80 
ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 
meen ik na ’t boven vermelde te kunnen volstaan, verder 
daarheen te verwijzen. 
Na genoemde publicatie gewerd mij van een waarnemer 
de mededeeling, dat hij gezien had, dat hoornaars (Vespa 
crabro L.) de kleinere wespensoorten, stellig wel in hoofd¬ 
zaak Vespa germanica en vulgaris, i n de door haar 
uitgeholde appels en peren kwamen vangen, er mede 
wegvlogen naar een naburig rustpunt en er daar onmiddellijk 
den kop afbeten, die op den grond viel. Verder ging de 
waarneming niet, doch de rest is licht te begrijpen, naar 
analogie van de wijze, waarop hoornaars honingbijen 
vangen en deze behandelen, ten einde er insectengehakt 
voor hunne larven in het nest van te bereiden. Kleinere 
wespensoorten doen hetzelfde met vliegen. Een en ander 
is sinds lang bekend en nam ik ook zelf geregeld waar; 
het vangen van de eene (kleine) wespensoort door de 
andere (groote) heb ik echter nooit gezien en acht ik 
dit niet onbelangrijk om mede te deelen, ook omdat de 
rol van den hoornaar op dat oogenblik van vrucht- 
vernielend vruchtbeschermend werd. Eene kleine bijdrage 
tot de theorie, dat geen enkel dier ten opzichte der 
menschelijke belangen uitsluitend schadelijk is. 
Nog eene andere waarneming over wespen moge hier 
hare plaats vinden. De Heer Mac Gillavry deelde mij 
onlangs mede, dat hij te Otterlo de paring van Vespa 
riifa L. „in ’t groot” had waargenomen. De dieren zaten 
klompsgewijze, als kleine dennenappels, op de dennen ; 
af en toe viel er zoo’n klompje naar beneden. Bij nader 
onderzoek bleek zulk een klompje te bestaan uitéén wijfje, 
dat de kern er van uitmaakte, en een aantal mannetjes. 
Deze beijverden zich, om met het wijfje te paren ; was de 
een daarmee geëindigd, dan nam een ander zijne plaats 
in, hetgeen ook in gevangenschap op denzelfden voet 
werd voortgezet. In dit geval paarde dus hetzelfde wijfje 
met meerdere mannetjes. Het tegenovergestelde is eveneens 
waargenomen, althans bij Vespa crabro, en wel door 
M. ROUGET, welke waarneming vermeld wordt in Ed. André , 
Species des Hyménoptères d’Europe et d’Algérie, T. Il, p. 485. 
Schovenhorst, Putten, Maart 1922. J. Th. Oudemans. 
