De Quadrupedibus Bifulcis Prolegomena. p 
eufflj qui paratus eft retaliare iniuriam. Id quidem indicaturi nonnulli homines eximi j pro eri- 
ilis cornua vfurparunt , quali ad impetendum, fcilicet & terrendum. Hinc ijs vtebatur Pyrrhus , 
vt meminit Plutarchus: Agnitus fuit ab eximia eri A a , & a cornibus hircinis. De Philippo Mace¬ 
donum RegeLiuius: In arborem illatus impetu equi ^ alterum cornu galea ad eminentem ramum 
perfregit . Silius de Afro quodam. 
C a fide cornigera defendens infula . 
Sed,& m Virgilio eft 
Enfemq ,• clypeumque , & rubra cornua crista , 
Alia tamen fqrralus mente , inquit Liplius in Analedtis lib. 3. de militia Romana dialogo quinto , 
^criftte ipliu plumea?fe<fta?,&diuila? intelliguntur 3 velut in cornua. Suidas tale: Cornu veteres , ca¬ 
pillos aut tubas vocabant. At in noftris quoque galeis quam crebra cornua ? Eadem oiim apud 
Gallos in cotidiano vlu: Diodorus teftis: Caleas areas capiti circumponunt , qua magnas eminen¬ 
tias verticefque habent , & magnificam opinionem fpeciantibus obijeiunt . Alijs enim, naturalia cor¬ 
nua appoftaf mt,alijs auium aut quadrupedum animalium exprefa effigies. Similiter etiam anima¬ 
lium ridibus caftldes adornabant. Statius: 
ore ferarum , 
Et rictu horrificant galeas J 
Accipitur igitur cornu in ifacris literis pro robore ac fortitudine , necnon etiam pro regner: & oh fii- 
blimitatem, & libertatem eius, vt ait D.Bafilius, in bonam partem acdpitur^&in multis locis facti 
eloqui j pro gloria vfurpatum inuenimus. Idem JBalilius aliam pnrterea in cornibus animantiu m 
agnofcit vtiiitatem , corpori dum ait conciliare decus, atque ornamentum; Cornu finquitj m reli¬ 
qua corporisparte ef eminentius & folidius:fimul quidem ornamentum adfirt capiti: fmu Ivero pra- 
fens armatura elt adpropulfandas iniurias . Cur autem in fublimi corporis parte, nimirum vertice 
capitis ea collocauerit narura,nobis dimonftrauit Ariftoteles his verbis. Recfte capiti cornua man- 
<damt, nec vt Adopi Momus vitio dat, quod taurus non in armis cornua gerat,vnde ferire veheme- 
tius queat , fed capite parte corporis imbecillima. Non enim ingenio perfpicaci ille Momus htte 
deprehendit. V t enim in alia quauis parte cornua haberentur, iruftra ponderi e fient, nulla in re 
vtilia, multa etiam officia impedirent: fic armis quoque infixa iedera omnino ineptam tenerent.r 
Non foliim enim vnde idus fiant vehemcntiores,cGnfiderandurn eft, fed etiam vnde remotiores s 
itaque cimi careant manibus,& necpedibus imis affixa gerere poflint, neque genibus, (flexus enim 
impediretur ) capite gerant, neceffe eft, quemadmodum a natura conftitumm eft. Quin etiam 
ad carceras corporis motiones ita maxime geri fine vllo impedimento poftunt. Sedvt acl caufam 
cornuum finalem reuertamur,vt laceftere, & propulfare iniurias poftent iftiufmcdi animantia, cor¬ 
nua eorum in fblidum mucronem delinere opus fuit,& ne fle&erentur, in ipfo eorundem exortu,of~ 
Seam fere fubftantiam natura fecit, vt dixit idem Philofophus eodem loco; Oeteris aliquatenus 
caua & mucrone demum concreta funt, quoniam ad idus hoc iit commodius, fed ne pars caua de¬ 
bilis fit,qua cutianneditur, folidum quiddam offibus exortum ingreditur eam, impletque totam. 
Sic enim ftta compadaque, & ad vim inferendam commodiffiima,& ad reliqua vitee munera inof- 
fenfiffima habentur. Accidit ipfa materia, ex qua cornua procreantur (loquor autem de magis 
propinqua,) qute nihil aliud eft quam excrementum oftetim atque neruofum. Quod enim fit eft 
ieum manifefte ibidem docuit,inquiens: Proximas effeoffibus partes, offendit tadus etiam illas, 
vngues,vngulastumfolidas,tum bifulcas,cornua,roftra auium,qua: omnia prafidij gratiaadiun- 
da funt animalibus. Eft & alia quadam cornuum caula finalis; nam vt Cariius annotauit,ea ex 
Grammaticis Gntcis nonnulli fcribunt,item pro capillis polita inueniri, quoniam vtiqaue na ican¬ 
tur eodem modo; adeftque inquit ille,etymum quoque cur cerata pro capillis autument inueniri; 
inde enim dici videri nomen, on awiyfc jutpovTct*, id eft,quod procidantur affidue,vnde de Paride 
apud Homerum, ideft coma illuftrem venuftumque interpretantur i Et apud Sopho¬ 
clem ofiOozipo? pphcH pro eo quod eft ofiQoQp/% & ztpag ficos, pro fetisintelligunt bubulis. Eft vero 
haud exigua cornuum diuerfitas j cum non idem fit omnibus color,non eadem figura, magnitudo, 
le diditas, non item numerus idem, non idem in omnibus fitus. Rurfusaiijs decidunt, alijs mi¬ 
nime . i olor nonnullis variat, nonnullis eft fimplex, albus, nigricans,cinereus,fiauefcens. figura 
quibufdam recta, vt Orygi (loquor enim de bifulcisduntaxat, nam alias tale afino Indico etiam 
tribuitur,) alijs ( exteris omnibus, ni fallor,) inflexa,fiue curua, vnde a curuitate cornu dictum^ 
Varro exiftimauit.i Quorum rurfusduo exiftuntgenera ; quadamenim leuiter tantum reclinan¬ 
tur,qua clam in anfractum & velut in gyrum circumducuntur. Rurfus quadam leuia funt,quadam 
aipera j quadam fimplicia, quadam in ramos difperfa, quadam tenuia, quadam craffa,quadam 
lata, quadam angufta. Magnitudo noniiullisparua,nonnullis mediocris, alijs ingens. Et quam- 
uis 
Lib . 1 y» j 
Lib. 12, 
Lib. q. 
Cornu quid 
in faer is. 
Homil. in 
PfaUZ. 
In comment . 
in Efai.c.j. 
Cornua cur 
in capite. 
3. de par t. 2 . 
33 
33 
33 
33 
33 
33 
33 
Cornua cur 
mucronata . 
3 ? 
33 
33 
Lib, 3 0.1«. 
Cornuti dif¬ 
ferentia. 
Cornu vnde 
ditium , 
