Gvilielmi Pisoni s 
aromatici faporis, mefaraicas & Hepatis vias valide aperit • ille lentos in omni vifcerum oppila¬ 
tione humores incidens, maximeque lieni fit deftinatus, merito exteris remediis praefertur. 
His itaque omnibus accurate obfervatis, plurimi convaluerunt. Nifi forte aliquid pejus 
in hepate delitefcat; quod accedentibus reliquiis & debilitate vifcerum, recidivam faciat. 
Quapropter confultum, ut fublato mali fomite, morboque expugnato, ex artis prxfcri- 
pto , decoctum Salfaparillx fimplex, didis religiofe obfervatis , aliquandiu exhibere. 
Tametfi autem hxc medicamenta corumque utendi methodus, neque ratione, neque ex¬ 
perientia, deftituta fint, & minime improbanda; neceffe tamen ad rationis amuffim ea 
exigere, & nonnihil inventis addere vel tollere. 
Cap. IX. 
C Um multi fint morbi in hac alterius mundi regione nobis cum Europaeis communes *, tum 
illum inter praecipuos referendum cenfeo, qui aqua intercus Latinis dicitur, pueros atque 
juvenes praecipue infcftans. Illis enim praeter requifitas exteras caulas ex imperita educatione 
&tranfpiratione impedita, his ex vivendi intemperantia aquifque paluftribus vifcus illud fan- 
guificationis affligitur, omnifque generis hydrops vel primario inducitur, vel fecundario aliis 
morbis ut Cachexix, Idero, Dyfenteriis,quartanis febribufque acutioribus male expurgatis,ut 
Hipp. pafiim comprobat 1 . de affed. fuccedit. Quemadmodum omnes hepatis affedus in hifce 
Indiis facilius & crebrius quam in frigidioribus plagis generantur ;jta non adeo infeliciter 
curationem recipiunt ii qui non cx alio morbo nati fuerint. Facilius tamen quam exteri morbi 
recidivam patiuntur. Hinc cautio in prognofi & curatione exfurgit, fecundum illud Hipp. effa¬ 
tum. Hydrops qui Medicinx revenit ac concedit, defperatus eft: prxeipue fi ex alio morbo, 
quod fxpe fit, profedus fuerit. Quippe fi atonia hepatis vel fcirrhus *, extindio item caloris 
languifici-, omnes denique alienatx vel impeditx virtutis fanguificx caufx inferantur, multum 
quidem folatii ea remedia xgrotanti tunc conciliant, quibus abdomen & pedes detumefeunt: 
fed ceflante Medicina (a qua neceffitas fradxque vires fxpe nos recedere cogit) morbusia 
perennitate caufx morbificx renafeitur. In cadaverum diffedionc, eorum imprimis, qui ex 
Anafarca aut Afcite laborantes interierant, quandoque hepar colore albicante rimifque fatifi 
cens regeri, ne veftigio quidem fanguinis in jecinore apparente. Vnde facile liquet qux fpes 
aut defperatio Hydropis a vifceribus captanda fit. Contrarium vero non raro contingit, fi a 
vitio folum tertias concodionis,ut vocant,malum hoc cadat in fubjedum vifceribus bene mo¬ 
ratis , cxterifque requifitis praeditum. Tunc enim & per cognitas & latentes vias infperatx ex- 
cretiones, naturas & medicamentorum virtute, tum per alvum utramque feliciffime; tum per 
circumferentiam corporis tranfpiratione recuperata, egeruntur. Quas vias fi fponte fua natura 
inveniat, non exiguum folatium xgrotanti prxftat, quod verba Hipp. in Coae, de Hydrope 
c.xix. fentent.vi ii. comprobant. Iam vero ineunt e Hydrope ,Ji'aquofa incidat diarrhaa cruditatis 
expers , morbum exolvit , fecus enim ager .non'morbus tollitur . Si vero medicamentorum admini¬ 
culo opus, confultius hoc per Perirrhxam quam diarrhxam inftituitur, quoniam difficile eft 
excretionem illam hydropici humoris fufeeptam , ex lege critica per inteftina perficere. Tum 
alvus, arte liberaliter mota, merito in his terris fufpicionis plena habetur, quod in diuturnum 
imo lethiferum profluvium non raro degeneret. Perirrhxa tutius aqux educuntur, tum ob 
majorem in vifceribus pororum apertionem; tum ob eximiorum medicamentorum indigena¬ 
rum affluentiam, qux aperiendo,ficcando,aftringendo mirabiliter fane curationem abfolvunt. 
Quippe non raro contigit, ut fola radice diuretica Caapeba (in tra&atu fimplicium di&aj ex 
vino vel aqua Paraybenji , fubinde xgro propinata, latex intercus fuerit edu&us. Idem prxftant 
mirabilis Peruanx, Caapomonga , arboris filiquofx radices, laborandi , Saflafr. Carcaparill. liqui¬ 
ritia, radix qux Chinx dicitur, cortic. Limoniorum & prunorum Granatenfium, radices luru 
peba & Malva d’lfco. Quibus nativis utpote recentibus & validiflimis, plus confidentix quam 
exoticiseffatis&adnaufeamfxpe refervatis, ponendum eft. Theriacam&aliaejufinodiqux 
per fudores diffolvendi & educendi vi polleant exhibuiffe oppido conducit, quod per laxiores 
abdominis & vifcerum poros multi evaferint. Alvus purgatur commode fequentibus reme¬ 
diis. PillulisPanchymagogisnoftrisfupradefcriptis, qux Guttam Camboid. recipiunt; Nec 
non Mechoacannx recentis vel foecula, vel extra&o. Quorum ulteriorem prxparandi modum 
videre eft in capite de fluxu albo. Balnea conducunt qux parantur ex foliis piperis longi, mali 
aurex, betel, artemifix, falvix filveftris, Camara , Bafourinha , lauri filveftris, althex, Albahaca 
Iaboarandiba , aliilquc quam plurimis. His adftringentia addi folent, ut fimt Cebipira , radices 
prunorum & pirorum Granatenfium, fructus & folia Myrti Silveftris. Inunftiones ex prxdi&a- 
rum herbarum oleis inftituuntur. Accedit oleum ex corticibus Auriac. & citri deftillatum, 
