis tumulis humili¬ 
oribus ita consitam, ut spatiunt, ubi equus citra cespitationis periculum pedes figat, nusquam inveniat. Latissima 
saepe formicarum semita in campo cernitur; Xerxis legiones illae transisse, jurares. Tumulos illos pyramidales 
prius solerter cavatos Hispani pro furno ad coquendum panem adhibent aliquando ; nonminquam eos commolunt, ac 
in pulveres redigunt, qui aqua rite subacti ad parimentandas domos egregie valent. Ejusmodi pavimenta lapidem 
referunt, lapidis instar durant, et pulicum aliorumque insectorum procreationem impedire dicuntur. Sed formicarum 
quas rei domesticae inferunt, strages accipe. Longissimo, cujus finem frusta exspectaveris, ac denso agmine ad sac¬ 
cos tritico refertos accurrunt, et continuato diebus noctibusque, si illunes non sint, itinere, modios aliquos sensim 
asportant. Fructiferas arbores, ni earum stipitem cauda vaccina circumplices, ut adseensum impedias, foliis nudant 
omnibus. Segetes quascunque attondent, crederes falce demessas. Vinum permodicum, quod ad altaris usum vix 
sufficiat, cur per quadragiutarum leucarum spatium chilensi e regno in Paraquariam advehendum? Formicae innu¬ 
merabiles vites vineasque, caeterum laetissimas, depascunt. — Ut vineis, sic hortis exitiales esse solent formicae 
varii generis. Quidquid oleris aut leguminis severis, ad radicem usque depascuntur. Plantam teneram hodie terrae 
mandas, cras incassum quaeres. Piperi tamen, quia acrioris saporis, parcunt. Carnem seu crudam seu assam, si 
in cubiculo relinquas, mox formicarum gregibus nigrescentem invenies. Quidquid quisquiliarum est, mandunt, ipsa 
scarabaeorum, bufonum , anguium cadavera. Aviculam caveae inclusam, cui caro pro pabulo fuit, a formicis devo- 
6 
