De QuadrupedibusBifulcis. Lib. I. 
321 
€dyfj. '2. 
^ Taurus iners, colloque iugum deforme remijfo 
Parte trahit partem Uchrymans fujl e nt at arat or . 
Iam vero , cum vt didumeft, terra duritie uariat,boum quoque alij aliam arare funt idonet.Bomn 
vulga rium (inquit Crefcentienfis) quidam funt maiores, quorum vfus eft in locis planis: alij mino¬ 
res,qui tere ad montes remittuntur; mediocres vtrifque conueniunt locis: oportet autem adultos 
boues non iuniores laboribus deftinare. Et Varro ait: Vbi terraleuis, vt in C ampama, ibt non bobus ^ ^ ^ * 
er au ibus 3 fed vaccis & afinis quod arant 3 eofacilius ad aratrum leue adduci poJfunt> & ad'molas >& ad j fi 
ea fi qua funt, qua infundo convehuntur . In qua re alij afellis> alij vaccis ac mulis vtuntur,extndeut 
pabuli facultas eft. Nam facilius a fidius quam vacca alitur , fiedfruduofior hac . Cauto agricola hoc 
(pedandum quofaftigio fit fundus: in confrago fio enim & difficili hac valentiora parandum 3 & potius 
ea ? qua plus frudum reddere pojfunt , cum idem operis faciunt . Hcfiodus agricultura? quoq ue con- Aetas. 
fuitiffimus boues magnis laboribus deftinatos nouenneselfe vult, quod tunc robore praecipue va- 
leant;fcd locum recitabo r 
Bbi d inAirnpeo , 
3 A *p<nvt xixfr&cu (r m Jf diVOQ xz aAflwrodVoF. / 
H/3H$/uirpove%oVTe 3 Tca £pyd fii&atdp/rd. 
Ovxdv rcoy ipiffoLvrt^iv civXclxi xd/uftiv aporpoo 
A%C'Iclv 3 ro 0 ipydv £rdoiov avOi Xi7roiiv . ideft > 
Boues vero noucnnes 
Mafculos comparato ( hirum enim robur non imbecillum cB) 
Adobefcentiamenfuram habentes . Hiadlaborandum optimi 
N on vtique hi contendentes in fu Ico laborande aratrum 
Fregerint 3 opus vero imperfedum reliquerint . 
Varro non minores trimos, neque maiores quadrimos comparandos ad arationem eenfet.Paresit<? 
eligendos viribus,amplis comibus & nigris potius eligendosiuadet,lata item frote, naribus fimis, Aequalitas* 
lato pedore,eradis coxendicibus. Sed & Homerus his verfibus eleganter docet quales cum natu¬ 
rarum arte boues die debeant. 
TLl d cLUffi) fioit; mv «A oiuvtpciv oiortp eipi<roi, 
Z Ald-om^yUiydXoiy d/utqik xtx.oproTZ ttowc > 
tf XixiQy icrotpopciy tcoV JV divot, xx dXctTrct&vov. 
Si aurem fir rurfus boues effient ad impellendum optimi , 
Pingues ( ovi W«£, nigri) magni 3 ambo faturati herba 
Aequales } aqu aliter portantes , quorum robur non imbecillum . 
Eft tamen vbi idem poeta mulos bobus in arando proferre videtur: 
JNddlri&f p'a,7riv\<SQ<?aov r i7rixpct oriXovrcu 
H.u/dvcov (ctl yoip n Boeov 7rpo<pspe<yepdidum 
E 'Xxtfxivou vendo Trrxfbv siporpov) 
T m pfiv tTrt^pa/atrlw . ideft , 
Sed dum iam a berat 3 quantum interualla funt f longe 
Mularum (ha enim bobuspradantiores funt 
Ad trahendum in mu ali profundo compadum aratrum ) 
Hi quidem accurrerunt . 
> Quem poeta? locum ita interpretatus eft Ariftarchus referente Didymo. Quantum emifto fi mu! ab 
aliquo tum mulorum, tum boum iugo anteuertuntur a mulis boues, tantum fpatium linentes ifti 
Heroes Dolonem progredi in via,conuerfi perfecuti funt.Pra?uertunt autem(inquit Gefnerus)mu¬ 
li boues arando,non quod robuftiores funt, fed quod celeriores, li pariter emittantur. Aduertit hoc 
etiam Laurentius Valla, qui fic latine ifthaec reddidit: Qui vbi tantum prec effit 3 quantum muli in 
fine fulci boues pracejfi fe fiolent (muli enim quam boues aratrum inducendo fuico celerius trahunt) poft Muli utbo - 
eum ambo currere coeperunt . Sed & ipfe Homerus alio in Joco ceu feipfum explicans, celeritatem^ U€s prauer- 
mulorum in arando, non fortitudinem aut robur celebrat,dum canit:Locus eft de velocilfimo Cly- tcre dican - 
toneicurfu: tur * 
‘ Tm <££ Ql&v oft copi^oillwKXurbvuoi; eifabfacov % Odyjf.d '• 
OV aov r iv vetj) xpov rriX& bpuovoiiv 
T ocrcov vvrixvr poli (coy TuxsixiQ’ 01 d tXiTrovro. ideft. 
Horum currendo longe optimus erat Clytoneus inculpatus , 
Quantum in nouali terminus folet efifie mularum 
T antum pracurrens adpopulum venit: alij ve fio relinquebantur* 
Iliada. 
Muli vt bo¬ 
bus prafe - 
rantur • 
