jto nm pd- 
Jacendum i» 
diem o 
IJL 3 o Mf 
Scglcr* 
Seruims rti 
Mea pafim 
di 
Fafiudqua, 
fi*ce?4qu &, 
fereris ap-* 
pulfus ad 4“ 
quam » 
Lih, % .iere 
tri 
JU& 6. defor 
muL 
teges dia 
de prdiis» 
Lex alia m eum,qui pecora fua in facundos vicinorum agrospafcendi gratia immittit, Exod. 
% 2. & 2 3.Deuteron, 2 2 e cum Pomponij refponfo in L.Quintius Mutius,& L.Quamuis §.ad L. 
AquiLSeuerius ad huc lege illa ripuaria. Si quis peculium aliena in mefte deprehenfum ad 
panicum minare non permiferit,is folid.culpabilis indicetur.Quin etiam Scotico edido Ken- 
neti regis antiquiftimi, mam fegetem edentem,aut grunno cultum fubruentem agrum, licuit 
impune ocddcre.Ortera item animaiia,qmequis in agro ftio deprehendiftet, frudum terra? 
depafcentia,iiii e is includebat,donecpecorum dominusdaiprium relarliftet. Cuius rei He¬ 
ctor Boethus tems eft Hoc amplius Sabaudis ius eft, animal quodcumque in vitibus depre- 
lienliun,iiiterficere.'Allobrogici fanatusdecreto 7.Calend.Septem. An. 15 59. exlib.edidor. 
Duc. Sabarni De ruftica vero feruitute iuris pafceqdi iftha?c collegit Petrus Gregorius Tolo- 
ianus: Citra ius fefuitutisin aliena non licet paicua pecuspafcendi caufa immittere;, prohi¬ 
bente lege duodecim ta bulamm,qu« eft de paftu pecoris; prohibet & iex Aquilia.Et cx Var- 
rone habemus pecuarios, qui non poftidebunt faltus,tamen pecus pro fi tentes lege cenioria iri 
alienis adiuis, & hybernis pecuspafcere fuifte vetitos , nili publicano foluerent: Eius verba 
flint, Itaque greges ornum longe abiguntur ex Apulia in Samnium aftiuatum , atque ad'publica- 
pum profitentur yaef infcriptum pecuspauerintfege cenforia committant. Sunt & alia actiones 
proditcynqmt idem Gregorjus,pro relarciendo damno,li quis aliena depafci fecerit, vt fi alie 
nos frudus in fuum pradium decidentes, immilio pecore depafcat in fadam aget. Si dolo 
malo autem id ipfum faciet, ad exhibpndum: vel ii in alieno aliena iniuria matura depaftus 
eft,daturadio vtilislegis Aquiliapd eft,non ex verbis,fed ex fententia legis Aquilia j hic pro¬ 
pria tradatiopafcuorum: Pafcua namque dicuntur, vbi animalia pafcifolent, ficquefaltus^ 
iylua,pafcua.Sunt & huitifmodi prata vel campi pafcua,& dumeta, loca videlicet dumis, vel 
vepribus,& fentibus obfita. Ait autem pecoris etiam appellatione contineri ( ne quis hac pri- 
uatim ad oues tantum pertinere exiftimetj oues,boucs,capras,eqiios,mulos, afinos, fues, ite 
elephantes, 8 c camelos ; proinde in hac feruitute, quemadmodum,& in feruitute appellandi 
pecoris ad aquam,omnia ifthac animalia,qua pecoris nomine venire diximus,contineri afte- 
rit.Pecoris autem aci aquam appulfus,fimiliter inter/eruitutespradialesrufticas ponitur,que 
nihil aliud eft,eodem authore,quam ius appellendi, vel ducendi pecudes ad aquas vicinftd^ 
eft femicus realis quando, inquit, pradium vade pecus appellitur, palcuale eft,& frudum ex 
pecudibus dominus accipit. Aliter & ius aliud peribnale efte poteft cum perfona, cui concedi- ( 
tur extinguibile. Porro hic conftderat tantum praMium,aii conceditur feruitus, quod partio¬ 
nibus deputatum eft,qualia funtmacraloca,proutinnuere videtur M. Varro ad Nigrum Tur 
ranium icribens: Tibi^inc^uityNiger Turrani noBer liber 3 fcilicet dicatur de repecuar.ia^qui ve¬ 
hementer deleti aris pecore propter e a quod te empturientem in campos macros ad mercatum addu 
eunt crebro pe de s,qu 0 facilius ■ fumptibus multapofeentibus minifris ffc, Quemadmodum & eft 
ruris genusjin quo nec pecora,nec anes haberi pofsint,ita & aliud eft,in quo nihil aliud,quam 
armenta,& cuilia. funt,ob locorum inftugiferam naturam, obque crebros montes, & lyluas, 
& non aliter ex faltu frudus percipi poftit, nifi per greges. Profunt &• agris fterilibus pecoris 
ftercorationes, & caules, ita vt videantur fundi efte, quia & agri frudus in pecore confiftere 
dicitur. Et Vipianusinftrumenta fundi cxiftimauit,qiu? frudusqu£rendi,CQgendi, &confer- 
tiandi gratia parata funt, inter ca?tera,& bouesdomitos, & pecora ftercorandi caufa parata,& 
fi fundus,falms,paftionefque habeat gregespecorum,paftores,faltuarios. Atque in haeferui- 
tute confideramus quoque modum impolitum, vt fi numerus certus eft pecuclu adiedus, .qu» 
appelli debeant, plures non liceat appellere: & ft plures appellantur,liceat non quidem non F 
vniuerfura gregem,fed vitra numerum appofitas repellere. Leges ad hanc feruitutem perti- 
nentesftccollegitBarnabasBrftfoiiius. Ius PECORIS AD AQVAM APPELLENDI L. 
1 .§,Trebatius,D.de aq.cottid.L.pecoris,& L.vduti,§,vle. D, de feruitut.pra?d.ruftic,fiue PE¬ 
CORIS AD AQVAM APPVLSVS L. I. &L,ergoD.eo,tit.§.interinftit.deferuif. pr«ed. 
Item HAVSTVS AQyAE ex fonte priuato, L.item:fic§. vlt. D. deferuitut. pr»d.ruftic, 
quam AQVAE HAVHJENDAE SERVIT VTEM vocat Paul. ini. feruitus. D. eo. eamq,- 
aitjolim non nili ex capite, vel fonte conditui potuifte i obtinuifte tamen, & vfu receptum, vt 
ex quocunque loco conftitueretur.Sed & fi hauftus aqua’ fufticiens eftet pluribus per eundem 
locum cedfpGterat L. 1 i.§.vlt,l>.eo.tit.HAVSTV autem relido, iter quoque ad haurienda 
pra?liari debebat, L. Gaurus. D.de feruituc. vrb.praV.Proinde fiue ei ius hauriendi, & adeun¬ 
di ceftum eftet,vtrumquehabebat. Siue tantum HAVRIF.NDI, inerat ADIT VS, ftuetan¬ 
tum APEVNDI AD FONTEM, inerat, & HAVSTVS, L, item ftc.§. vlt. D.deferuitut. 
prced.ruftic. Recitat etiam leges de pafcuis 3 ftue iVS PASCENDI, d.L. i.&d.§,inter.liue 
“." PESORis 
