de Medicina Brasi l. L i b. I. 
21 
xgri, fi febris acccflerit, qua non talis fit, utfriiftra ciendo tenaces humores oppreffionem 
faciat, fed acuta qua: nervos & mufeuios iis liberare, intemperiemque frigidam exficcando 
corrigere valeat. Illis vero qui calori diurno aut frigori nodurno caput & lumbos derepente 
exponunt, folutione vel compreffione pituita in nervos partefque vicinas labitur, ibique ra¬ 
dices agit. Adeo ut paucos ante trium vel quatuor menfium decurfum, quofdam ne anni 
quidem intervallo, reftitutos viderim. Vix fubito unquam, fed plerumque fenfim & per 
gradus invadit magnus hic morbus, ac magnis generofifque remediis propulfari poftulat, qui¬ 
bus defedus virium non raro contradicit. 
Primo, aer non nifi a folis radiis repurgatus admittatur, ventus imprimis noEturnus, aura 
frigidiufcula excludatur, quod fudantibusillis maxime obfit,porofquc permeando perfpiratio- 
ni refiftat. Nodu aer fuffimigiis tepefiat. Potus fit vinum dilutum adu calidum vel decodum 
ligni Saflafras natiyi. Cibus optimi, ficci tamen efto nutrimenti. Aves montana , perdices, 
phafiani; palumbi, caterique id genus alites tofti agro exhibeantur. Si elixatis plus dcledc- 
tur, rore marino, falvia, majorana dc aromatibus condiantur. Allium quoque & cepas pi¬ 
perque Brafilienfc, fi febris non impediat, atque evacuationes jam inftituta fuerint, adjician¬ 
tur, qua ex jufculis&lade caprino pota., robur addidifle ac multum profuifife memini. Se ¬ 
mel atque iterum purgationes inftituantnr ex Mechoacana indigena, qua recens & fucculenta 
fit, additis corredoriis e fpica Nardi & Zinzibere, tum & ftimulis ex Hermodadilis dt colo- 
quintide, fi extradum Mechoacana in pilulas redigatur. 
Ad hac balneis & fuffimigiis ficcis potius quam humidis, nempe ftercore caballino, cum 
thure, myrrha caterifque fimilibus accenfis ad decem plus minu(ve dies utatur. Mox poft 
hauftum decodum Sarfaparillx & Saflafras, altis fridionibus fudores abftergantur, collum, 
fcapula, totaque dorfilpina ad focum fideliter inungantur: accedente adipe colubrorum in¬ 
digenarum. Confultum quoque validiffimo per cucurbitas corneas fudulpiritus attrahere, 
tum imprimis per altas illas fcarificationes partem affedam liberare. Tandem fi neceffitas ur¬ 
geat, ferro candenti cutem pertundente, membra languida roboranda, lentaque nervorum 
pituita digerenda eft. Convalefccnte agro, nodes dieique partes affedaita obtedafintut 
nullum aerem admittant, fitque exercitium & membrorum perpetua agitatio. Mira equidem 
tum tuenda fanitatis ergo, tum in plerifque morbis fanandis, fridione & undione frequenti 
incolapraftant 5 illam in frigidioribus dc chronicis, hanc’inacutioribus adhibentes. Qux<* 
remedia lubentes advena imitantur, & ut par eft ex legibus artis, haede plura medendi Em- 
pyricorum genera moderantur. Qua paffim docet Galen. lib.^. De fanitate tuenda, dcCel- 
fuscap. 14. 
Gap. V. 
R Ariffimis deftillationibus veterani incola, creberrimis advena juvenes & puerimole- 
ftantur: Eaque vel a frigore nodurno,aftrido de compreflTo capite: vel a caloribus xftivis, 
rarefadis carnibus exoriuntur. Qua plurimas fxpe noxas vel per fe vel ratione partis in quam 
fluunt, fecum trahunt. /Eftivo aque tempore , ac pluviofo oriuntur, humoribus capitis in 
fauces, quandoque in afperam arteriam partefque diffitas decidentibus. Quemadmodum 
enim omnia oppleti capitis fymptornata in primigenia febre (tefte Hippocrate de Galeno) fta- 
tim enafeuntur • ita non minus aliquando vis Solis ciere catarrhos animadvertitur, e cujus afi 
fiduitate maxima interdum mala oriri folent. Ut enim aqua ftillatitia, fubtrado aut extindo 
igne, profluere ceflant 5 ita catarrhus ab intenfiffimo folis calore fufeitatus, non prius fub- 
fiftit quam aftus deferbuerit. Hyeme pluviofa, perpetui redundantes humores vifcera laxiora 
pervadunt, unde tufles, tabes prxeordiorum, maxime vero ventriculi oppletioncs, alvique 
albi fluxus (qui cerebrales vulgo pradicis didi) cum phlegmate ex capite defccndcntc, profi- 
cjfcuntur: ( vide Aphorif 3o.lib.7.) Quid quod ipfa nervorum paria 1 1 pinaiemquo medul¬ 
lam invadunt, quod humores oppido mobiles, partiumque facultates retcntrices minus va¬ 
lida in his terris deprehendantur. Maxime vero homines recens fanitati reftitutos, recidive 
quafi iteratoque corripiunt Catarrhi, tanto impetu, ut omnes pene nervos-occupent, unde 
caritates in opticis, ftupores dc tarditates in fenforiis & motoriis excitantur. Atque hac om¬ 
nia graviora oriri exiftima, fi ventus e continenti oriundus ante diluculum, apertis fudariis 
caput & pedus frigido malignoque vapore fubito feriat, tranlpirationemque cohibeat. Porro 
II quando contingat virilem vel fenilcm atatem ftillicidiis e capite, vagifque artuum dolorir 
bus (Gurimentos vocant Lufitani) tentari, diuturni & curatu difficiles eflfe folent: qui tempore 
plenilunii, tum accedente & retrocedente mari, prxfertimpoft folis occafum, exafperantur 
C 3 
ufque 
