de Medicina Brasil. Lib. II. 29 
guinis aut puris excretionem comitem habet. Quibus,fi oculi nidantes, inquietudines, crucia- 
uis, longae vigiliae atque excubiae nodurnae accedant, tunc aegre finiri folet. Ex aliis fubinde 
dy/entericjs fluxionibus na/atur hic morbus, quibus medetur ac finem imponit, curatuque 
tunc eft facilior, cum tantum fint reliquiae & fanies ulceris inteftiniredi. Interdum vero ex 
pituita acida & bile mordaci dyfenteriam praecedit, quae fi non exturbatur /eam lethalem effi¬ 
cit. Quemadmodum enim omnes morbos fucceffione deteriores fieri conflat, ita praecipue 
hunc objaduram virium & dolores praegreffos. Quando ex fuperioribus ventris partibus, vi¬ 
delicet ventriculo, mefenterio & inteftinis materia cruda delabitur 5 praeter incefliones & re¬ 
liqua qua! anum refpiciunt, caufa fovens revulfionc per vomitum tollenda, idque praeftantif- 
fimo atque ufitatiffimo illo remedio, Radice Ipepacuanha. Eadem porro curandi ratio fere 
circa externa, quae eft in/anguinis profluvio, eaque humidis fufftmentis & fomentis aftrin- 
gentibus tepefadis ex foliis arboris Aroeira, Araca, AcajaSc. fimilibus,fi protuberet aut hiet 
anus 5 fi ulcus ad fit, faeculis exlade, femine pfyllii & Cydoniorum, ^yWeTummitatibusac 
malvae floribus, inftituitur. His enim, tum intus tum foris continue admotis, multum promo¬ 
vetur 5 quippe quod fymptoma ipfumque adeo morbum tollunt. Allium quoque affatum, fi 
caufa plane frigida, cum fu cceffu admovetur. Somnus qua fieri poteft, concilietur*, primo 
pultibus ex Car ima. Sc hordeo. Quibus fi minus provocetur, lenocinia foporifera addenda fiunt, 
interponendo clyfteres abftergentes. A motu quoque Sc exercitio corporis abftinendum, 
quo fpedat illud Celfi confilium haudquaquam negligendum: Cum in omni fluore ventris, tum 
m hoc praecipue tenefmo , nec effle ett, non quoties libet defldere, fled quoties oportet, ut hac tpfli mora in 
confuetudinem ferendi oneris inteflina deducat. Si tandem aftringentibus remediis internis fluxi- 
bilitalem humorum cohibere conducat, praeterfuccum ffillatitiumpomi Ianipaba immaturi, 
rafura infuper ligni fandi Brafilienfis, % alias Jacaranda, ut Sc nuclei frudus Gueticaroi triti Sc 
jejune ex convenienti liquore haufti, eximie profunt. 
1 1 . 
C a r. XII I. 
De Cholera. 
- - ' 
P Erniciofus nec infrequens his quoque regionibus efl fluxus ille qui Cholera dicitur. Mor¬ 
bus femper fymptomaticus Sc vere acutus, ab aere calido & humido, corpus perpetuo am¬ 
biente , immodicoque fruduum fugacium Sc horariorum efu proficifcens. Omnem aetatem 
omni anni tempore infeftat. /Eflatc tamen ab aeruginofa porracea atque seftuante bile, potu 
calido intempeftive accedente, juventutem vehementius exercet, cum fubita quadam fipiri- 
tuum effufione ac lypothymia extetris Sc fuliginofis vaporibus orta *, adeo, ut fi ante viginti 
quatuor horas non evadant, fuccumbant. Quod ex manifefta diagnofi conflabit, fi nimirum 
pulfus debilior, aut impedita refpiratio, exteriorum membrorum, tum /udorum frigiditas, 
fiummum interiorum circa cor incendium, convulfionefque interveniant. Hunc humorem 
efferum & quafi orgafmo adfuperiora & inferiora delatum compcfcere, res profedo haud 
exiguae difficultatis eft. Primum ad ea remedia quae cor, ventriculum ac inteflina modice refri¬ 
gerando Sc aftringendocorroborant Sc furorem acerrimae bilis retundunt, confugiendum. 
Corpus enim evacuare (etiam invita Plethora & Cacochyrnia)quamvis benigne,periculo non 
caret*, tum quod vires collapfte atque exhauftae, ulteriori irritatione reformidandae fint. Ultra 
Tamarindos, quos haec terra producit , quaeque biliofos Sc accenfos humores refraenant nihil 
tentandum • fed fyrupis potius & conditis de Murucuja, Ianipapa , limoniis, arantiis, Arae a, 
Guajaba 5 ut & Ficubus Indicis, Ubapitanga,Murecy, imprimis Tipioca uteris, caeterifque me¬ 
dicamentis roborantibus, Sc refrigerantibus ex Tipioca. Externis quoque fequentibus infiftes. 
Fomenta & inunctiones fint ex aftringentibus & refrigerantibus. Tum cataplafmata ex por¬ 
tulaca recentis plantaginis, myrto, Arae a , oculis arboris Imbaiba confeda, quae cum aceto 
praeparata rite aegroto -impolita, praecordia fovent, ventremque ac anum afflidum demul¬ 
cent. Clyfteresejufdem generis (modotantillum temporisfuperfit) requiruntur, caeteraque 
remedia in capite de dyfenteria Sc inflammatione ani prolixe enarrata. Verum, quemadmo¬ 
dum haec faepe auxilio fiunt,non raro confiulto ob temporis anguftiam Sc morbi faevitiem,omit¬ 
tuntur , confeftimque ad foporifera devenitur. Qu^e duo potiffime fiunt decantata illa fiuperius 
tradita. Extradum Croci Bontii, Sc conditum noftrum magiftrale, tam in anum per clyfte- 
rem, quam in os per potionem exhibita. Linimenta denique opiata, capiti & pedori admo¬ 
vere convenit. Adeo nihil tutum nifi fiomnum omni induftria conciliet. Cholera ficca eifidem 
remediis fere curatur, maxime fi regione hepatis corneas cucurbitulae applicentur, quse cum 
potentiflime per fiudioneni operentur, merito de iis hoc teftor, quod Galenus de Europaeis, 
quas in colico affedu incantamenti inftar operari tradidit. 
j) 3 C A P, 
