Vf ad ara¬ 
trum tnfti- 
mdnfur,. 
Me decubat 
in pileo • 
Bos indige* 
na cur per e* 
grino me» 
lior» 
Flaccus cW 
tectus * 
Vlyfsis Aldroimnd? 
fiunttfuifeqUMUr» retinaculis eos contineant , '& vmtscum cUuafitlignea procedensmodicis icfi -' -fi 
buspibinde tmpefus eorum coerceat :fin autemplacidi fir quieti boues erunt,vel eodem, die , quo allio-a» 
ueris, ante vejpejrum licebi t producere, & docere-per mille paffut compofite & fine pano re ambulare: cum 
domum pe rduxe ris^trct e act shpi-t e s rehgat o,it a ne capite moneri pofimt y tum demum ad allio-at o s bo¬ 
ne s, neque apofi enore parte, neque alat ere , fed aduerfusplacide,da cum quadam votis adulatione ve- 
mto-rut accedentem confine fi,am afpicere: deinde naresperfricatogvt hominem di fiant odorari . Mox 
etiamconaenit tota tergora gr traci are & re [pergere mero,quofamiliariores bubulco fiat, ventri quoq^ 
firfitbfigmina manum-fitkifcere ,ne ad eiufmodi tachtrn pofimodum pane fiam, fir vt ricini, qui plerum- 
que figminibus inhar erit.s eximamur - idque cumfit, a latere domitor piare debet, ne calce continfipofi- 
fit: Pofi hac deductis malis,e ducito Unguam,>to tum que eorumpalatum file defricatofiibralefque offas 
'mprafulfi adipis liquamine tincla s, lingula demittito, ac vinifngutis fi xtari os per cornu fauclb u s 
in fundito-: namper hac blandimenta triduo fere manfuefiunt, iugumque quarto die accipiun t, cui ra¬ 
mus illigatur > gr temonis vice trahitur: interdum &pondjts aliquod i niu agitur, vt maiore ni fu labo¬ 
ris exploretur patientia vacuoploflrofuhi ungendi ,fir paulatim longius cum oneribus producendi fiunt. 
Sic perdomiti mox ad aratrum infimantur,fed infabacio agro.ne Hatim difficultatem operis re firmi- "p 
dent,neu e adhuc tenera colla/dura pro fi i fi one terra contundant. Quemadmodum autem bubulcus in 
arando-bouem inllituatprimo pracepi voluminecurandum ne in domitura bos calce aut cornu quen- 
qmm contingat^namnifikac caneantur unquam isliufinodi r &itid,quduisfabacia,eximi poter um.V e» 
ex domitis bubus valentifii mum,eundemq, placidi fi i mum cum indomito i ungimus, qui procurren¬ 
tem retrahat <fr cuncl amempro ducat-.fi vero nonpigeat iugumfabricare,quo tres lutitantur,hac ma¬ 
chinatione confi: quem ur ,vt etiam contumaces bouesgr au ffi ima opera non recufenf.N am vbi piger tu¬ 
ta; nens medius inter duos veteranos iungitur, aratroque iniunclo 'terram moliri cogitur,nulla e ii 1 m- 
perij reffniendi facultas fiue enim efferatur autprojiht,duoruarbitrio inhibetur:fiufubfiftit , duobus 
gradientibus etia ob[equitur ^ fiu conatur decumbere,a valentioribus fubieuatus trahitur,propter qua 
vnduji necejjt tat e contumaciam deponit, gr adpatientiam laborispaucifiimis verberibusperducitur , 
e ft etiam pofit domituram molliorisgeneris hos,qui decumbitinfulco-.eum nonfi uitia,fed ratiori e cen- 
fio emendandum: na?n quiftimulis aut ignibus, altjfque tormentis id vitium eximi melius,ludieant , G 
vera rationis ignari fiunt fiuoniamperuicax contumaciaplerumque fiuientem fatigat . Pr opter quod 
vtilius eft circa corporis vexationemfame potius gr fit i cubitorem bouem emendare: nam cum v ehem e- 
tius afficiunt naturalia defidena,quamplaga. Itaq-,fi bos decubuit, vtilfij imum eftficpedes eius vin¬ 
culis obii zari, ne aut infift ere, autprogredi aut paficipofifit: quofacto inedia grfit i compulfus deponit 
ign aulam, qua tamen rari fji ma esi in pecore vernaculo, longe que omnis bos indigena melior e fit quam 
peregrinus, frc. M. Van o vero, noncilos cum quis emerit iuuencos, fi ecru m colla in furcas defa¬ 
nata indiderit, ac dederit cibum, diebus paucis manfuetos fore pollicetur, & ad domandum pro¬ 
nos. Tum ita fubigen d u m, (Vtor autem eius quoque verbis) vfminutatim alfue faciant, & tironem 
cum veterano adiungai)t: imitando enim(inquit) facilius domantur. Et primum cos a?quo in loco 
& line aratro, tum eo leni firnul arare faciant,& principio per arenam aut molliorem terra m,dunm 
eonfuefcant„ Quos ad vecturas alimus, item inftituendum, vt inania primum ducant plaultra, Sc 
li poliis, pervicum, aut per oppidum, vbi creber crepitus fit, ac varietas rerum confuetudine cele¬ 
berrima , ad vtilitatem adducito. Neque pertinaciter quem feceris d exterum in eo manendum. 
Quod fi alternis fit finiff er,fit laboranti in alterutra parte requies. Vbi terra leuis,vt in Campania, H ' 
ibmon bubus grauibus, fed vaccis aut afinis quod arant,ed facilius ad aratrum leue adduci poffiunt 
& ad molas, & ad ea fi qua? lint,qua? in fundo conuehunttir.In qua re alij afellissalij vaccis ac mulis 
vtuntur, exinde vt pabuli facultas eft.Nam facilius afellus quam vacca alitur, fed fruduofior hax». 
Cauto agricola? hoc fpedaiidum quo faftigio fit fundus: in conffagofo enim ac difficili hax vaJen- 
tiora parandum, & potius ea qua plus frudum reddere poliunt, cum idem operis faciunt. Sed hac 
ad arandi modum potius peitinent,de quo mox. Sin blanditijs,vt %e ht,domari nequeat, labor 
quoque aliquando eos domat,vt indicat idem Varro in Manio z 
Sternit iuuencus quem labos mollem facit • 
Bt non femel, vt valde fint contumaces, & immorigeri, in quorum dbmitura,ncn tam peritia do¬ 
mitoris valet, quam corporis quoque robur. V nde illud Val. Flacci * 
Vt valido qui robore tauros 
Sub iugd ; fr inulto detorquet in ilia cornu . 
quo loco pro ilia nonnulli illada legunt, ideft vincula,qucd improbat Pius nofficr cinis,qu i infuper 
mxdtG cornu exponit, detredante femitiiun iugi; vt intclligas (inquit) domitorem feros boues ac 
"" ... mati- 
i 
