340 
ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN 
Het vaderland dezer typisch boreale soort, welke in 
geheel Noord-Duitschland reeds zeer zeldzaam is, is 
Denemarken en Zweden. Uit Engeland is slechts ééne 
vindplaats bekend (Norfolk Broads in Schotland, sinds 1903 1 ). 
Uit België en Frankrijk niet bekend, komt A. annatiim slechts 
sporadisch op eenige plaatsen in de Noord-Duitsche laag¬ 
vlakte voor, zoo bij Heidekrug in de omgeving van Dantzig 
en op de Tucheler Heide in Westpruisen; in Oostpruisen 
sporadisch, verder te Bramfeld bij Hamburg, te Leese en 
Lüneburg in Hannover en ten slotte bij Oeding in Westfalen. 
Deze laatste lokaliteit is zeer belangwekkend, aangezien 
het eenige exemplaar, door KOLBE in 1881 verzameld, 
vermoedelijk op Nederlandsch grondgebied is gevangen 2 ). 
De mogelijkheid, om A. annatiim ook in Nederland te 
ontdekken, was niet uitgesloten, doch door de te Zuidelijke 
Egging van ons l ai1 d niet zeer aannemelijk. Hier komt 
nog bij de uiterst korte vliegperiode van dit diertje, welke 
een niet te onderschatten nadeelige factor is in de op¬ 
sporing van een zoo weinig opvallend insect als dit. 
Indien er van overblijfselen uit den ijstijd bij de Euro- 
peesche vormen sprake is, dan mag Agrion armatiim zeker 
in de eerste plaats als relict uit de toendra-periode van 
ons land beschouwd worden; wellicht is hier iets dergelijks 
mogelijk als bij de lagere Crustaceeën wordt aangenomen, 
nl., dat de maximale voortplanting in het hooge Noorden 
(Scandinavië) later valt dan in onze streken. Deze ver¬ 
onderstelling lijkt aannemelijk, als men de vang-data der 
Nederlandsche exemplaren met die uit Denemarken vergelijkt. 
Slechts op enkele plaatsen in Denemarken is A. annatiim, 
naar het schijnt telken jare, in aantal te vinden. C. WESEN- 
BERG-LUND heeft de soort bij Hilleröd aldaar nauwkeurig 
bestudeerd en ook het eierleggen waargenomen. De vlieg- 
tijd is daar echter ook zeer vroeg en bijzonder kort, nl. 
1) Deze opmerking dank ik aan eene schriftelijke mededeeling van den heer 
H. Campion, 
2) Bij mijn laatste bezoek aan Winterswijk constateerde ik, dat in de naaste 
omgeving van Oeding alleen geschikte broedplaatsen voor deze soort aanwezig zijn 
even over de grens op Nederlandsch gebied. Met zekerheid in deze zaak echter 
niet meer uit te maken. 
Dat sommige Duitsche onderzoekers het zoo nauw niet nemen met de aanduiding 
van hunne vangplaatsen, bewijst de opgave in LE Roi's „Odonaten von Ostpreussen” 
(Sehr. d. Physik ökon. Oeselisch. Königsberg. 191 1 ) omtrent Agrion lunulatum Charp., als: 
„bekannt von Sittard in der Rheinprovinz”! 
