XI 
. I. 479 
l PECORIS PASCENDI, L. pecoris. D. feiuit.prad.ruft. Erant & COMPASCVI iura,& 
AGRI COMPASCV I, ideft, vt Fertus explicat, communiter ad patendum vicinis relidis 
Cuiufmodi agrorum in Ciceronis Topicis fit mentio * Et ita Scauola in L. teftatrix §. i. D. u 
feruit. vind.plures ex municipibus , qui diuerfa pradia pofiidcbant , faltum communem ,» V * 
IVS COMPASCENDI haberent, mercatos efle proponit.' De pecoribus veroiquapafcen- 
da locabantur, collegit has leges. Vlpian, inL. fi quis domum, §.celfusD.locati. Si quis VI- 
TVLOS PASCENDOS, vel farciendum quid ,poluendumve conduxit. Eanonnunquam 
partiaria dabantur, Imp.Antonin.inL.fi palcertda C.de pad. Si PASCENDA PECORA 
| PARTI ARlA,ideft,vtfietus eorum portionibus,quibus placuit inter dominum,&paftorem 
diuidantur, Apollinarem fufeepifie probabitur. Addo etiam, qua? de pafcuis feribit Renatus 
ChoppinusiPRI VILEGI ARI A quadam lege, inquit , vetitum eft,non tantum ne in alienis 
pratis armentapafcant inuito domino,fed neproprietarij quidem in fua prata pecus immittat 
Sico poft primam illorum herbam exedam , neque omnino ante diem B. Remigio feftuniu. 
ConftitutioneFrancica Henrici II. i8.calend. Quintiles,feu die 14. Iunij an. 15 54.fubindc-# 
5 promulgata in foro prafeduraParifienfis, Ac tempus quidem illud de pratis non intrandis 
haud temere legibus ftatutum eft, quia ijfdem alioqui damnum daretur eo tempore daretur 
grauiffimum; Quod prudenter faneanimaduertit Columella,& Plinius. Diuerfa pafcuorum 
conditio eft,in quibus nimirum pecuafcere tatiim quis foleat L. infignis Cod.de pafcuis pubi. 
1 fed hoc vtriquegeneri pafcuomm , ac pratorum commune eft, quod huiufmodi loci rigui fine 
1 impenfa frudum reddunt:Eamque primam fundorum rationem M. Porcius efie dicebat, qui 
maxime reditum pratorum ceteris anteponebat. Callidi quoque rerum aftimatores ideo 
1 prata,&areas magno aftimabant,quia ei generi pofteftionum nemo nocere polfet. De furtis 
! pecoris,& abigeatu, Petrus Gregorius Tolofanus, ex diuerfis legibus lurifperitorumque pia- 
citis,feribit in hac verba; Furtum animalium fit abigeatu, & fine illo i Abigei illi proprie di¬ 
cuntur, qui pecora ex pafcuis,vel armentis fubtrahunt,& quodammodo depradantur, & abi¬ 
gendi ftudium,quafi artem exercent, equos d e armentis, vel oues gregibus abducentes. At is, 
quique errantem,vel equum in folitudineexiftentem abducit,non arteabigendi,fed retinendi 
tamen,fur eft,non abigeus, Calliftratus numerum ouium decem, porcorum quinque,aut qua- 
^tuor,equum vnum,aut bouem abigeatum facere,ait,n 5 minorem ouium, & porcorum nume¬ 
rum, fed furem , idem refpondit Claudianus, nifi fapius vnum,aut alterum pecus furripuerit 
quis. Melius erit,fi abigeos dicamus eos, quibus eft cura alienis infidiari animalibus, aut iu« 
mentis,& ea tranfponere alibijSic enim tradit Iuftinianus. Hoc crimen publici iudicij non eft* 
quia furtum magis,vt ait Marcellus^ Ideo & fine infcriptione,&cum ea intetari poteft. Si fer¬ 
ro tamen vtantur,qui abigunt > foient durius puniri. Augetur & pana, fi ab ftabulis abigant, 
cftque maior,quam fi a fylua vel pafcuis,& fi fapius abegerunt. Et eo loci,quo frequetiushoc 
crimen committitur ad exemplum feuerius coercetur, interdum gladio, & in opus publicum-, 
damnatione, & fi honeftiores perfona funt,vel ordinis amotione,vel relegatione. Et fi gladio 
abigunt,feris aliquando obijeiuntur. Receptatores vero abigeorum Adrianus in decennium 
extra Italiam relegari iufllt. De abigeis dua lege&graca Iuftinian.i, vna , idvn$ , 
rovov , ufif eXlypfih iy di7rXHTrojfQTnri 7rdpe%tr&.y dvrcov jj,ct<7iya>&cd; d/Xdfij rm> epycteiciv cvnx 
ideft sfi quis bouem 3 aut afinumfurto abduxifie conuifmsfuerit fagris cafus, in duplum 
reponito aHimationemfimulque opera deperdita damnum pradlato. Aha, tdv w;&\i ^cu ds 
dy i Xncfivc s Xct&dtcrcL di dyiXn 3 -tj pfi/Bpcoro; yevHTcujrvcpXxS-co, ideft, Siquis , dum bouem 
ex armento abigere parat fac oecafione armentum dijfipalarit 3 vt dferis dilaniaretur , luminibus 
priuator. Lege Langobardorum,qui animal, quod itincrantem fe fequitur, acceperit, & vio* 
cierit palamque habuerit,reus non eft furti,vel abigeatus,paratus domino reddere,fire‘quirat. 
Nec fi animal,quod fequitur itinerantem,fe a via auerterit, reus furti, vel amiflionis eft , Si ta¬ 
men animal,quod fequutum eft eum, abfeonse tenuerit,vel vendiderit, debet componere pro 
odogili.Extathac de re lex diuina. Non videbis bouem fratris tui^aut euem errant em 3 fiprate~ 
ribis) fed reduces fratri tuo , etiamfi non edi propinquus frater tuuspaec nofii eum 3 fierunt apud 
te,quamdiu quarat ea frater tuus , (fi recipiat. Animal quippe quod errat, quamdiu eft fpes il¬ 
lud inquirendi,in poffeffione ciuiii,non naturali domini eft. Proinde fi quis animo interuer- 
tendi dominium,ceiaueritjvel habuerit,fiirtum comrrfitit:Sicut & qui rem iacentem lucri fa¬ 
ciendi cauli fuftulit,neque libellum propofuit fe inueniffe,& redditurum ei,qui defideraueritj 
qua re<fte tradat Vlpianus.Iterum in Leuitico: fifii rem perditam inuenerit^fi infici at us infu - 
per peieraueritreddet , qua perfraudem retinere voluit jntegr a: Infuper fi quintam partem do - 
minorem damnum intulerat *Eo enim ipfo,quod repofeenti domino,resfuasnon reddiderit ha-. 
~ - - - ; I x ^ ' bcns> 
Lib. 2.depri 
uileg.rufic. 
ca fl* 
Lib. 2. de re 
rusi.c. 17* 
Lib. 18 Jgfi 
nat.cap.28. 
Pafcuorum 
diuerfitas • 
Lex de fur~ 
to pecoris fi 
abigeatu. 
Abigei qui « 
Deuter. 2 % 
