De Quadrupedibus Bifuleis. Lib. L 3 23 
b na vna codis, vagit cornua,Plinius ait: Securiculam infinuampendere oportet, qua intercidantur Lib 1 S -cap, 
radices . Hoc melius quam conuelli aratrofloueflque luclari , Securiculam illam Cato falculam ru- j 9. 
ftariam vocat, (vt ait Turnebus). In qua ruri fccantur rubi per agrum ferpentes: Infitiuam vero Securicula 
hic quidam exponunt,vruo autclauo infertam, vt ex eo pendeat. Quidam legunt inciduam ab quid, 
4 nci'dendo,Iiue,vt ait,intercidendo. Columella idem quoque ait, aliaque infuper praecepta ad- Lib. 2 6 .cap„ 
dit,his verbis: Boues cum ad arborem venerint,fortiter retinere ac retardare , ne in radicem maiore 13. 
ni fu vomis impactus colla commone at,neue ,aut cornu bos adftipitem vehementius offendat, aut ex¬ 
tremo tugo truncum delibet , rarnumque deplantet , bubulcus voce potius quam verberibus teneat: 
vltimaque fmt opus recufantibus remedia 3 plaga. Nunquam stimulo Ucejfat iuuencum qmdretre ~ 
flantem , calcitrofumque eum reddit,mnnunquam tamen admoneat flagello. Sed nec in media, parte 
ver fur a. conflit at flet que requiem in fumma,vtfpe ce fandi totum fpatium bos agilius enitatur. S ul- 
cum autem ducere longiorem quam pedum centum viginti, contrarium pecori esi, quoniam plus eque 
fatigatur 3 vbi hunc modum e xc effit. Cum ventum erit ad u er furam, in priorem partem tugum pro¬ 
pe dat 3 & boues inhibeat , vt cella eorum re frige fleant,qua celeriter conflagrant (nifi affidue re frige- 
B rentur ) & ex eo tumor , ac deinde vlcera inuadunt. Nec minus dolabra quam vomere bubulcus vta- 
tur 3 & prafraciasflirpesflummafque radie es,quibus arbusto eonfitus implicatur 3 omnes refodiat , ac 
perfequatur . 
VSVS AD EXCVT 1 ENDA 
Frumenta. 
OTIOR rufticorum pars in Italia iundis bobus grana in areis excutiunt: qui mos 
antiquiftimus eft. Varro : E fpicis in area excutigranaoportet , quodfit apud alios 
tumentis iunflis, & tribulo. Columella paulo aliter; Et fipauca iuga funt^dijeere ^ i.cfiz. 
tribulamur trahampofjis 3 qua res vtraque culmos facillime comminuis. Quopoftrc. % ^ 
mo nomine noftrorum rufticorum inftrumentum, quod boues itmdi retro cum-, 
impolito pondere trahunt,intelligere videtur: Batiturum ipli vocant a batuendo, quod eo fimi- 
C liter ac llagellis,ita voco baculos illos quorum ceu flagellorum vfus eft,grana excutiantunquam- 
uisalias etiam traha fit genus vehiculi fine rotis,cuius brumali tempore, cum terra viue vellitur, 
vfus eft. Tribulus tamen,fiue tribula id rede dicetur,tribus enim conftat lateribus vnde tribu¬ 
lum didum volunt. Varro huic pofteriori opinioni aftipulatur, inquiens: Tribula vel tribulum 
eft tabula faxo vel ferrofic nunc fi t)afpcrata,quafrumet a tererentur :infrequenti etiam nunc Ita - 
liavfiu. Eiufdem boum in area vfus meminit Aelianus. Ne boues (inquit) in area ad trituram ac*- 
commodata fpicas interim edant , dum proculcant, eorum bubulo fimo nares illinenda funt, &c Ipll 
autem boues etiam fine tribulo pedibus fpicas terebant, quod inter ceteros meminit Homerus , • 
Achillis equum tot pedibus fuiscadauera calcare inquiens, quot folent in area boues conte¬ 
rere fpicas. 
XiV boTi n; tflcCfyi fioat;dpffivctq zvpvuzrcoTnig 
'TpifiifMvouKpi A vjxov tvrpo^mEcf) zv ctA&w, 
'PiLUpcLTi As tFT zyivGvro/ 3 oov vtto 7 ro<r<r ipjfavx.oov • 
Sflc vy/ flyuflmq fjLiysL^bfJLU faeovv^iQ i7r7roi 
Ia) Hrdfiov ouu vIkvolc, tz qfl daflflctg. ideft, 
Vt autem quando, quis fubiugauit boues mares latifrontes , 
Ad terendum hordeum album rotunda in area, 
Citoque tenuia funt boum fub pedibus vehementer mugientium • 
Sic fub Achille magnanimo vnica vngula equi 
Calcabant fimul mortuofque dr clypcos . 
VSVS AD VECTVRAM. 
ON folum etiam iugatorum boum ad plauftrorum curruumque, vt nunc quoque 
fit,varjjs rebus onuftorum veduram olim fuit vfus, verum etiam ad naues per 
aduerfa flumina vehendas, vt modo patebit. Quomodo autem ad plauftrorum 
currumq; veduram inftituantur, fuo loco didum eft. De hoc vfuintclligcndum 
eft hoc Plauti ? 
m 
