, 1 
Cap. 2 § ? 
Ub.S.c 11 
In M oft dia¬ 
ria* 
Vefies eo™ 
riacea. 
Lib,. 3 . cap, 
vlt . 
342 Vlyfsis Aldrouandi 
vulgo fic vocatur 3 detrahis vtiqiie poftcrioribus fyllabis & f, Utera principio adie&a, vt affolet. 1 
Nam & carpifcuiuscalceamenti genuseft,vtFI. Vopiicusa.it in Aureliani Caelaris vita. Qnidam 
tamen carbafa etiamnum vocant boum coria.,qua? Olar alutasappdlauit: nam,vt Siiidasamt, 
vbi defeciffent calcei;carbatinis vtebantur ex crudis boum tergoribus recens detractis ^ vt ihud 
Virgiiianum : 
Vestigia nudafimfiri 
InfHtuere pedis^nudus tegit altera pe re „ ^ 
Sunt vero & Iculponea? apud Plautum & Varronem calceamenti genus, a fi&itia voce fonum fu 
gnificante, vt Turnebo videtur, quem certe Ionum repradentant Iere calcei lignei,quibus tenuio¬ 
res vtuntur hyberno tempore, e folido ligno qoniculptis. Has vero ex bubulo corio conftitife. 
offendere fatagit Francifcus Ferdinandmsin fua Didalcaiia multiplicirQuare ciim non facile lit 
diiudicare , quid fculponearum nomine intellexerint veteres, ciim iit lingularium & parum vili- 
tatarum vocum comes hallucinatio., non luerit pra?ternoftrum in Iri tutum, aliorum etiam fuper 
eis, ac in primis Ferdinandij fententiam in medium afferre. Fabius Plantiades Fulgentius in li¬ 
bello de fermonum antiquorum expolitione, quem citat & fequitur Alciatiisin Plautinarum vo- F 
cum Lexico,ScuIponeasdici ait: ceftus plumbo ligatos. Contra vero Roberms Stephanus infuo 
thefauro,& CalepinusRiligcntes viri feulponeas elle volunt calceos lana confea:os,& quo magis 
mirer, pro fua vtrique opinione eofdem.afferunt authores, Namium imprimis,qui iuxta Fulgen¬ 
tium in Philemporo coma?dia fic ait : 
Sculponeis batuenda fiunt huic latera probe. 
Plautum deinde,qui ita in Cafna' 
quafb potius qubmfculponeat , 
dduis batuatur tibi os fenex neqnifilime ? 
Qmt fer me verba prona bij loco vfurpauit ^caliger filius in commentarijsadlibru Manilijprb 
mum . Sed, vt verum ingenue fatear,neutra mihi videtur vero confentanea opinio, non Fulgen¬ 
ti j 3 tum ex inferius dicendis, tum quia, cur qualo laboriofum ceftorum pondusdcfideraretCha'- 
linus, vt os aut latus ba tueret fenis, ciim longe facilius id fuftcs,lora, flagra, qua? frequenter ad 
manus habentur, praftarepoftent: Non Roberti & Ambrolij, Sequi nullo teftimonio proban t, 
feulponeas fuiffe ex lana confc&os calceos, & quia nullo quempiam afficere poffent dolore,fila- G 
nei elfent calcei, contra quam fuperius addudhi poetarum loca intendunt. Quare feulponeas ego 
calceos effe credo rufticanos ex duriffimos confedos bouino corio, illos nimirum,quosabarcas, 
vel quos capatos bacunos vulgus nolfrum (in Hifpania) vocat: Et hoc Catonis teftimonio sis 
enim in libris de reruftica,de vehi mentis rufticana? familia? praftadis agens: Sculponeas^ inquit) 
bonas alternis amis dare oportet . Familia? autem ru II i cana? calceos non ex lana, fed ex duri i fimo 
potius bouino corio conuenire quis non videt ? Quod etiam Varronis confirmatur authoritate^ 3 
quam pro fua opinione,imo contra ipfam adduxit Robei tus Stephanus: 
J(licio fculpone at ambigas fccjui cornutas * 
Non enim verifimile eft peditem aut ceftorum onuftam pondere,aut laneis calceis bigas alicubi 
fecuturam. Iam vero ad Plautinum locum,vt noftram comprobet fententiam,accedamus. Parat 
Stalfno fenex eonuiuium,Olympio villico imperat,vt varia pifeium genera coemat: 
Emito fipiolas> lopadasfiingulacas 
Hordeias . I , 
Tunc Chalinus fertius herum fenem illudens, quod hordeias afferri iuftiffet: Jmmc triticei as H 
fi fapis 3 inquit. Iubet etiam fenex villico, vt emat foleas, pifeium nempe genus aliud a Plinio in¬ 
ter non illaudata connumeratum : tunc ludens iri ambiguo Chalinus ac hero illudens,quia fote 
plura fignificant, vt docet QuinriIianus,folearum pifeium loco calceos ktelligit, hoc enim ex fo- 
lea 5 iigniiicatis vnum. Idem Plautus: 
Cedo foleas mihi^vt arma capiam , pol ego occidam patrem . 
tunc inquam foleas inteliigens ca!ceos,non lb!eas,quin potius fcu]poneas,vtpoteduriores in eo¬ 
dem calceamenti genere, quibus fenis os batuatur, importari deliderat.Abhisfcalponeisfortaf- 
iis originem traxit Italorum fcarpa, fcarpone, & fcalfarone. Iam vero & integras ex corio veftes 
confici inuenio. D. Auguftinus,& ex eo Penus Crinitus tradunt,Sarabitasfacerdotes,qui in Ae- 
gyptopofitifunt, in foraminibuspetrammhabitantes, indui boum & porcorum pellibus, cingi 
funibus palmarum ^ fpinasiid calcanea portare ad cingulum ligatas, difcalceatos, &c. cauernis 
exeuntes ad fefturn Sca?nophegia? pergere Hicrofolymam, Sc Sanfia Sandorum intrantes pau¬ 
pertatem & abftinentiam a lepra?dicare feruari. Si quis vero ad humilitatem eorum id referat,vt 
videtur.referendumjdTe tamen alios populos intelliget,qui bubulis tantum borijsinduiintur.ln- 
•; - coite 
/ 
