i4 
Vfyfsis Aldrouandi 
1 
dearum . 
Yituluu eft,maxime in infantia, quocunqufc etiam modo paratus: vitulum enim legimus,priuatim oportu- B 
tiis olim in locis fuifle faginatum,vtad epulas parandas,celebrandaque conuiuia fuauires redde¬ 
rentur eius carnes. cuiuf nodi cupedias incantatrix illa femina Sauli regi parauit > paterfamE 
lias perdito filio apponi inisit. Sed & adultos boues apud prifcos in tanto honore fuifle confiat, vt 
regibus etiam apponerentur,vt' Menelai exemplo indicat Homerus Telemacho eam apponentis in 
Coena; Inquit enim: 
6l'$ <pdro i K.df varx / 3 qcC pntpd TTiovct. Oriztv 
OVT bpgpdiv iA.au/Tccp d osyipcc rpj-apdscztv dv 7 d x , 
OhJ’ OV&CL& iroJuccTrpozetjuevccIdFhov. 
Sic dixit: & ipfis dorfa bouispinguia appofuit 
Afid> iri manibus decipieris y quam portionem pofderani 
Ili m cibos paratos marius immiferunt» 
Ananius vero vetufsimus iamborum feriptor apud Athenarum 3 eiim IndicafFet,quibus anni tempo 
ribus quidam ex celebrioribus pifeibus palato funt gratiores,fubdit: @2$d£ vnc&vbek, bhzlojuuv^ 
jutcrhiv vvzlcov bdvg dnrafnQ, ideft, Bos verofaginatm , & wedtjs noctibus, vt videtur , & interdiu ci- B 
bm e B gratus . Sed &nomen ipfum a nutriendo fadu. aiunt; fia> quippe efi alomteteriim non fola 
id pradiat carne,verum etiam fuo labore. Eum enim ad plauftra & aratra praecipue natum die ap¬ 
paret, cum ob eximium corporis robur,tiim quod ceruicem ei priiiatim iugo ferendo aptam natura 
Ub 2 de nat vt Cicero teflatum reliquit,vbi diuinam prouidentiam in ceteris quoque animantibus exa- 
’ min at 3 £kid de bobus,inquit y loquar f quorumipfa terga declaranr,non effefe ad omts recipiendum fi¬ 
gurata; ceruices autem natas ad iugum,tum vires humerqrum,&latitudines ad aratra extrahenda . 
Hinc illabouis inter ccetera bifulca pnvrogatiua; quod in agricuituralaborum noftrorum fadus fit 
focius 3 frumenta quotannis copiose admodum fuppeditans, idcoque apud Athenienfes Cereris ac 
Triptolemi rriinilf er habitus. Ouem vero etiam magni fadam ab antiquis ,< 3 e in magno qtioque 
fuiffe honore ex eo innotefeit , quoniam nmnmis vtebantur, qui vt Plutarchus reflatur,ouis ac bo~ 
uis effigie erant Egnati, & cum in omni pecore omnemfuam haberent fiibffantiam, duo ifthrec po- 
tifsimum animantia coluiffe, & in his alendis fuiffe intentos, praxipuafquc habuiffe facultates cla¬ 
rum eft; nam & patrimonium ob hoc peculium vocabatur, vt Columella teffatur his verbis: In ru- 
dicatione, vel annqmfffma e B ratio pafcendi, e a dem que qua Buoffm a,propter quod nomina quoque, G 
& pecunia, & peculij trulla videntur a. pecore, quoniam id folum veteres poffiderunt, & adhuc apud 
qua fiam gentes vmm hoc vfurpatur diurnarum genus . Jdem teffatur Plinius: Pecunid('m(\mt)ipfk 
Libi^T^ * “apecore appellabatur, rf nunc in tabulis cenforqs pafcuadicuntur omnia, ex quibus populus reditus A 
%>a r cmm habet,quod in hocfolum vectigal fuerat . Grarci etiam,vt lofephus Scaligcr meminit in Varronem, 
quid** " 7rpQ@ciT&, fic oues etiam vocant 3 a prouentu dixerunt,& 7rp6Bct<nq Homero prouentus eff,qu6d eo¬ 
rum copia, inquit, in pecu; & videas apud Homerum & TroXvctpviq , ideff multas pof- 
fidentes oues, & agnos non femelpro opulentis diuitibufqueponiddem & Agamemnonem,quem 
alias ceteris regibus, qui ipfum ad expugnandam Troiam comitari funt,imperantem facit,creber¬ 
rime TTQifjdva A odov > ideft paflorem populorum appellat , quod Hefyehius alijque interpretantur 
CmM* r dv q% ideft,turben fiue multitudinis populorum regem. Si modo & dignitatem vtriuT 
Bn hmem que pecorisquas fuppeditant vtilitatesponderemus,ouembosindubitafe vineet. Theologi 
m ex sue ma c quinque boqis, quafuor ouis commoda enumerant • Bos, inquiunt, immolatur, arat,pafcit carne. 
ior vtiliUs . lac dat, & corium diuerfis vfibus fubminiftrat: Ouis vero immolatur, editur, lac & lanam tribuit 3 
fjdp 22, vnde eft quod in Exodo feribitur : Si quis furatus fuerit bouem, aut ouem occiderit, am vendiderit > H 
quinque boues pro vm bone reBituet , & quqtuor oues pro vnaoue , Quamuis autem vterque immo^ 
ViBima mi ex bobus tamen, vt Plini j verbis vtar, vidima habebantur optima,&lautifsima erat deorum 
\ * placatio; boues item mafores vocabant hoftias,oues vero minoresiillofqu : edris maipribu$,hasmT ;> 
fioribus facri&abant; fed Sc illos madabant, qui triumphantes Vrbem intrabant, has qui euantes 
tantum. Et quamuis in omni pecore veterum pofltm effent diuitia?,hin tamen boum praqipue typp 
indicabantur, idque in faens literis.- Equidem apud Matthimm,vbi didWiTauri mei & altilium 
fu funt , P. Hieronymus regias opes per metaphoram indicari reflatur. Et veteri Scythico ada~ 
gip, Odapodes dicebantur, qui duos pofsidebant boues, de i js qui mfticanisepibus' abundabant. 
E contrario alicubi ex Septuaginta interpretum verEonc ex penuria boum, annona? indicatur c m* 
tas, Ficus non adferetfrulhu,&non erunt germina in vineis jnentietur opus dite 4 c 4 mpi nonfa± 
cient efcas, defecerunt eo, quod comoderent oues, (f non funt bpaes inprgfepibus. Qui locus explica¬ 
tur decimoquarto prpuerbiorum,vbi dicitur if,bi non furit boues, prafipe vacuum e Bsvbi autem ap¬ 
parent pluritriA fegetesjibi mamfesla eB fortitndo bouis x Addo ego;ybiplena funt pnrfepiadbidetn 
frumento plena funt horrea. Quamobrem & nos in hoc 4 e bifuleis opere, primas boui partes afsi- 
.• ’" " ' . ' • ‘ gnabi- 
Ouis» 
In pr$btem>. 
Teculiu vm 
de diUum „ 
In prafai, 
Hb4. 
Pecunia 
* 
Cap-3,2' 
