us Bifulck Lik IS5j 
oblonga ad tergum porre^a: C^teca habita rationc 3 & feruata magnitudinis proportione ceruos 
communes imitantur. lulius Csefar Scaliger ite, qua?cimi ali;, tum Qlaus Magnus rangifero tri- 
buiint,alci adfcribit^additqjalcem Suecisrenger diciia qaibufdam Gothis rangifer. Vehiculo,^ 2. 
inquit, birotu eft, & fandus dicitur a Sarmatis,iundu inoffenfo tenore fuper glacie quatuor& vi- 
gintihorarum fpacio trecenta Germanica milliaria tranfmitterecurfu fcribuiitjtanta? vires,tanta 
pernicitas, tanti fpiritus, tanta pertinacia: Quiod quidem & alci ab ailjs tribui video, etfi interim 
de milliaribus in rangiferi hifloria multa diminuant: quare & ipfe Scaliger,ciim id quod fcripfe- 
rat,parum verifimik videtur, fu-biungit,hoc nos neutiquam afemamus, virum enim nobilem ca- 
rere decet & crim ine mendacij,& criminis fufpicionc. Quo minus autem alcem cu rangdero ean¬ 
dem afbiter, facit Olaus Magnus feparatisde vtroque agens locis. Cibus huius beftia? (rangiferi ^ 
fcilicct)cft mufeus montanus ("verba funt 01ai,ex quo fere reliqua qua? fequuntur)candidus,prar- tbHU 
fertim in hyeme,niuibusin fuperficie foli coopertus:quas niuesjicet defas,naturg iqftindufquafl 
fyluefter equus)pcrforat,cibu quatflmrta. In aeftate vero folijs,ac frondibus arborum,ftaudo eu n. 
doq; melius,quam fe inclinado floribusjac herbis, propter cornua nimis antrorfum incuruata ve- 
fciturddq,- laterali, & obliqua capitisincIinationc.Iubatu habet colluveluti equus, vngulasbifuL 
cas,& fere rotudas,a natura tributas,eo $ eius tranfitu$,aut curfus etia admitfo feflbre,fit fuper al¬ 
tas niues in vallibus,capis,aut montib. condenfatas. Manfuefada h^c animalia vdutiarmentarij 
greges,maxima proflat dominis Tuis vtilitate, videlicet, in Iade,pelle,neru is, offib.,vngulis, pilis, 
ac carnibus ad vidu delicatiore.Quida terraru incola? poffident. 1 o. 15.30.70.100.300. vel 500. 
quipaftoru cura ad pafcua ducuntur, &reducutur,ftabulifq; ob agmina montanoru luporu c#te« p • - - 
ris ferociorum graffantia claudutur-Edudi in terras alienas pr^fertim vltramarinas ob celi, foliq; 
mutatione, aut infolita efca (nili paftorcconfueto cibetur)non diu fuperfunt,quciriadmodu olitn 
Iliuftrifs. Principem SucciarStenonem Stura?iuniore,duci Holfatie Fridericofexhuiufmodi ani¬ 
malia miliffe,notatu eft,duofq;,mafculu, & ftemina Lapponicf gentisconiugeseHdeanimalibus 
adiunxiflecuftodes: quib.e fua natiua terra tranflatis,atq: alien^ diredioni fubiedis,quia optata 
quies,viuendiq; ratio fubtrada erat,nec ipfi,nec beftia lingulari cura deftitu diutius in vita ma* 
fere. Similiter & a rege Suecia: Goftauo circa annu Dhi r 5 3 3. poftqua aliquot illuftrib. viris ter¬ 
rae Prufiia?cum ad fpedaculu, tu ad generis propagatione decem fi miles vtriufq ; fexus rangiferi 
l emifli edent,lylueftri libertate donati funt. At nihil inde copertum erat,an ipfa mutatio loci pro¬ 
fuerit ftirpis propagationi. Videndfi eftduo elTe genera rangiferorum(verbafunt Olaiijiylueftriu 
videlicet,&domefticoru,qui vlib.humanis fubdita manfuetudinc fidehter inleruiut,vbi fera? na¬ 
tura? reliqui in folitudine relidi augmeto generis fe lociant,vt interim venatione premantur. Qui 
domeflici funt,curuiibus plauftris aptatur,optimc grauiflima plauftra,per rura,capofq i deduriki 
rea lei lirer nrerinfarn npllmm.n-inrmrnm ni&fCv ____ 1_ _• • 
mor . 
Raglfenru 
gtnerd 
vallibus planis,Nortvvegia(ad quam frequentiusproficifcutur)reipiciens,tanquS in rerum 
commutatione loeu vicinioie,ac populum fidelioris amicitia feruada? commodiorc.Qui vero his 
curribus pnefedi funt,vulgari gentis nomine Qoenar appdlantur,fingulis diebus fi ita beneplaci¬ 
tum eft, aut exegit necelfitas,centu 8 c quinquaginta millia pafluu,ideft,triginta milliaria Gothi- 
t • •' i-r-: 7 pictu ice 1 JL.appones,maxime 
quodlubricitate huiufinodi vehiculorum cum niue conformi longa peragunt itinera ad loca re¬ 
rum commutationibus deputata,proutfuperiiis deforma eoru extitit declaratu: Etcdidone ex* 
D ternishominibusobmaximaceleritate accommodentur. Hic vero offenditur, quod ea velocitas 
caufatur ex pdlib.tencuimoiuragireroru,vehicuIis his hyemalibus fubdudis, hac pra?cipue arte, 
v£ anterior pars pellis antrorfum confuatur fub rheda: quo fit vt pili foras euerfi,nedu lubricitate 
generent progrediendi, fed & refiftendi firmitatem, ne retro labatur auriga: alioquin in collibus 
alds nmiqua haberetur,a.ut perficeretur Optatu iter. Imo eo copendio viatores arcubus, fagitufq; 
extenfis fylueftrcsrangifbros uenatu acquirere folent. Lac deputatur ad vfumdomeftici nutrime- 
ti(hoc quoq, non rede alci tribuit Scaliger)ac ferum illius ad potum conuenientem.Pcllis pro te¬ 
gumento humano tam corporis quam ledoru,imo equeftrium fdiis,culeis,& follibus artificii di- 
ueiloruaptatur,valdeenimtenax,<&fortiseft,&duras: Nerui loco lini ibidem ob frigora no cre* 
Icentis ad indumentorum vfum indar fili prteparati deputantur. Offa,atqicornua arctw,& balL 
daru artificibusamdeea pro rerum commutatione qu^rentib. applicantur. Similiter & vnsul» 
Lac « 
Vwtitoque ficcat^, durabilesad pluresannos: licet interim mos genti fit ex venatione veteribus 
Dddd ' adiun- 
C at net . 
