X) E M E t> I C I N A B R A S I t, L I B> II, 0 J 
reae quod hydfomelis inftar immundities pedoris Sc vifcerum abftcrget, aegrofque fiiayiter de¬ 
mulcet. 
C eiV. XIX. 
T>eLue Venerea* 
T Ues quaedam e£coitii lion tantum per contagium* vel parentum hereditario malo in libes 
X^ros, icd ex leviori attadu atque per fe contrahitur, orta potiflimumex alimento foetido 
& falfo, potu rancido & corrupto.jlnter^fVfros non folum atque Indos, fed Lufitanos & Bel¬ 
gas quoque fevit, tUmoribufquefehirrofis & virulentis ulceribus, totum corpus infeftat. Quas 
quidem lues huic regioni eft Endemia ScBubas abHifpanis <$c Brafilianis appellatur. Etficuti 
citius fanatur a folis remediis indigenis* ita citius contaminat, quam illa quae lues gallica vulgo 
vocatur Sc ad Incolas huc defertur i De qua differtatidnem inftituere non eft propofiti mei, fed 
depraefenti, quae licet in quibufdam conveniat cum illa 5 accidentibus & curatione tamen 
maxima ex parte differt. Empyrici initio data opera eam negligunt, quod curationem ante 
quintum vel fextum invafionis menfem perperam inftitui ajunt, humorifque tenacitatem, in 
quo mali fomes maxime inhaeret, tot menfium intervallum requirere ad praeparationem, cre¬ 
dunt. Vitam interim intemperatam vivere interdicunt, aquae calidae lavacrainftituunt, fri¬ 
gus nodurnum, ne perfpiratio cohibeatur, maximopere arcent * carnes recentes, imprimis 
ferinas, toftas, remoto omni pifeium genere, praecipiunt. Vinum permittunt, quodfudores 
& fuligines non fine aegrotantis levamine, per poros expellere, comperiantur.. Qui ab hoc 
medendi modo recedunt, fy mptomatum quidem pro tempore levamen allaturos, fed poftea 
recidivam artuumque dolores fuccefluros, ratum habent. Tandem praeparato hoc modo 
corpore, evacuationes inftituunt: mox, eos,qui praefertim tenuioris fortis funt, ad molendi- 
nasfacchareasigncfque luculentiffimos ablegant *, &folo decodo, cujus bafis Caaroba 8c Car- 
caparilla, curationem cx inftituto propemodum Europaeo, feliciffime abfolvunt. Ulcera quo¬ 
que folo attritu aut lotione Caaroba aliarumque herbarum exficcantium & abftergentium 
fucco, tollunt. Indi autem foliis Caaroba nunc codis pro balneo, nunc ore jejuno maftica- 
tis, ulcera, quae perfe non evanefeunt, exficcant & malignitatem extrahunt. Quod ip funi 
aliquoties per Chirurgos in Nofocomio imitari juffi, & voti nos compotes reddidit. Ne quis 
autem fallatur, haec lues five ex Hifpanica mixta, ut ftepe fit 5 five fimplex Endemia, Euro¬ 
paeis praefertim, non adeo parvi facienda five in principio fTve inprogreffu. Neque enim ut 
quidam exiftimarunt, intra Tropicos levior ob halituum a fole perpetuam extradionem* gra¬ 
vior tantum in feptentrionalibus regionibus datur> Ac fi nodurnum frigus modo leviter ad- 
miffum, apertos diurno calore poros non cum fummo detrimento aegri altius occluderet, 
difcuffionem tetrorum vaporum impediret, verfufque perioftium, in quo dolor,.repelle¬ 
ret, Sicut quotidie fit, vel aegrorum vel medicorum incuria, qui differentias diei & nodis 
contemnunt. Et tunc quidem male morata ulcera, quibus hoc malo infeftati turpiter fcaterc 
folent, fi maligni illi halitus minus exfpirent, cariem in offibus, caeteraque fymptomata, 
aeque ac in patria caufari videas. 
Addam quae de Gonorrhaca, Scantamento Lufitanis dida, notatu digna exiftimavi. Go- 
norrhaea fimplex, ficut haud difficilis habetur curationis, ita facile acquiritur, modo afola 
equitatione fub aeftu meridiano. A purgantibus initio fibi cavent in omni Gonorrhaea, vixque 
blaudiffimaex Manna, Caffia, fyrupis laxantibus exhibent, ne quid cacochymicum provo¬ 
cetur aut irritetur. Tamfalutaria contra hunc affedum domi nancifcuntur remedia Incolae, 
ut raro in exotica, quae in officinis proflant, inquirere illis neceflumfit. Praeferunt, Guabi- 
poiocaiba , Lufitanis Pao Podre , quam ego Arborem Siliquofam, in tradatu dc fimplicibus ap¬ 
pellavi. Ejus radix in taleolas difieda & in aqua ex canna faccharea deftillata, macerata, a e- 
riqueexpofita, eam abfterforia & diuretica qualitate imbuit, quae mane &.vefperipota, pa- 
raftatas & renes infigniter mundificat. Cavendum tamen ne immodice hoc medicamento 
valido utare, quod fanguinem ducat. His accedit luripeba , Canna Iacuacanga difta filveftris, 
radix item laborandi , quaenodufub dio macerata in aqua fontana diluitur, ejufque diluti 
quatuor plus minus unciae per quindecim circiter dies bibuntur, unde renes & vefica repur¬ 
gantur. Pofthaec pro potit quotidiano, ejufdem cannae filveftris decodo utuntur* Atque 
alternarim ob calores fufeitatos, mane phtifanam fcil liquorem ex Tipioca exhibent. Dilutum 
radicis de Malva ifco , Pagimirioba , Fedagofo , Caapomonga , Emulfiones ex Tipioca , nuce Coco 
recenti Se feminibus frigidis, cannaeque facchareae aqua praeparatae,familiaria illis funt remedia*. 
Contra retentiones & inflammationes lotii, poft frigidam dorfi & perinaei inundionem, geni¬ 
talia emollientibus fomentant, nempe decodo fummitatum Bafarinha & Imbaiba , floribufque 
ixialvac Americanae Sc fabarum vulgarium > atque id genus aliis. Calorifica vero, tam a medi- 
7 £ 2 camento 
