I 
I 
4H 
sis 
H' 
y eft er4 
quid* 
I& 
nunc fecundo , nunc tertio cuique anno fepties intercalato intra decem &noucm annoruni* ’ ] 
Ltbje tep. fpatium anni lunares aquabantur folaribus, Super qua re inter alios confulcndns eft Jict!a_>. 
rat.cap ,43 « Exquointelligimus vnimen/i Hebraeorum non refpondere apud nosmenfem alterum'inte- 
grurmfed partem vnius menfis cum parte alterius, & perlpicuum erit ortus luna noua obfcr- 
uanti, verbi gratia,primo eorum menfi,qui dicitur Nifan, refpondet pars Martij & pars Apri¬ 
lis,atque ita in reliquis, Huius menlis initium eft prima luna,qua propinquior eft aquinodio 
verno,quod iuxta Toftatum fit decimoquarto die menfis Mai t j, cum Sol ingreditur primum 
gradum arietis,& ideo nunquam poteft menfis Nifan celerius incipere,quam primo die Mar¬ 
ti],nec tardiiis,quam vigefimoodauo,autvigefimonono,£quino<ftium ponamus in die deci¬ 
mo quarto Martij,vtipfe ponit, quia noua luna non poteft abaequino&iodiftare plus quam 
quatuordecim diebus. Ex quo etiam fequitur,quando primus menfis Hebrttorum incipitan- 
te tequinodium,maiorem eius partem incidere in Martium: quando autem incipitpoft a?qui- 
nocftium , maiorem eius partem continere Aprilem. De facro itaque ifto anno, fiue de primo 
facri Hebraeorum anni menfefcriptUraloquitur, cuiusdies erat decimusquartus > fiue decima 
quarta luna agnus pafchalis facrificabatur, non tamen quolibet diei tempore, fed duntaxat 
ad vefperarmpro quo in Hebraeo eft benhaharbaim, ideft, inter duas vefperas, quod fimiliter 
verterunt LXX. rcov cr7rsp>r^r,ideft,inter vefperas,fiue inter vefpertina. Et Lyranus 
verba Exodi interpretans ait: Vefterafecundum Dociores Hebraos,prout hic accipitur , incipit 
a fieptima decima quarta (idetl , ab hora prima a meridie ) quia ex tunc Sol incipit tendere ad oc~ 
cafum-tdr ab illa hora vfique adprincipium notiis potejl immolari Pha fe fecundum eos . Idem To- 
ftato&alijs placuit: ceterum huic lententia? aduerfum videtur illud Deuteronomij; immo- 
labifque Phafie ve fere ad Solis occafum , quando egrefus es de Aegypto . Egreftus aute m eft no- 
<fte,ficut eft in principio eiufdem capitis, Quoniam in ifto rnenfl eduxit te Deus de Aegypto no¬ 
tie. Atqui in hocloconon eft in Hebr#o, inter v eft er as , fed vefpere cum Sol occidit. Et 
in verbis Exodi praecitatis fcriptum eft; Et e dent carnes notie illa afas igne , &cat. Non ergo 
inter vefperas, fed omnino vefpere, aut ad Solis occafum immolabatur agnus. Vera autem 
eft Hebraeorum fententia,agnufque potuit immolari & comedi inter duas velperas, vt didurn 
eft,- Non enim omnes eadem hora poterant. Poterant etiam vcfpera ipfa immolari, vt docent 
verba quae recitauimus ex Deuteronomio. Et in lofue fimiliter legimus; Et fecerunt phafe 
decima quarta die menfis advefteram , bahereb, ideft, in vefpera. Sed hoc inteliigitur 5 in oc- ( 
cafu Solis, hoc eft, antequam Stella oriretur, quae vefper fiue hefperus dicitur (quod tempus 
jam nox cenfetur) quoniam abortu ftellaeincipiebatdiesdecimusquintus,&lexpraecipiebat, 
vt die decimo quarto agnus immolaretur. Poftquam tamen die decimoquarto immolatus 
erat, comedi poterat node, quae iam ad decimum quintum pertinebat. Iam vero definien¬ 
dum eft, vtra decimae quartae lunae velpcra agnus eifet immolandus, priori ne, qua dies deci¬ 
mus quartus incipere putatur, an pofteriori, quae initio decimi quinti adiunda erat. Qua* 
res nec facile, nec paucis poteft explicari ,quamuis enim pofteriori immolari debere dixeri¬ 
mus, multa ad tuendam, ^confirmandam veritatem dicenda funt,quae praetermitti nec 
debent, nec poftunt. Id ergo dicimus, quod diximus, neq; enim ab ea re nobis decedendum 
eft, quae vetuftiflimorum quorumque patrum, ac dodilfimorum concors fententia eft: Po- 
fteriori vefpera , quae diei decimi quarti finis erat, agnum lege immolari debuiffe. Sunt ta¬ 
men eorum verba diligenter attendenda, non enim dilerte dicunt, vt nos, pofteriori ve fpe- 
ra,fed id alijs verbis fignificant, docentes huic vefperae adiundum initium effe quintae decime 
lunae, fiue quinti decimi diei . Ita Hugo a Sando Vi&ore in annotationibus in Exodum in- i 
terpretatus eft: & Lyranus, & Toftatus quaeft, i o.& i 9. in idem caput, & in fecunda parto 
detenforijcap,7,& 8 & in 2. paralipom. eap. 2,quadLi5. & i6.&in Deuteron.capitulo 16, 
quaeft, i. & Caietanus, Atque vtBedam, Anfelmum, Hieronymum, Ambrofium,aliofque 
omittam, ex quibus hoc idem facile colligitur, lofephum grauem, ac domefticum teftem ci¬ 
tabo. Sed quaeram prius,fi priori vefpera diei decimi quarti agnus immolabatur,cur lexdftat; 
Nec remanebit ex eo quicquam vfique mane , hoc mane vtrum decimi quarti, an decimi quinti 
erit diei?plane decimi quarti,non enim finitur dies ille vfq; ad vefperam feqiientem, Si igitur 
dicat Iofephus,fequensmaneeftedecimiquinti,non eritdubiu eu fenfifle agnum immolanda 
effe pofteriori vefpera,atqj ita omnes ludios facere. Verba lofephi funt: Mefe autem Xant-hi- 
eo,qui noftris nifan vocatur^ annu exorditur luna quarta decima fole ariete obtinente, qua- 
doquide hoc mefe ab Aegyptiaca feraitute liberati fumus, facrificiu,quod tue exeuntes fccifte 
diximus, pafeba nominatu,quoranis inftaurare lege iubemur,cdebramufqj icf per fodalitia,ni, 
bil e victimis in fequente die rdinquetcs.que eft quintadecima,& azy meru feftiuitatis'prima. 
tiq, cap 
an- 
io. 
ivx 
