deMedicina Brasil Lib.II. 31 
fecantur & in folc ficcantur, atque in maffam, addendo aceti momento, coguntur loco pa¬ 
nis. His accedunt plurima alia remedia nativa, aftringendi fimul & refrigerandi qualitate pol¬ 
lentia, quas primi incolae partim ut arcana celant, fecumque interire cupiunt, partim inno¬ 
tuere & in tradatu de fimplicibus tradita funt. 
C a >. XV. 
De Fluxu abi Hepatico. 
A Nno 16 3 S. urbe Salvador in Bahia, menfibus admodum pluviis obfefia, nulla clades aeque 
exercitum noftrum attrivit, quam fluxus (anguineus, fignis & curatione nonnihil a Dy- 
fenteria diverfus(vide de hujus morbi caufa Platerum & SenncrtunVqui,licet non minus quam 
illa perniciofus, fymptomatibus tamen longe minoribus comitari folet. Saepe enim ad finem 
ufque,abfque ullis torminibus,cruciatibus,exulcerationibus, cumque facili excernendi modo, 
exiftit. Dejedio autem hxc eft, vel puri fanguinis, vel cum grumis vel loturae carnis fimilis5 id- 
que dupliciter fit: vel ab atonia hepatis, quae licet curata, ad priftinam cruditatem redit: 
vel a quantitate ex venis mefaraicis atque inteftinis regurgitante, quae plus timoris quam de¬ 
trimenti inferat, & juventutem maxime infeftet. Quippe tales excretiones aliquando febrium 
acutarum criticae habentur, exque eutonia jecinoris, non inteftinorum exulceratione cau- 
fatae funt. Fit demum hic fluxus ex qualitate fimul, orificia venarum corrodente & referante. 
Atque tunc quidem Dyfenteriam propter ulcus & dolores inteftinorum mentitur. Ea quae ex 
hepate profltixio fit, iis remediis oppugnanda, quae confirmando jecinori fuam operam tam 
intrinfecus quam extrinfecus dicarunt. Raro in principio folamen ullum a clyfteribus confo- 
lidantibusautanodynis accedere videas. Venaefcdio, tametfi in reliquis fanguinis profluviis 
vix admittatur, in hoc tamen a veteranis incolis laudabilis habetur: noftratibus vero utique 
mollioribus, intenfiorique calori non afluetis, cautius ac parcius inftitiienda eft. Immoin 
cucurbitulis revellentibus, lumbis ac natibus impofitis, aliquando fubfiftendum. Reliqua 
qux tradu temporis exfurgunt circa curationem, quumDyfentericis affedibus magis com¬ 
munia funt, iifdem remediis, in capite de Dyfenteria monftratis, propulfantur. Ad eum au¬ 
tem fluxum quae ex atonia hepatis nafeitur, compefcendum, irriti, ut plurimum, curandi 
fiunt conatus, ita ut pree virium lapfu ne quidem Rhabarb. myrobal. aliaque fimilia adhibere 
confuitum fit, ac proinde ad opiata ftepe numero confugiendum. Ut funt imprimis Extrad. 
illud Bontii, noftrumque conditum magiftrale fuperius tradita. Quod fi ex acrimonia malum 
profluxerit, ad femina frigida recentia accedendum. Tum ad ea omnia quae urinam benigne 
provocant, ut funt, decodum Iurtpeba maris, radicis Arae a , frudus Alkekengi, rad.liqui- 
rit. Erva moira , Erva de Capitaon & Pagimirioba ,atque fimilium quae hepatis & venarum mefa- 
raicarum ardores mitigant,& orificia demulcent. Horum prae exteris palmam obtinentEmul- 
fiones & pultes quae Car ima didx ex Tipioca de mandihoca. Inter frudus in pretio habentur, Ia~ 
nipaba , Murucuja y Guajaba , Araca minor & major, quae pyra & pruna funt Granatenfia. Aqua 
quoque ftillatitia ex canna fac charea & flore Guabiraba cum albumine ovi pota, addito mo¬ 
mento fucci aurantiorum. Denique cataplafmata ex portulaca Se Erva moira cum aceto tem¬ 
perata , dorfo & ventri applicata, mirifice intemperiem hepatis folantur, fluxumque inor¬ 
dinatum compefcunt. , 
C a p. X V I. 
De Dicere & Inflammatione Ani. 
Q Ux a Barbaris meaque longa experientia circa rationem & curationem tam funefti & la¬ 
mentabilis mali confecutus fum, in medium proferam. Hunc affedum Lufitani Bicho 
dei Culo ab ufive vocant, vel quod dolor pruriens principio fentiatur, vel quod gangrxnam, 
seque ac pedum illi vermiculi, inferat. Ufquam terrarum adeo quam in Brafilia hoc malum 
graflari a nemine obfervatum memini. Nil autem aliud eft, quam incendium & corruptio ani 
cum ulcere depafcente, fine vel cum fanguinis fluxu dolorifico. Hunc morbum, aut prxee- 
dunt fluxiones Dyfentericx cum inteftinorum caloribus 5 aut per fc, & citra ullum morbum 
prxvium ingruit. Cum Dyfenteriam praecedentem habet, Se ob medicinam adhibitam Sym¬ 
ptomata excrctionefque ceflant, non nimium fidendum eft: nifi forte fudor calidus Se mul¬ 
tus pulfufque ac extera omnia refpondeant. Detenta fiquidem materia acerrima, a calore ni¬ 
mio jam accenfa, maximequeafquallente Se fbrdida corporis colluvie intus alta, magnum 
putredini gradum, cum tam atroci dolore & inflammatione acquirit, ut mufculum fphin- 
derem atque ora venarum hxmorrhoidalium ftatim exedat, Unde fluxus cruentus exoritur. 
