De Quadrupedibus Bifulcis. Lib. L 3 5 
'A jbue, alicubi tamen etiam,vt apud nos bb,Ga|li buef, Hifpani buey,Germani ochs & find > Belgis 
ps,Angli ope, forte quafi opera,aut ope$,ob allata fepe rationem; Illyrijs Vvul ? Taurum Itali He¬ 
braica Voce toro,ruftici noftrl etiam bb;Galli toreau, Hifpani toro,buy rczio^Germanis btier,Farr 
yarren ? mummelftier, Vvucherftier,bullen»Belg,a* fimiliter<Srier,< 3 evt Acirianus I unius annotat 9 
In Ibo nomenclatore, varning,varre, bulle, Angli bulle , Illyrij iunccxi quafi iunieem , aut iuuetm 
eum. Vacca 5 apud Italos duplex nomen , eas enim qua? bou r m munere funguntur, labores noftroi 
arando & trahendo aditiuantes , iugales non incongrue dicenda s,vel fimpliciter vaccas dicunt,vel 
ab officio yaeche da drare , qua? verd foli ineubunt proli & ladis tantum vliim piyebSt bergatnmas, 
vocabulo , vt NicoLErythrams credit Germanico,quafi motanas^fiue vt ipfe ait,quod gregarim in 
motibus pafcantur, Bergh aute Germanis tam fuperioribus quam inferioribus montem fignificat* 
Varro matrices vocatfted & fruduarias rede dici pofie Qdius arbitratur, Gallis vacca fimpliciter 
eft vacche>biifpanis vaca,Gemunis Ku,aut Kuhe,Belgis Koe,Anglis corre? in Infula Madagaskar 
fiue S. Laurenti j agomba. Vitulus nobis vitello, (vitula,vitelk) Gallis eft uaeu, Hifpanis temera ? 
nimirum a teneritudine, Germanis Calb,Belgis calf, Angjis Cajfejoannes Goropius Calf appeb 
J lari uitulum fcribit,quafi cajlef, ideft, inquit,pulchra uita, 4 cal fcilicet & lefjquod idem eft, quod 
pulchre & iucunde uiuo. Dici autem calf fere de omni majore pecore in prima & viridi etate eom* 
ftituto, quo tempore lafciuiendQ pulchrum nobis exhibet,atque mcundum fpedaculum, quafi 
florem ipfius setaris, CaJ verd antiqulffimam vocem pro pulchro yfurpatam, cum multa alia,tum 
potiffimum Hebrgorum etiam indicat cal & Gra?coram mfyp? * Sed fortaffis callet indicabit vi- 
jam robuftam,cum fit calf ideft vitulus in robuftiffimum animal euafurus. Solent enim Belgarum 
plurima vocabula jnuerfa in contrariam plane torqueri fignificationem; Calf autem fi retro legas, 
habebis flac,ideft imbecillumyV debile,vnde Larini flaccidum quoque efformarunt* luuencus no¬ 
bis vulgo eft manzuolounanzp vero bos iam addultus/& carne di manzo caro bubula) vterque,ni 
fallor ab officio, manzuolo quafi ad terram excolendam iam proxime fit futurus idoneus, matizo 
qui eam jamcojit. Manium enim nonnulli tefte Roberto Cenali, terram elfe affeuerant culturi 
annua* ynius aratri capacem,circfter yiginti iugera continentem. Sic % itmenca nobis eft manzuo^ 
!a. Galli, quoad obferuare licuit, proprium vocabulum non habent,fed circiimfcribunt ieune be- 
fte vocantes ideft beftiam aut animal iuuenile,fi mas eft, fi femina ieune vacchei fimijijer faciunt 
c Hifpani,quibus buey nouillo iuuencum, vachiliavero iuuencam fignificat, Germani marem ^eit^ 
ochs, feminam Zeitffiu dicuntiBelgte veerfe aut hoeckeling ab angulo/olent enim Belgte,Hollan- 
di & Frifij iuuencas a foetis,& quy mulgentur,feperare,& in poftremum locum in angulos ftabulq^ 
rum reijcere,tanquam adhuc inutiles. Angli iuuencum a longe oxe 3 iuuencam heffar dicunt. 
genvs. forma, descriptio. 
QVEM cx genere elfe bifulcommffioc eft,quorum ungula bifuffia eft, fiue bifida 4 
ex ipfamet clarum eft autopfia,& ex veterum quoque teftificationibus. Hippopotd* 
mi 3 inquit Plinius^ ungula bina ^quales bubus . Quidius in metamorphofi « 
Puluereumque Jolum fte de ftulfkucre bifulco . 
___ Qujb autem fit ea in ipfa ungula cauitas,de qua fic meminit Laertium Quidam De¬ 
metrio audiore tradunt Epimenidem accipere folitum a nymphis cibum, cumque intra bouis un* 
D gulam feruare, mihi hadenus non faris conftat. Quidam author obfcurusungulam tradit, nifi in 
Utero abfoluatur, moriturum ipfum animal: fcireque interefi: fah ttqM ab Atdcis uocari,uiuentis 
pedem,mortui autem /SoW ^o^Ut Ammonius & Varinusobferuarunt, Cum uerd bifulcorum 
alia cornigera fint, alia acornia,bos ex cornigeris eftfitem uacca & taurus, diffimijia tamen gerunt 
comi!a,neqiie etiam ^que robufta. Tauris tefte Plinio minora tenuioraque^quajn funt bubus. Et 
Democritus, vt citat Aelianus,bubulo pecori caftrato, ait tortuofi,graciiia,& longa nafti cornua ? 
contra teftffius prsedito enalci fecundum radicem craffa, reda, minufque prolixa. Idem Aelianus 
de taurorum copi ibus fic feribit: Cornua tauris omnibusrigida d minime flexibilia exiftunt,eam^ 
que ob rem cornibus perinde armati furibunde appetunt,atque homines armis hoftes feriunt, Ari- 
ftoteles quoque de caftratis loquens hominibus,eos ita commu,tari tradit,ut etiam ceterorum ani¬ 
mantium quicunque caftrata i nam & tauros & uerueees fua cornua e contrario genere, quod fe«. 
mnp quoque eorum contra quam mares armentur cornibus: itaque illos maiora excifcs gerere, 
hos minores. Idem Ariftoteles in eadem mox rurfus fedione eandem dubitationem foluifceur bo- 
ues caftrati maiora gerant cornua. Cur fpadenes (inquit calui elfe nequeunt ? An eo quod mul¬ 
tum cerebri obtinent^ quod fane his contingit,quia rem uenereamnoa agunt demea enim labi per 
ti¬ 
liarum 
timnm . 
Lib » 4 , Hep* 
msthmg 0 
Manfum 
qmd * 
Lib, f. 
n Epimepi- 
det vt nutri 
tus . 
CornuU 
pietas o 
SeB, 2©, 
Probi j, S, 
Probi, 
j . 
