Liber XXXIII. . 6 1 
fa£ti: placuitque/. denarium fedeeim affibus per¬ 
mutari, quinarium oftonis, feftertium quaterni?» 
Ita v. refpubiica dimidium lucrata eft. In x. mili- 
t . Placuitque denarium 
XVI. ojftbus) Eius rei ar¬ 
gumentum apparet in quo¬ 
dam C. Titinnii denario, 
capiti Romae, quod in alte¬ 
ra parte lignatum eft,. ad- 
ie£ta hac nota, XVI. vt in 
aliis multis X, nempe quia 
'feriundae pecunia is prae¬ 
fectus fuerit, cum aflibus 
fexdecim permutatus eft de¬ 
narius, qui pro decem an¬ 
tea dabatur. Vrfin. 
Placuit') Vitrtfu. III. I. 
Vohifius Maecianus, pag^ 
877 « qui fub Antonino Pio 
vixit, Denarius primo affes 
decem valebat , vnde et nomen 
traxit : Quinarius , dimidium 
eius , id eft , quinque aj)&s : 
vnde et ipfe vocatur . Sefter- 
tiuSy duos affes et femijfem , 
qua fi femis tertius ... Nunc 
denarius fedeeim : Vili oria- 
tus et Quinarius octo : fefter- 
lius quatuor ajfes valet . Ex¬ 
hibet Patinus in gente Ti- 
tinia nummum, pag. 277. 
et in Valeria alterum pag. 
2?,4- in quibus nota XVI. 
precium denarii, eo quo 
furit cufi illi tempore, in¬ 
dicant, nempe affes fede- 
cim* vt priores Nota X de¬ 
cem lignabant. Vidiffe fe 
quoque quinarium ait Ant. 
Auguftinus Dial. I. nota 
VIII. infignitum: in feftfer- 
tiis vero IV. numquam; 
. tari 
quin nec illam notarum va¬ 
rietatem diu durafle: fed 
veteres notas llatim reuo- 
catas. H. 
■v. Ita) Haec lucri ratio 
fuit. Antiquata vetere pe¬ 
cunia ex aere, argenroque, 
aftibufque fextantariis inter- 
diftis, vnciales cufi funt, 
hoc eft, in lingulas libras 
duodeni: quum prius feni 
tantum ferirentur. Conflu¬ 
ente deinde ad aerarium 
publicum plebe, vt pro fex- 
tantibus nonos affes accipe¬ 
ret, nihil damni plebs ca¬ 
piebar, quum eiufdem pre¬ 
tii, quamquam ponderis di- 
uerfiaffes referret: Refpub¬ 
iica fime aerarium, dimi¬ 
dium lucrabatur. Rurfum 
confluente eadem, vt aere¬ 
am monetam acciperet pro 
argentea vetere, quae tum 
erat, edicta antiquata, pro 
denariis lingulis affes fede- 
cim domitmi referebat: nul¬ 
lo ipfius damno, immo fex 
affium facto, vt apparet, lu¬ 
cro : nam decem tantum 
altibus denarius olim taxa¬ 
batur : tunc verb, fedeeim. 
Minoris hi quidem affei, vt 
diximus, qui recens confla¬ 
ti, fuere ponderis; at pretii 
omnino cum priofibus pa¬ 
ris. Verum rei publicae et 
aerarii maius lucrum fuit. 
Nam e fextantariis aflibus 
decem. 
