VJyfsis Aldrouandi 
ffytukr&m 
e#r 4 » 
t ' 
Vituli ne fu* 
%***> 
Stabulum* 
Lib*$ide re 
rufi. 
Trpfiffo 
Cibus proett 
randus ? 
0 mvme >J$ov\drn£; quod tamen poftremum vocabulum Pollux exponit pro ee,qui boues Jugo fub- ^ 
mittit. Videtur tamen pro aratore magis accipiendum: fed poteft, pro vtroque,vt <Sq_ bubulcus 
&pud Latinos. Nos curatorem vocabimus , fnam & Cato curatiores dixit bouespro pinguiores, 
fiabitiorefque :& alicubi etiam nihil effe,quod magis expediat, quam boues bene curare :) eiufqj 
officium ab ipfis inchoabimus vitulis, ftquidem,vt canit Maro : 
poB partum in vitulos cura traducitur omnis . 
Hic autem a domitura eorum exordium fumit,de qua nos poftea, deinde de alimonia ipforum his 
verribus agit: 
Jnterea pubi indomita , non gramina tantum , 
Nec vefcas fulicum frondes 3 vluamque palufirem P 
Sed frumentamanu carpes fata, nec tibi fota 
. More patrum niuea implebunt muUlr alia, vacca , 
Sed tota in dulces con fument vbera natos . 
De ouibus idem praecipit apud Calphurnium Alycon pater Cantho filio: 
Parce tamen fotis , neu fint compendia tanti , ^ 
Deftruat vt mu eos venalis cafeus agnos , 
Non conuenit tamen hoc praeceptum in omnibus vaccis, cum lintearum alia* magna?, & medio¬ 
cres, quae fobolis tantum gratia nutriri folent, vt vituli ad cultrum, & boues piauitris ,& aratris 
neceffarij,GX eis generentur,de quibuspoeta loquitur, harum enim lac > etli ad cibum 6e conficien¬ 
dum cafeum vtile lit, tolli tamen eis non debet, fed pro nutrimento vitulis relinqui; Alia: mino¬ 
res funt,qu?Iadis tantum &cafei gratia nutriunturjideoque vituli quindecim a partu diebus oc¬ 
cidendi, quodpraceptum diligenter obfcmareBatauosInteliigo,quqmm vaccas paruo ,& de¬ 
formi corpore effe fuo loco didum eft. Si matrix amifit vitulum, ei fupponere iubet Varro, eos 
quibus non fatis ladis probent matres. Bataui qui ad lac tantum matres alunt, natos quos edu¬ 
care animus eft, matribus er ipiunt, atque feorfim lade enutriunt. Semeftnbus iam vitulis idem*. 
Varro furfures triticeos ait obijci, < 5 ^ farinam hordeaceam,& teneram herbam, & vt bibant ma¬ 
ne & vefperi curare. Vetat autem, ne ladentes cum matribus eubent,quoniam faipenumero con¬ 
tingit obteri: ad eas vero mane oportere adigi:& cum redierint e paftu: cumque creuerint vituli, 
ieusndas matres, & pabulum viride obijci in praffiepibus. Noftriagriculagrandiufculqsciim ma- G 
tribus educant in pcfcua, fed ne fugant,ftimuio quodam impediunt,vituli capiti ita alligato, vt du 
mammas ore contingere cupit,matrem eo pungat,quit dolore irritata calcibus eum repellit. Siiie 
modo de vitulis hue de matribus, aut bobus fernjio fit, ftabuli in primis ratio habenda eft,bubilia 
Latini dicunt, & bouilia, Graxi /2a<7^<fiixg . Quit qualia effe debeant, ex veterum placitis docet 
Conradus Heresbachius his verbis: Confutuantur loco ficco,vel lapide vel glarejs,aut arena con- 
ftrata, illa quod imbres refpuant,hax quod celeriter forbeant,tranfmittantque:fed vtraque deue- 
xa aliquatenus, vt humor fi incidat, poffit diffluere & elabi, ne fundamenta parietum, vel vngula: 
pedum corrumpantur. Obuertantur autem parti meridianr,& vt facile ficcentur, & frigidis ven¬ 
tis non fint obnoxia,interim tame ne egeant Septentrionis & Orientis luminibus,qua? hyemc ciau- 
fa,a?ftate patefada refrigerent, ac breuiter,fi fieri poffit,vt neque frigore,neque calore m te flentur, 
ab humore fufpenfa fint. Columella duplicia bubilia fieri vuit,a?fiiua&hyberna,& illa qui¬ 
dem fine tedo,parietibus altis circumfepta,in quibus fine violentia ferarum conquidcant. Lata_. 
effe oportet bubilia pedes ad minimum odo, vt fimul ad procumbendum fit capacitas,ne in angu- 
flijs conceptum altera alterius elidat,& vt inualida robuftloris idus eujtet,& bubulcis, atque iuga- H 
rijs ad circum eundum laxa minifteria pnebeat. Vegetius bubuiia ad focum ot orientis cadi regio¬ 
nem fpedare vult ideo,quod boues lumen & ignem fpedando minus horridi & manfuetiores fiat* 
Ignis autem beneficio naturali pecori amicus, fiue quod inutilis &peftiierhumoi difcutitui, & 
exudat, fiue quod conceptum e paftu aut opere frigus expellitur, flammarumque halitu interna-, 
curari exiftimant. Plinius tradit,in incendijs fi fimi aliquid egeratur e ftabuiis,facihus extrain, nec 
recurrere oues,bouefq^ ferri.Stabuladiftindispra?fepibiis,faliftis,longurijfq;d:rimantui.rra:lepia 
non altius edita effec 6 uenit,quam vtbubulupecus line incommodo itans vefei queat: & ne a• vici¬ 
no pabulum diripiatur,ab vtraq; parte lingulis pecoribus praffiepia clauduntur* Cannabeis funibus 
alligantur, ne fe mutuo lirdant. Cato clatratas falifeas habere vult,clatros autem inter fe opoiterc 
pede diftare,profiteturq; fi ita feceris,pabulum boues non eiedufos Jdem Columella hybern? fta~ 
bulationi boum praeparare iubet ftramenta,qua?,(mquit)inenfe Augufto intra dies triginta lu da 
jneffis praxlfa,in aceruum extrui debent*.quorum defedio cum pecori,tum agro eft vtihs: libei atur 
arua fentibus,qui asftiuo tempore per canicui? ortu recifi,plerumq; radicitus intereunt,ot fti amen¬ 
tis pecoris iubiedis plurimum ft er coris efficiunt, Haec cum ita curauerimus,tiun & omne ( 
