34 ' Gvilielmi Pisonis 
externa,' ut undiones, frictiones, fuffumigia, illotiones, cataplafmata, & emplaftra emol¬ 
lientia , attenuantia, & aftringentia. Ex omnibus probatilfimum quidem amplexus fum 
(nunc emplaftri nunc linimenti forma praeparatum) quod ex radicibus d’Erva de Capitaonde 
Nimpheae, cum oleo earundem herbarum Aningc& capparum, atque fimilibus concinna¬ 
tur, & per multum tempus applicatur. Interno fi remedio locus, extradum ex cortice Vbi- 
raee ad mellis confidentiam aegro propinatur , gratumque & tutum eft medicamentum. 
Praeter lumbricos inteftinorum , quibus divexantur pueruli, vermium quoque genus exi¬ 
guum & fordidum in ventriculo (ut in. difledione infantium aliquoties vidi ) generatur, 
quorum morfibus provedioris quoque aetatis homines, invitis medicamentis, interire faepe 
contingit. Nihil horum videre eft in Brafilienfibus Mulieribus vel carum fobole. Nam 
robuftae, vegetae agilefque , five praegnantes, five puerperae , vivacem enituntur pro¬ 
lem. Antequam finiam, illud fubjiciam, quod non prorfus extra limites inftituti no- 
ftri fit, fed inter Ariftotelis forte difcipulos de viribus imaginationis & fuperfoetatio- 
ne , lites movebit. In Paranambuco Anno i 6.3 8. ex /Ethiopiffa & Lufitano Ge¬ 
melli Mafculi nafcebantur, validiftimi, alter alba cute, alter nigra, crifpis capillis, ocu¬ 
lis caefiis. 
C.A. P. XVIII. 
T)e Morbis Contagiojis. 
V idere eft in Brafilia morbos Endemios familiares, imo malignos, licet rarius, e tetris & 
fuliginofis exhalationibus , terrae paludofae & aquae ftagnantis natos 5 nulli autem ex 
mutatione tali tempeftatum , quae ftatis temporibus faeviunt, aut fyderum maligno influxu & 
noxia qualitate caelitus defeendente, oriuntur. Anno 1639. magno noftrorum com¬ 
modo, juxta finum omnium fandorum, tertia pars clafiis Hifpanicae maligno &*conta- 
giofa febre extinda eft. Quippe hoftis longo & faftidiofo itinere defatigatus, & fubaequa¬ 
tote diu propter folitas malacias haerens, multa faetida pluvia , cibique ac potus corru¬ 
ptione penuria fradus , paulatim attritus eft. Contigit quoque pecora femcl atque 
iterum, miro aftrorum afpedu, pluviis ex continenti ortis 3 ac mollioris venti mediterra¬ 
nei afflatu, morte repentina periifTe. In tantum vero aeris malignitatem unquam accre- 
viffe, ut peftis exinde enata ac graflata fuerit, nemo unquam expertus eft. Mihi bis tan¬ 
tum contigit toto feptennio, febre petechiali laborantes videre , maculis per totum cor¬ 
pus diffufis, morte poftridie fequente. Anthraces maligni crebrius, fed non contagiofi 
grafiantes, ac curatu multo quam in Europa faciliores, dantur. Magnos autem & fre- 
quentiffimos illos Dyfentericos ac malignos affedus, nunquam in Epidemios tranfiifle 
admiratu dignum. Vlcera porro (ut hoc obito: dicam,) luis Venereae & alia mala con- 
tagiofa & ferpentia, beftias aeque ac homines muj;ua converfatione inficiunt. Idem faciunt 
foetida illa Variplarum ulcera. 
Quod autem ad Variolas & Morbillos ('quos Bejigas qno vocabulo Lufitani vocanti at¬ 
tinet , etfi non evadant eos Meridionalis Americae Incolae, benignius tamen corripi iis fo- 
lent. Citius curantur laborantes, ob perpetuam pororum apertionem, vidum flmplicem, 
humorumque minorem foeculentiam, modo ab aere nodurno ambiente fibi caveant fe- 
dulo. Quemadmodum autem ventum declinando facile reftituuntur •, ita per aerem vel 
clementiffimum retropulfae, mortem accelerant. Cum febres paulo vehementiores & ar- 
dentiores procedunt, Lufitani non verentur in principio fecare venas, idque cum fuc- 
cefiu. Epidemiac ex accidente bis quantum confiat fadae fiint variola:. Neque enim pefti- 
ferx variolae vagari folent in pueros ficut Profp. Alpinus de /Egypto bis anno fieri teftatur. 
Primo , ante annos triginta /Ethiopes Angolenfes Brafiliam ingreffi, & variolas ex A- 
frica adducentes, infigni mancipiorum ftrage, reliquos infecerunt. Et nuper Anno 1641. 
idem fere accidit. Ita ut aliunde derivata, non inter nos nata Epidemici iftius morbi, prin¬ 
cipia, humidiffima accedente hyeme, per integra territoria prope annum, graflata fue¬ 
rint. Lufitani autem his remediis vulgaribus , tanquam factae anchorae fe fidebant, fuof- 
que non infeliciter curabant. Fimum equinum arefadum & in pulverem tritum ex con¬ 
venienti liquore'iterum atque iterum aegrotanti propinant. Poftea pedori & gutturi 
defendendis , gargarifmo & potionem ex albo Graeco, cannae facchareae & aurantio- 
rum recentium fucco . concinnatam praeparant. Pro alimento medicamentofb ex Ti- 
pioca de CMandthoca pultem optimam, pro potu, ptifanam feu dilutum ex eadem 7 /- 
pioca , exhibent. Utrumque hoc ardores compefcit & nutrimentum fuppeditat. His 
fuccedit mei filveftre vel fimplex, vel, fi calor obfit, dilutum ex aqua cann^ faccha- 
