De Quadrupedibus Bifulcis. Lib. L 
37 
A quippe quod illorum & maiora & tortuofiora fint , harum & minora & vno flexu tGnfpicua,auu£« 
modi fere funt noua; lunce cornua. Caua cornuum pars in bubus,vt alijs etiam fere omnibus, ex Cu¬ 
te potius, vt ait Ariftoteles, oritur, quam folidum quiddam offe enafcens fubit, impletque totam. 
Ait etiam cornua vacca; calefa&a facile in qiiamuis partem fledi , nec non & iiiniorum tepefada^ 
in ceia,ducique facile quo volueris. Pliniusquidem hoc quoque tradidit/ed & aliud addit 5 quod Cornuti na * 
nunquid rationi confonum fit,& veritati,ambigi potefl. Boum attritis 3 inq u luvngulis^ornua vn- tura» 
gendo aruina 3 medentur agricola: Adeo fequax natura eft 3 vt in ij.fi s viuentium corporibus feruenti ce - 
taflectantur 3 atque incifa nafcentium in diuerfaspartes torqueantur , vt fmguhs capitibus quaterna 
flant . Apparet autem eum ex diuerfis authoruni locis, qua; alibi de proprie didis in capite corni¬ 
bus iegerat>& alibi de cornu, ldcft cornea fubftantia vngularu,impradeiiter,ac precipitanter copu- 
laffe.Quid enim vngulis cu cornibus capitis ita comune,vt hitc illis attritis inungi debeant?Cornu Cornu 
autem vocabilium propter fubftantite fimilitudinem. ad vagulas transfertur. Virgilius de equo; vngula. 
Solido grau it er fio nat vngula cornu . 
Ynde& equi cornipedes poetis funt didi: In eandem fcillam incidiffe aduerti quofdam Gram- 
B mancos Gr^cos. Vbi namq,- Dionyfius Afer ortiva. zipwwgg cognominat,Scholiaftes eius n 5 expo- Pan csro -- 
nit cornupede(ficut alias etiam Latini poeta; Pana vocitat capripedem &femicapru, fed o^vmpcov, nux. 
ideft, qui acuta in capite habeat cornua: Ha?c enim eius finit verba, cbq rfi owpoq ivravOa o^urila cf#- 
AaVroc, xaOd ori dx,ptQvv%ic&v opae pd/uiv. Differunt modo cornua bou in propria funipta fignifi- 
catione,figura,fitu & numero. Quor u cornua furfum reflexa funt,Licinij Seruio vocatur, vt Iunius Cornuti difi 
annotauit in fuo nomenclatoreffinuofi vero, quoru cornua in diuerfum tendunt. Apud Neuros,bo- ferentia . 
bus in humeris cornua effe Ariftoteles teftatur tefte Aeliano. Columella mutilos dici ait,qui corni- Lib. 7.e.3. 
bus carent:fed & fine cornibus haberi naturaliter mox fuo loco patebit,vbi omnes bou differentias 
recitabimus pro regionfi ratione,in quibus habitant. Ipfum autem animal,vtpote domefticum, & 
vbiq; terrarum notiffimu non attinet defcribere, 5 c fi quis velit, inutilem fumpturus fuerit laborem 
imo vero etiam aSvvafov^pwptzr nimirum coloris varictate:Nam quamuis Ariftoteles inquiat bo¬ 
ne ex ijs effe qua; non genere,vtpauo,fcd parte tantum variant: miranda tamen hate eft varietas,vt B$um dum 
tot fere fint differentip,quotloca,vbi nafcunmnvt cornuum quoq,- diuerfitatem fubticeam,de qua f lias • 
iam diximus. Pilum gerit hoc animal,qui quotannis,vt ait Ariftoteles, decidit,Tenuiorem eu effe Tilus . 
C quam Suum,ide alicubi afferit,addita ratioue,qudd coriu bouis fit denfius ? quam fuum,& ideo ex- St&.i0 . 
crementa,que exeunt per denfiores meatus,effe tenuiora qu am qmu per laxiores. Quauis aute den- - 
fum fit eius corium in toto corpore,in ceraice tamen & dorfo id durius denfiufque habetur,vti & in * &* ne *“ 
ouibus,& peculiari nomine zoWofl appellatur,ita didu vt Euftathius affirmat, quonia ex ipfo dra- corium vH 
/Spar 7 o/^sra,ideft feruefado fit h zaXha, ideft, gluten. Vnde metaphorice zbx?.07rai; didos tradunt gurius. 
exoletos & callofdspueros,**? 0'zXnpds nfij yrapnftiizorar, oraida^k u,vt Hefychius tradit,**? er*A jj- Collops. 
vorip rrv crzuw order^offa ^aut *fi? dzoXa^aivovrac, uvripayy.afl iipra etatis vigore libidinates,vn~ 
de & xo?Xo7ro£idzTn^(\m pueris exoletis & durioribus inhiat. Varinus vero collopas Gra;cis vocari 
ait coria duriora circa ceruicem fuu & taurorum,ex qnihus,inquit fiunt wM aflot didi,ideft,claui- 
culi,quibus remittutur & intendutur fides in citara.Sed & etfi glutinum fignificet, accipitur Colla» 
etia ab Hefychio pro pelle bouis in dorfo, vnde quoque pnrcipue glutinum conficiebant. Ceruices 
itaque ob corij duritiem ad iugu natas ex Cicerone diximus, tum vires humerorum & latitudines 
ad aratra extrahenda. Qua; in collo confpicitur reduplicatio n auxXog appellatur, vt ait Varinus. 
Hippocrates author eft,boui craftam effe labrorum promintntiam,crafTam item & obtufam fuper- Lib . de arti* 
D nam maxillamfideoque in breues herbas fubi jcere non poife .Cum enim dixiffet,emarcefcere hoc cu ^. 
animal maxime vltima hyeme, huius rei velut rationem agglutinans, inquit: Rede enim fcripfit ^ ahiorum.^ 
Homerus,ex omni pecore boues tempore hoc maxime pati, atque inter boues qui arant,cum hye- P rsmin * ita ” 
me laborent: his igitur maxime articulus exddit,quoniam maxime extenuantur. Namque aliud 33 g QS 
pecus paicere exiguas herbas poteft: bos nonitem,priufquam grandiores fiant. Aliud enim pecus xt^uas her 
tenuem habet labrorum prominentiam,tenues item malas: bobus contra labrorum prominentia., ,, bas pafee - 
craffa eftmnala; item hebetes,ac craffr,atque ideo exiguis herbis non pofiunt eas fubi jcere. Deinde jj rs neque* 
etiam Hippocrates Homerum citat, quod ver bobus gratum effe fcripferit, cimi illis grandior her- ” at ' 
ba iucundiffima fit. Vere enim herba; potiffimiim augentur, molliorefque quam reliquis anni tem¬ 
poribus exiftunt, quem Hippocratis locum explanans Galenus, inquit. Hax quidem pafcere exi¬ 
guas herbas poffunt, cuiufmsdi funt eqiii,afini,inuli:at ex ijs qua; ab vna tantiim parte funt denta- 
ta,illa duntaxat, quibus labri prominentia tenuis eft. Atque idcirco inter animalia,qute herbis ve- 
fcuntur/oli boues,hyemepaftu indigent,quoniam nequeunt exiguam herbam aut o’apzd£ftv 3 idcft 
dentibus abfcindefe,a'utlabris prehendere. Boues enim non habent labra ita tenuia,vt exigua her¬ 
bam circumplicare atq; comprehendere poffin^quemadmodum & capre & oues. Ha?c tri ( a anima- 
Ham genera laultifidos pedes habet,fed iolidi pedis fun^qu^ vtnmq.; furudetata.In qua fime Ga- 
D leni 
yy 
yy 
33 
