U 
APHORISML 169 
Nimius calor. — Aerem fervidum vel solis aestus plantas aeque ac 
animalia afficere inter omnes constat. Stamina plantarum, ad moto sti- 
mulo, tempore matutino vividiora moventur, quam hora meridiana. 
Mimosae foliola solis calori diu exposita, exhaustis viribus langues- 
cere, stimulo segnius obedire videntur. Hedysari gyrantis foliola, sole 
flagrante, motu gyratorio agitari desinunt *). Ne objicias, frigo- 
rem irritabilitatem vasorum eodem fere modo imminuere. Nam tem- 
pestate aspera et adversa vegetabilium fibrae densantur, angustantur, 
rigescunt. Vis vitalis vel irritabilitas autem, cum in animalibus tum 
in plantis ipsis, residere in fibris mollibus laxatis **), evaneäcere in 
arescentibus, abesse a duris videtur. Quare plantas aestu solis et 
frigore autumnali diversam ob causam longuescere *** ****) #) deprehendi- 
mus. —, 3S Omne corpus ubi nimius ardor viget, aut interit aut manet 
„sterile.“ VarroIV. 10. 
Gas asotum , carboneum , nitrosum. — Omne genus aeris, cui gas 
oxygeneum haud immixtum est, nulla germina ex seminibus elicere, 
jam ante monui. Celeb. Haies Mentham piperatam, aere carboneo 
circumdatam, post breve tempus flaccescere animadvertit *###]. Idem 
phaenomenon, consentiente et Gel. Ingenhoussio f), experiendo sae- 
pe 
*) Broussonet in Voigts Magaz. l. c. p. 60. 
**) Gmelin Biss, de irritabilitate p. 29. §• 40. Sömmerzngs Muskellehre p. 31. §. 49. 
Haller Mem. sur la nature sensible et irritable, p. 78. 
***) Girtanner in Grens Journ. I. c. p. 3 42. 
****) Statik der Gewächse, p. 18 5 . ti. 122. Nescio tarnen cujus indö'lis sit aer, ex dente 
bovino extra&us, qüo plantas laete crescere affirmat vir oculatissimus. — Et gas oxy¬ 
geneum jam Halesio notum erat, qui ex 1922. Gr. minii 34. une. cub. aeris extraxit. 1. 
c. p. 163. n. 119. Idem gas est Spiritus nitro - aereus viri immortalis, Joh. Mayow , 
Oxoniensis, qui oxygenes in acido nitri latere; metallorum pondus oxygene in calcina- 
tione augeri; gas hydrogeneum ex acido sulphurico diluto, ferro instillato, oriri; aerem 
nitrosum gas oxygeneum absorbere etc. docuit in libro rarissimo: Traülatus quinque 
medico - physici, quorum primus agit de Sal - nitro et spiritu nitro - aereo , secundus 
de respiratione , tertius de respir. foetus in utero et ovo. quartus de motu musculari, ul- 
timus de rachitide, Studio J. Mayow. Oxonii. 1674* p . 1/. 2 8* 163. 6*135. Quod 
opus egrcgiis adnotationibus ornatum, denuo in lucem emissurus est vir amicissimus et 
acutissimus J. A. Scherer , M. D. 
-j*) Versuche /, c. B. 2. Einleit. p. LXI. p. 11. 12. 135* 
/ 
% 
