De Quadrupedibus Biliifcis. Lib. I. 15 
A gnabi mus, Cadmi i» primis imitarione,qui ftmiliter, cum bos Phoenicum lingua aleph vocaretur , 
hanc literam inter alias primo loco honoratus eft , quia & boui eundem tribuendum putabat, non 
fecundum aut tertium, vt fecit Hdlcdus,qui in eo opere, quod infcribitur opera Sc dies, in optima 
domus flue familia" conftitutione ab ipfa vxore bouern aratoremneceffarium efle dixit 1 
Odor uiv , yyvauKttn, fiSv r dpohpct 
In primis domus <& mulierftofque adfit arator , 
Quem locum Poeta? citans Ariff oteles: nam bos s inquit, pauperibuspro feruo eft. Eleganter pari¬ 
ter ac appofite Columella prouentus,qui ex agricultura habeiitur 3 hominumque boumque labo** 
res dixit hoc verfu: 
htculdt.ur lupit er imbres 
Grandine dilapidans hominumque boumque labores l 
Quia vero longe maior eft, vtiliorque boum quam hominum labor, Virgilius nulla radta hominis 
tnentione^ bouem priuatim celebransiic canit .* 
j Et pluuia ingenti fata Ut a boumque labores 
% Diluit . Etrurfus: 
Agricola incuruo terram dimomt aratro , " 
lime anni labor 3 hincpatriamparuofque nepotes 
Suftinetjnnc armenta boum 3 meritofq ; iuuencos. 
Reda autem ratione meritos iuuencos ait, ficuti namque communis labor eft,ita etiam communis 
debet efie laboris frudus. Super qua re Vegeti j audiamus lentendam • Cuncta legumina fme fru¬ 
menta finquit) bobus merito aratrifque debentur. Vine arum ipfarum vfus periret , mfi eorum admi¬ 
niculis carpenta fu darent: quid, de diuerforum onerum comparatione referam a s 3 dum inter mobilia 3 
& quicquidgramus eE , abfque vehiculis pene reddatur immobile ? Reliqua omnia animalia Jpf eque 
cohortales au es,ex eorum capiunt labore fubftantium: V nde enim equis hordeum sunde cibum canibus , 
eunde porcis pabulum dominorum folertia fubmini liraret 3 ni parentur boum labore frument fi Et ne 
longum faciam y bobus debet alimenta, quicquid ali pote E „ Apud alios genus mularum 3 apud alios 
camelorum 3 apudpaucos elephantorum 3 licet exiguus vfus e E, nulla poteft ratio eftfe fme bobus. Acce¬ 
dit quod ipfe etiam deus immortalis,vt ait Adchyli Prometheus,referente Piutarcho,munera ho- 
C minibusrependens,ea dat,qua? noflris fubire laboribus apta funt,foetus nimirum equorum, afino- 
rumque & boum genus; quamobrem quoque in prifea ilia a?tatepra?cipuumfuiffe diuitiartim ftq- 
dium Paufanias author eft, luctilenta jiabere,equorum,&. boum pecuaria: idemqj elicitur ex Ho¬ 
mero , apud quem Achilles apud Agamemnonem fefe purgans, cur a bello abflineret, negat k 
fum, aut vlla iniuria a Troianis affectum. 
Qu ydp crco-7roT ifj,ag0lg rXciactv , ddY fj/dv 
Non enim equos vnquam mihi fabduxere bouefque • 
Equos autem fub curru, ad aratrum prodeffe bouem vetus Pindari didum, vtrumque 'nimirum 
hoc pecus prae caeteris homini commodare indicantis: fed redius fbrtaffis equum dixiffet, ferendo 
homini vtilesn,vt bouem aratro conducere dicebat, illUmque belli tempore, hunc pace vtiliorem 
quo nimirum fenfu Thefeum referunt iam belli pertaffurn bouis imagine nummum culille, vt 
ciuium foorum animos a bello amoueret,& ad agricultura? ifiidium inflammaret: Arationem au¬ 
tem pacis fymbolum in primis facit Horatius 4.Car.Ode 5. 
jfuarit patria Cafarem 
f£> Tutus bos etenim rura perambulat , 
Nutrit rura Ceres (jrc? * 
Clafiflime Ouidius 1. Faft. ^ 
Bella diu temere viros 3 erat aptior enfis 
Vomere , cedebat taurus arator equo . 
Atque inde etiam, vt mea fert opinio, veterum Germanorum illud memorabile dimanauit in- 
ff i tutum, vt equum fenatum, .& fcumm cutn framea, boudque i unctos vxori ducenda; dotis no¬ 
mine mitterent: vt vxor ("inquit T acitusj venire fe laborum,pericuJorumquc fociam his incipien¬ 
tis matrimonij aufpicijs admoneretur, idem in pace, idem in pradijs fe paffuram aufuramque: 
laborem enim iundi boues, bellum paratus equus, & data arma fignificabant» Eft autem boum 
labor duplicem.praecipue ob caufiim celebratus, cum quia vnanimis J ac aqualis, tum quia gran¬ 
dis ac continuus. De squalitate vnanimitateque venuftiifimam apud Homerum lego ftrriilh 
mdimm; • 
Khxq ixiri vrdfJLTrstv clAwo; Tttyyt; ijo£ 
&7T Alanos T Sb&jAQViH * 
“ : ' ^. 1 " ' • . t ? 
Cadmus» 
Plufarch . f. 
fmpvf 
T olUa* 
Georg. il 
Georg. 
Bobus qus 
debeantur, 
In prologo 
lib> %, VeU* 
nn . 
Lib. de ft« 
krtanimah 
In Meftmh 
cis , 
Vt equus ir 
bos neceftN 
rij. 
Germano rH 
mos in fporu 
/alitfsl 
Iliadi N. 
