332 Vlyfsis Aldrouandi 
C 'ap. st, T amen contra (inquit Lipfius) fili etiam tub* Suetonius adicribit in Ca&rc: Sapta ah vm tuba, E 
ingemi strepitu clajjicum exerfusett . Sed in his talibus non aliud eft * vt idem ait Lipfius, quam 
70 vroteww fine ro TrapaxAtrizotr cr^o^W, bellicum &incitatorium canere,certi's videlicet mo- 
liku.cap. dis. Quod in pugna quidem legitima fiebatomni illo inftrumento & cornuum & tubarum. Fa- 
bius : f)uid autem aliud in nottris legionibus cornua ac tubafaciunt f quorum concentus quanto eft 
Lib . I l.cap. vehemenmr,tanto Romanam bellis gloria c uteris pr attat. Vegetius: poties pugnatur dr tubicU 
% 2« nes dr cornicines pariter canunt . Horatius quoque lituum a cornu diftinguit: 
Lib. 2.0d. 1 9 lam iam minaci murmure cornuum 
Lituus, Prattringis aures Jam lituifanant . 
Idem facit Seneca: 
Sonuit reflexo clajjicum cornu 
Lituufque adunco lividulos camus 
Elifitare. 
Et Lucanus item aperte feiungit: 
S tridor lituum, clangorqiie tubarum . Jt 
Lituus Qujd autem fit lituus indicat F citus: Lituus (inquit) quodlitisft te Itis . Eli enim genus buccina 
quid» incurua-quo qui cecinerit dicitur Liticen . Sonum dat acutum : Ennius: 
Inde loci lituus fonitus effudit acutos . 
Statius: 
Et Lituis aures circumpulfantur acutis . 
Seneca vero ftridulum tribuit in pnecitato loco. Et alibi ait: 
lam tacet murmur grane clafficorum 
1amfiletftridor Utut ttrepentis. 
E quibus colligit Liplius grandem ac patulum canalem hunc non fuifte. Fuifte igitur medium 
aliquid inter tubam & cornumon redum prorfus, vt illa,nec totum incuruum, vt iftud. Quin ta¬ 
men confundant interim fcriptoreshaud abnuit, vt Ammianus, inquit, Vocum, lituorumque in¬ 
tonante fragore cohorruit : de clalfico ipfo & laxe & diffuse ea voce eft vfus, vt idem alibi: Litui 
Tubaflgu- itinerarium fonant: de tubis cornibufque. T uba? vero olim erat figura,cuius hodie fere apud Eu- 
ra. ropxos vides: Aere diredoduda eft , canali ad exitum latiore; itaque Ouidius di-fcriminat a G 
cornibus: 
x Non tuba directi,non aris cornu a flexi. 
Etluuenalis: 
C dmiciniffue hic recto eant au er it are . r 
Nefcio, Inquit, cornicinem hunc an tibicinem fuifte dicam. Haccaufa ciim quidam in hoc Pro- 
pertij ver fu mutarent , 
Et ttruxit querulas rauca per offa tubas . 
jpfe id non probat , quoniam n-otnnxag per tubam cornu intelligere poteft: poteft dicere, primas 
tubas ab exemplo cornuum ftrudas: poteft denique fimplicitcr capi, & afferi in ipfa tuba ofleura. 
aliquid fuifte quod infitum aut impadum ad fonorem. Euftathius varia tubarum genera recen- 
fet 5 & inter ea quarto loco, Paphlagonicum, cuius os effigie erat bonis, graui mugitu, furfum in¬ 
flandum. Quamuis autem ha?c ita fe habeant, nihil tamen verius,quod ex Varrone diximus,cor- 
nua dici, quod ea quae nunc funt ex are, tunc fiebant ex bubulo cornu: Prima enim origo fuit a 
boum cornibus, &paftorum inftituto. Nam illi fic calabant pecus aut boues. Propertius: H 
Nunc intra murospafloris buccina lenti 
Cantat. 
Columella: Adfonum buccina pecus fepta repetere confuefcat. Et iii Dionyfio fupra fuere yJpdT® 
floed, cornua bubula, de conuocando populo perbuccinam. Ergo olim nihil diicriminis inter 
buccinam & cornu : poftea fuit,& cornua ifta ex are fada grandiora & magis reflexa. In lapidi- 
Lib. i i.c. j. bus apparent. Diftinguit & Vegetius aperte. Tubicines, cornicines,buccinatofes, qui vel tuba, 
vel are reciimo, vel buccina committere praiia folent. At olim>vt dixi, confundebantmec aliter 
Dionyfij hac exaudio, in claftium cieferiptione ftovuavisdg recenfentis,qui Liuio 
funt tubicines & cQrnicinesdpft,inquam, Dionyfio,tubicines, & buccinatores. Confundere et ia 
poftea Vegetius videtur: Buccina (inquit) qua in fimetareo circulo reflecHtur. Sed vt rem dicam, 
implexa ifta in Vegetio,vti cum cornu etiam facit,quod ex vris agreftibus argento nexum, tem- 
perato arte Ipiritu auditur. In^onftanseft,&anteexarerecuruo ideonflauit. Vnde autem Ro- 
Buccina. manis vrortim ea copia ? fed hac inferiorisauifunt,&a barbaris forte defumpta. Buccinam fe- 
iundam a prioribus fiufTe,etiam viglia oftendunt. Hemo illic c®mu aut tubam fonuifie dixerit i 
kd 
Lib. 4, 
T ubarum 
' erigo. 
Lib . 4. 
