171 
APHORISMI. 
Resedae plantarum partes licet aquae haud commissae, irritabilitatem 
non statim amittunt. Malpighius in vasis spkalibus ex trunco excisis 
motum vidit peristalticum. Qui motus et in visceribus animalium, a 
corpore separatis, jam veteribus observatus est. Illust. Coyolo #) 
affirmat, filamenta ex flosculis Syngenesiarurn exseda et haec iterum 
disseda, irritata, moveri. Eandem vim. contradilem Lepidopterorum 
rostra post mortem insedi exserunt. Berberidis stamina amputata, 
3-4 minut. praeterlapsis, novo stimulo adhuc obedire deprehendi. 
Mimosae pudicae foliola reseda, quum resecando concutiantur, ple- 
rumque clausa invenies. Quorum alia, invalidiora forsan, nunquam 
explicantur, alia lumini exposita post 12-14 minut. denuo se aperire 
et semihora praeterlapsa, vim contradilem non totam amisisse anim- 
adverti. Et foliorum petioli, foliolis omnibus resedis, cauii Mimo¬ 
sae cohaerentes, agitati descendunt. Quodsi caulem radicem versus 
acu pungas adco üt succus destillat, totam plantam viribus exhaustis 
folia claudere, solisque radiis haud suscitari invenies. 
10. 
Vis vitalis humorum, qui per vasa moventur, in mammalium fa- 
brica et vegetabilium diversa. Plantarum succus sanguini albo, fri- 
gido vermium proxime accedit. Uterque enim in corpore vivo se- 
cundum leges chemicae affinitatis fere mixtus videtur, exque vasis 
emissus parum immutatur. Humorum vegetabilium calor ex nutri- 
tu ipso oriri videtur. Nam internae' dudtulorum tunicae terram, 
alcali, hyclrogenes, carbonem et quaecunque succo vel aere (tra- 
cheis hausto) soluta sunt, sibi adsciscunt, caloremque, in his ele- 
mentis antea latentem, emittunt. 
Sanguini vel humoribus animantium vim quandam inesse quae im- 
pedit, quo minus elementa eorum, vinculis solutis, affinitatum legi¬ 
bus obtemperent, quotidiana testatur experientia. Quae tarnen vis 
vitalis in variis animantibus differt, quum, succo ex vaso effuso, mo¬ 
do segnius, modo citius evanescat, et humores ipsi in corpore vivo 
Y 2 inclusi 
*) l. c. p, 32 . 
