De QuadrupedibusBifuicis. Lib. L 28.1 
i fcorides,Flores (inquit) producit luteos maiores quam anthemidis, oculis fpeciem referentes* 
vnde nomen traxit, & Galenus buanthemon exponit buphtalmuixr. Varinos olim -Romanis-boa¬ 
riam vccatum fdffcait* herbamque elfe qua? apud fuos in cibum veniat, Caules vero mandi, 
etiam Plinius tradit, quamobrem nec Dodona:! s nec Matrhioli' buphthaimtim probo 5 illius 
quia hellebori modo purgat, huius quia caulis durus eft Sc efui ineptus. Ceterum buphth-almus 
ctiamquibuBam tcite Plinio aizoon maius nuncupatur,alijszoophthalnios;;<S<^ apud Dioko- 
ridefo buphthalmosinterfynonyma aizoi legitur: boephthalmos Olibarii fideritis. Boanthe- 
'nion Galenus libro praxitato biiphthalmon exponit , quod & Chryfanthemon vocetur. 0iirrs* 
vov Varino trifolium herba , & 0xjjtavzg St.fixTrc&f cy herbarum genera . Butomum in paludibus 
nafei trudit Democritus in Geoponicis, folia ferre irinis proxitna,qiiibus boues iucunde vcfeantur., 
vnde nomen ei datu: vbicunq; prodierit, folum excauandis aquilegi js idoneu fatetunTheophra* 
ftus vero butomo folium ait elfe arundinaceum, angulare 3 caulem inoffenfiffimum-, qui malum-, 
magnitudine fidae proximum producat in lacu; fceminam herilem die , ad nexus vtilem • Herba-» 
rij & officina:', vt Ruellio placet, vocant hodie iurteum cabacinu m 3 qndd folijs eius tegetes & fpof- 
B tulte,ficut ex fparro textmturmanque corbulas,quibus ficus vuas paffas recondunt, corbas, vel 
potius cabas (inquit)folent appellare. Andreas Cte|alpinusbutomi nomine deferibit id genusiun 
ci, quod a florum eleganti fpecie,Horidum herbarij cognominant. Sed butomus Theoprafto du¬ 
plex , mas nimirum & flemina; E go hucufque iftius iunci vnicum tantum genus obferuaui, nec 
ille plura rccenfet. Sciotamen multis paitis ‘herbari js butonumbdem efle cum Sparganio Dio- 
fcoridis, Dodontcusiuncum Roridum pro Sparganio oftenditfoinis in libris, in hiftoria her¬ 
barum videlicet Gallica, & in compendio hiffoi iarum. Sparganium autem a Diofcoride deli¬ 
neatur folijs gladioli fed ardioribus & magis inclinatis; pilulis in fummo caule, in quibus femen * 
pilulas vocans quod Theophraff us malum magnitudine fidae proximum * Dodonaeus tamen bu- 
tonum a Sparganio diftinguit: nam pro butomo in hiftoria deferibit Sparganium ab alijs puta- 
. tum, eam videlicet quam ipfe in hiftoria frumentorum platanariam a fimiiitudine pilularum cum 
frUdu plata-ni nuncupat. Equidem Matthiolus dubitat, nunquid haec feuera fit Sparganium^ , 
quandoquidem non in fummo caule, fed infra eius fummum multo alibi quoque pilula: exo® 
nantur: quare Dakchampius hoc putatum Sparganium pro phiaro ftemina exhibuit: contra 
C Lobellius & Pena quin fit genuinum Sparganium, idemque cum Theophrafti butomo, non du¬ 
bitant. Idemque Pena aliam quam Democritus butomi etymologiam adducit. /Sarqwwcnim' 
interpretatur admodum fcindens, quia eius herba: folia acie fua manus arripientis laudant. S d 
plura hac de re in plantarum hiftoria. Lappa: genus Plinio boarium cognominatur his verbis; 
Lappa boaria radix psta artis alis medetur. Gefneras hanc boariam lappam arcion Diofcori- 
di,s elfe iudicat, quam a Romanis perfonatiam, & iappam vocari feribie. Accedunt 'etiam (in¬ 
quit) vires ftmiles. Radix enim eius, (eodem Diofcoride tefte) concifa et emplaftri modo im¬ 
polita, obortos membrorum fradisoftibus circa articulos dolores fedat. Vulgo lappam maio- 
rem & bardanam appellant. Boaria? nomen fidum ei credit, quod cum procera fit, bubus faci¬ 
le adhaereat; vt lappa canaria canibus, qua: a reliquis eiufdem nominis ( Plini j verbis vtitur) fola 
humilitate differt . Alij tamen longe diuerfam offendunt @ diucrfa etiam ratione dudi, quod 
nempe praetereuntium veftibus pertinaciter adhxrcat, quemadmodum aparine, quam lappam 
vertit Plinius. Herba eft in agris pinguibus & ft creor at is proueiriens, radice apio hortenfi non 
diffimili, odorata cum manditur, caule palmum alto, fblqscoriandi autpotius caucalis, per 
D obliquam valde & crebro incifts, floribus mvinbella exalbo & fubluteo fubmbefcetibus, frudu ob¬ 
longo, fpinofb, vt in caucali,femine nigro,ad figuram ffudus formato. Ruftici noftri iftiufmodi 
echinato frudu herbas vulgo grappellas nuncupant. Quare cum htec in agris nafcatur, boaria di- 
dafuerit, quafi prluatim ad boues pertinens, cum proprie fit boarium, quod ad boues pertinet,, vt 
arua boaria, tefte Fefto, quod in eis boues venderentur. Cunila: bubula: nomine duas ipccit^ 
diuerfas apud veteres celebratas fuiffc apparet, Ifgufticum, origanum fylueftre. Crateuas 
enim hgtirfticmnfic vocat fed falso, vt Plinius feribit, 6^ mox, cumdix i flet, cunila: pr*terla- 
. tinam plura efle genera : qua ( inquit) bubula appellatur , femenpulegijhabet s vtile adnjuU 
mra tommanducatum mpojitttmqite&c. Hanc cunilam bubulam, origanum fylucftre Gra:co- 
mm efle Ruellius validiflimis argumentis conuincir. Gefnerus bubulam appellatam conijcic, 
quod inter boum remedia forte olim in vfu fuerit, quanquam apud feriptores in 'Hippiatricsu- 
.. folum mentionem eius inueniat apud Columellam, qui fic icribit: Si bilis moleBaiumento eft, 
'intstmejfh $ ne e emittit ventos* Manus vnBa infer itur. alus , & ikfejfi naturales exi¬ 
tus adaperiuntur , exemptoqut Berctre fofita tmiU bubula , & herba pe diei Uris eum fate m- 
fj * & decocid:* melli mfesmm 0 it a fitBd eoUyria fuhjjsitmtHT t 'qua ventrem monent. s hi* 
A a 
Lib. g. eap 
ijp. 
In glojts > 
Butomm, 
“Lib. 2 * dtf 
nati JHrpp 
eap.i 2 < 6 . ; 
Lib. &eap. 
1 7 . 
Spargamd ... 
.Ci • 
■Ldppd. be 
rU. 
Lib. % 
11« 
Lib. 2 latap- 
f4J>. I 7 * 
Ctmild bu¬ 
bula . 
Lib. x 
16 . 
Lib. 3. eap. 
fAp.ZJi 
Lib. $» edtt. 
£ 
|®c 
