JUNCEA. ! f) > 
Hispanis manteca de Guaduas (sebum Bambusse) dictum, continet : 0,70 terrae siliceae et o,5o polassae, 
calcis et aquae. 1 * 
Nescio quomodo ab iis, qui de saccharo veterum egerunt, Tebascliirum album et amyli in modum 
fragile, cum meile comparari potuerit. Ego quidem in Tebaschiro quitensi, licet mucilaginoso et nondum 
exsiccato, saporem dulcem non reperi; atque omnino dubito, arundines illas americanas arboreae 
magnitudinis dulci quodam liquore turgescere. Tebaschirum enim, antequam exsiccatione in lapideam 
duritiem concrescat, viscosum, album et lacteum est. Per quinque menses asservatum, odorem fetidis¬ 
simum animalem spirat. Idem doctus et indefessus pereginator Russelius de sale Bambusce asialicae 
observasse affirmat, a solusque Garcias ab Orto, qui Gose diu commoratus est proregis indici medicus, 
Bambusse liquorem dulcem nuncupat. 3 Confudisse autem videntur veteres saccharum verum cum 
Tebaschiro, tum quia utraque in arundinibus inveniuntur, tum etiam, quia vox sanscradana scharkara , 
quse hodie (ut pers. schakar, et hindost. schukur ) pro saccharo nostro adbibetur , observante doct. 
Boppio, ex auctoritate Amarasinhae, proprie nil dulce ( madu ) significat, sed quicquid lapidosum et are¬ 
naceum est, ac vel calculum vesicae. Verisimile igitur, vocem scharkara initio dumtaxat tebaschirum 
(saccar rnornbu ) indicasse, posterius in saccharum nostrum humilioris arundinis (Jksehii , kandekschu , 
kancla ) ex similitudine aspectus translatam esse. Vox Bambusae ex mombu derivatur; ex kanda, nostra¬ 
tium voces caridis , zukkerkand. In tebaschiro agnoscitur Persarum schir h. e. lac, sanscr. kschiram. 
Plinius 4 certe, ut jam egregie contra Julium Scaligerum Salmasius exposuit, 5 sub nomine sacchari 
Tebaschirum Bambusae descripsit, ut « mei in harundinibus collectum, gummium modo candidum, 
dentibus fragile, amplissimum nucis avellanae magnitudine, ad medicinae tantum usum.» Tamen etiam sac¬ 
chari nostri, quod in India sine apibus gigni perbibebant, notio quaedam ad veteres ex India permanave¬ 
rat , ut argumento suntVarronis versus apud Isidorum citati, Theophrastus, Lucanus, Solinus et praesertim 
Strabo ex auctoritate Eratostbenis. Opinabantur autem veteres, ex radicibus magnarum arundinum, 
dulcem humorem melleae suavitatis exprimi, confundentes sane radices cum culmo, et arundinem humilem 
(Saccharum officinarum L. ) cum Bambusis illis, « quae fissis internodiis, lembi vice, vectitabant navi¬ 
gantes ». Quid quod nonnulli credebant, ut Seneca, Dioscorides et Alexander Aphrodisaeus, Saccharum 
verum calamineum rorem esse matutinum, iu foliis arundinum repertum 6 * . Sponte sua quidem crescit 
Saccharum officinarum L. propter Almansuram Indite orientalis, in ripa Euphratis et adSiraB ; suspicor 
tamen, in ea parte Asiae, quam obibant Grseci, arundinem non nisi ad potum extemporalem expressam 
fuisse, dulcem que illum liquorem, ut fermentantem, exportari non potuisse. Quo factum est, ut veteres 
Saccharum lapideae duritiae, non norint 8 , et quotiescunque Sacchari solidi mentio fiat, Tebaschirum 
vel Scharkaram Bambusae intelligant. 
Vix necesse est, ut moneamus, antequam Novus Orbis per Hispanos patefactus esset, indigenas liujus 
terrae continentis insularumque adjacentium, ex Graminearum ordine, neque Saccharum officinarum 
neque Cerealia nostra ( in Musicani regione , inter Cyrum et Terekum, in Persia et Armenia sponte sua 
crescentia), neque Oryzam sativam, cognovisse. Rerum americanarum scriptores hispani oryzam par¬ 
vam, arroz pequerio, Chenopodium quinoam apud Bogotenses et Quitenses vulgare, vocant; sicut 
Anglo-Americani sub nomine wild rice of Canada , Zizania; speciem denotant. Zea mays ut plurimae 
plantae antiquitus cultae, nullibi in Nova Continenti per se crescit. Optandum esset, ut peregrinatorum 
industria magis innotescerent Secale Magu et Hordeum Tuca , a Molina in historia Chilensi obiter 
commemorata, unde olim Araucanorum gens panem covque conficiebat. Zea mays, utAgaue, Ameri¬ 
canis mei, sine apibus paratum, ministrabat, quod teste inclyto HernandoCortesio, iu foro Tenoehti- 
tlensi venibat. Hamboldt.~\ 
1 Mem. de VInstitut. T. VI. p. 383. 
* Phil. Tr. Vol. 81. p. 274 et 281. 
3 Lib. I. c. 12. «Liquore dolr.e e grosso." 
* Lib. VII. c. 2. Lib. XII. c. 7. Lib. XVI. c. 36. ( ed. Par. 1723. T. I. p. 872. 6Sg. T. II. p. 27.) 
5 Exercit. Plin. 1689. T. I. p. 718. Id. Hom. hyl. iatr. p. 109 et 255. 
6 Theophr. hist. plani, lib. 4- p. 482. Solin. Polyh. c. 52. Luc. de Bello civ. III. 23 7 . ( ed. Schreo. p. 120.) Isid. Orig. XVII. 17. ( cd 
Gothof 1602. coi. 1248.) Strabo Gcog. XV. ( ed. Oxon. T. 2. p. 987.) Dioscor.il. 104. ( ed. Sar. p. 122.) Seneca cp. 84. {ed. Par. 1589. 
p. i58.) Alexand. Aphrod. Probi. II. 78. ( ed. /ild. p. 70.) 
1 Sprengel, hist. rei herb. T. I. p. 245. 
8 Artem saccharum conficiendi ex succo S. officinarum non nisi auctores saeculi quinti commemorant, et quidem 
ut primus erudite Sprengelius demonstravit {Hist. rei herb. T.l. p. 170.), Moses Chorenensis, qui {Geographici ed. Wldston. 
Lond. i 7 36. p. 364. c.) in descriptione Provinciae Chorasani , convallem laudat Gundi-Saporem , <c ubi pretiosum saccharum 
conficitur.» Jam alio loco exposui, artem Sacchari excoquendi in regno Sinensi antiquissimam esse. Essai pol. sur la Nouv. 
Espagne. T. II. p. 4a5. 
