de Venenis eorvmqve Antidotis Lib. III. 47 
familiariffima rana pifcatrix, Guambaiacu atinga, parvus, vix palmam longus, pidus, pulchris 
oculis, rotundus, qui inter Orbes habitus, Lufitanis & Belgis merito fufflator dicitur, quod 
mirum in modum ab aquis extradus ronchum quendam edat & ad orbis figuram fe inflet, 
atque in momento intumefeat ac detumefeat. Multum expetitur & pro epulis, maximo 
interdum vitas diferimine, ab imperita plebe apponitur, fi a folliculo fellis non probe liberetur. 
Intra horas namque fpacium, ejus particula vel ciceris magnitudine afiiimta, tam horrenda 
fymptomata infert, ut mox xgro caligent oculi, mens vaciller, lingua tardefeat, membrorum 
tremor, fudorque frigidus fubfequatur, facultates omnes refolvantur & fileant, moxque ve¬ 
neno extinguantur. Sed benigna mater natura, prxfensac facile remedium huic calamitati 
oppofuit. Cum praedicti enim orbes Guambajacu juxta fluviorum oftia, ubi paludes &fta- 
gnantia loca fingulis agilibus inundantur, fedem figant, iifdcm quoque locis plurima Cancro¬ 
rum genera vivunt & arbufta habitant paludofa. Quos inter non ita magni reperiuntur, mul¬ 
tiplici ac variegato colore, caeruleo, albo, rubro, violaceo, chelis aequalibus armati, quorum 
crura pilis nigricantibus funt veftita. Hos Aracu appellant Brafiliani. Ex his unus contufus & 
ex vino, citra moram affumto veneno (nam ante horas quinque vel fex lethumfxpe infert) 
propinatus, per vomitum virus exturbat, qualitateque occulta malo validiffimo refiftit. Prx- 
miffis fpecialibus, communia quoque prxfidia fuperius tradita non negligenda, ut funt 77 - 
pioca de Mandihoca , radices laborandi , Ipepacmnha , Caiapia , Vrucu , aliaque fimilia remedia quae 
neceffitas excogitavit. Nec forte natura differt hic Cancer Brafilienfis, ab illo de quo Gale¬ 
nus in libro fimplicium contra Pelopem praeceptorem fuum contendit. Cancrum rabiofis 
conferre occulta, non manifeftaqualitate. Et Plinius lib. 1 x. cap. 31. eos contra Serpcntum 
idus mederi dicit. Et imprimis illud lib.v. cap. 3 2. Cancri fluviatiles tritipotique exaquare- 
centes, contra omnia Venena profunt! Morfis vero a cane rabido, item Phalangio, Scorpio 
aliifquc venenatis prodeffe etiam apud Ariftotelem legere eft lib. ix cap.v. Diofcoridem lib. x 1. 
cap. 12. & Galenum lib. ix. de fimplicium medicamentorum facultatibus*, /Etium lib.vi. 
cap. 24. TEginetamlib. v. cap. 3. 
* Alius datur Gttamajacuguara Brafilienfibus didus, priori multum fimilis, fed viridioris colo¬ 
ris. Noxam fere eodem modo infert fel illius, fed longe remiffius, quam procedentis 5 cura¬ 
tur autem eifdem remediis. 
Tertius denique Guamrjacu-ape Brafilienfibus, ejufdem quidem generis, non tamen orbicu¬ 
laris , fed potius triangularis *, a fquamis quoque ut exteri nudus , verum quafi fcutiferus 
& loricatus. Hic fi ex cacabo ferventi accipiatur & calidus comedatur, adeo mentem fta- 
tim turbat, ut nonnulli ebriis, quidam & phreneticis fimiles videantur: Sin vero codus per¬ 
integram nodem fervetur, exteris pifeibus dignitate neutiquam concedit, atque tuto con¬ 
vivis apponitur. 
E V n g 1. 
Novem fungorum fpecies diverfis nominibus funt diftindxficut alibi traditum eft, quos 
omnes generali nomine Carapucu nominajnt. Horum quoque in hoc Americx tradu, ficut 
in Europa, alii venenati, qui confradi varii funt coloris, lividi & exfii, ex Sterquiliniis ligno- > 
que putrido protuberantes: alii edules ac copia tantum nocent, quia ventriculum frigore 
& flatibus nimiis diftendunt > caloremque naturalem extinguunt & craffo lentore ftrangulant. 
Ob regionis temperiem calidam & humidam, nodium denique frigus & vapores venenatos, 
minus tuti judicari debent qualefcunq 5 Fungi,quam in aliis regionibus frigidioribus.Inter illos 
pejores qui funt, fingultum excitant, inteftina exulcerant, corpori ac faciei inducunt pallo¬ 
rem,'urinam remorantur, arterias intercipiunt: adhxc frigus, tremorem, fudorem frigidum, 
mortem denique afferunt. Prxter communia alexipharmaca calidiora, eximium & prxfens 
natura produxit Antidotum, utramque nimirum radicem laborandi , dc quibus fuo loco age¬ 
mus , qux fudores & urinas cundantes provocant, & colorem nativum fuffocatum a frigido 
malignoque vapore vindicant: imo defperatos revocant a lctho, fiftatima fumto veneno, 
fuccus illarum ex hauftu vini exhibeatur. 
' T A N G A R A C A. 
Tangaraca omnes fpccies lethiferx (ficut in tradatu fimplicium dicemus) ac proinde inco¬ 
lis & advenis pariter deteftabiles habentur. Quarum folia & flores, facie licet externa, 11011 
tamen efficacia differunt: foliis enim aut floribus deguftatis", corpus mox intumefeit, mens 
turbatur 5 oculi incipiunt caligare, vertigines, animique deliquia oboriuntur, denique mois 
ipfa fequitur, fi remedium non protinus adhibeatur. Reliquis antidotis merito proferuntur 
radices illx decantatx Pecacumha & Caiapia , toties deferiptx. Aliqui prx exteris Antidotis 
tutiffimum exiftimant, ipfi radici hujus plantx Tangaraca fidere, quam miro ac felici cum uc- 
