de Medicina Brasid Lib. L i3 
infeftantur: felies vero rarioribus, Aphorifino 3 . lib. 21 Et quaedam States ad anni tempora 
& vi&us genera. Et paulo pofl Aphorifino trigefimonono lib. 11. Magnam partem lenes 
juvenibus minus aegrotant. Catharri, qui frigidioribus regionibus fenes, hic potiffimum in¬ 
fantes Sc juvenes infeftant. 
Morbi diyerfis in nationibus variant. Noftratibus, imprimis novitiis , funt compofiti ple^ 
rumque & Chronici. Atque eorum longe plures morbis corripiuntur frigidis quam calidis* 
quod a nocturno frigore minus fibi caveant Sc a diurno aeltu calorem innatum evocari patian¬ 
tur. Tum quoque ex nimia nutrientis cibi Sc potus ingurgitatione, calor naturalis infla r flam¬ 
mee imbecillis, cui multum olei confertim infunditur , fuffocetur •, unde corpora non folum 
non calefiunt, fed & frigida vitia gignuntur. Quippe tam pertinaces incurrunt vel vifcerum 
obftru&iones, vel alvi fluxus, utpaffim languentes decolorefquc ac viva cadavera incedere 
videas. Lufitanis minus- compofiti, fed acutiores folent obvenire morbi. Brafilianis rari, ii¬ 
que acuti Sc fimplices. * 
Quod fi ceftas admodum ficca fuerit , biliofis Sc melancholicis ob nimiam adu dio nem male 
eft. Humidum fiquidem, quod in ipforum corpore adhuc reliquum efl, calor depopulatur & 
deficcat, partibus vifeofis Sc craffioribus manentibus. Pituitofis hxc omnia e contrario ob¬ 
veniunt. Hycme autem nimis pluviofa, teporibufque nimio flatu fufeitatis , corpora non 
conflringuntur, fed cerebrum nervique humiditate ac uligine opplentur, qux, accedente 
affiate, xftuque, ac mutatione fubito accedente, circa /Equinodium Autumnale valde noxia. 
Nam quia venter a redundante humore liberari nequit, aquam intercutem, profluvium alvi 
ac difficultates inteflinorum inde enafeantur oportet. Sic mulieres quantumvis foecundx, non 
tamen concupiunt, crebroque abortiunt, aut fi quando parturiant, difficulter fcetum eni¬ 
tuntur, eumque imbecillem ac debilem, brevique interiturum, aut certe valetudinarium. 
Quod quidem potiffimum de advenis mulieribus diftum fit. 
Quandimvis tempus xftivum hiberno magis fjt falubre, quoniam in Brafiiia ficcitashu- 
miditati praevalet, naturarum tamen aliae ad aeftatem, aliae ad hyemem bene vel male fe ha¬ 
bent. Proinde mulieres & infantes, cum corpore fint magis pituitofo 3 xflate melius quam 
hycme valent. Contra, biliofa corpora & gracilia melius hyeme, pejus autem xftate. Et haec 
quidem de intemperatis, quae moderato contrariorum ufu confervantur, corrumpuntur a 
fimili. Contrarium vero intemperatis fieri confuevit. Ceterum a morbis qui e vaporibus 
ex terra aut lacubus ortis, nafcuntur, non cfc prorfus libera Brafiiia. Coelo enim exiflente tur¬ 
bido, Sc vento marino a terreftri vido, fubito fiunt catharri Sc raucedines. Ab iis tamen qui 
Epidemici dicuntur , Sc a maligno fiderum influxu, vitiofaque qualitate coelitus dimifla, cer¬ 
tis temporibus fxviunt, immunis femper fuit habita. Anno millefimo fexcentcfimo quadra- 
gefimo Sc tertio, xftate admodum ficca anthraces apparuerunt. Triginta annorum decurfii 
fcmel duntaxat Afri ex Angola huc variolis laborantes devedi, reliquos nullo malo contami¬ 
natos, ingenti mancipiorum flrage; inquinarunt. Pari propemodum modo contagiofa lues 
inter pecora domeflica, hyeme pluviofa, aliquos greges depopulata efl. Eo tamen maligni¬ 
tatis contagium adfcendiffe, utpeftis (fficut in Peruvia a tergo Brafilix fit) aut morbus pefli 
affinis, inde exortus fuerit, a nemine umquam compertum efl. Quafi affiduitas Euri ab Ocea¬ 
no fpirantis aerem ferenet & quafi verratus adeo, utfeminaria contagii impediantur, haud 
aliter a calido < 5 c ficco, quam fub Zonis temperatis a frigido & ficco exflinguuntur. Morbi 
fiquidem Epidemici quantum exteris vulgaribus funt Vehementiores , tantum majorem aeri 
ad mutandum corporis habitum & ad pejus aut melius difponendum, ineffevim quam in di* 
da & exteris non naturalibus apparet. Pleni Sc novilunio, imo& quadrantibus fingulis, al- 
terationes manifeflas corpora recipiunt. Quo fit ut Medici non nifi neceffitate urgente 
3>o-ris medicamenta porrigant 5 tunc enim dolor exafperatur & pejus habet xger. Idem 
cogita de Solis motu diurno, cum fupra fidem circa meridiem, biliofi morbi, nodu vero pi- 
tuitofi ingravefeant. Motus Lunx diurnus fingulis fex horis , non minus quam menflruus mu¬ 
tationes evidentes fufeitans, obfervatu digniffima operatur. Singulis enim fex horis, modo 
accedente mare, morbum ingravefeere, ac dolorem mitigari viciffim fex aliis, modorece- 
dente, cruciatuspaulatim minui, ipfi xgri teflantur. Quod in acutioribus juxta ac minus 
acutis morbis , prxeipue in iis qui e fluxionibus Sc plenitudine oriuntur, apparet. Adeo ac- 
crefentibus aquis, xftuque maris in plenilunium incidente confliguntur cum infirmitate non¬ 
nulli , ut etiam vitam cum morte commutaturi videantur, cum tamen vix quenquam tunc in- 
teriiffe meminerim. Plerofque autem pelago decrefcente extingui xgrotos , quia prxtcr alio- 
rum teflimonia, ipfe toties experientia comprobatum habeo, confidentius affirmare aufim. 
Idem in partu fieri ab obftctricibus fuit obfervatum. Ita ut validiffimx hx influentix Sc occul- 
tx coeli qualitates, eofdem effedus nafcenti Sc denafeenti impertiri videantur, &huncavi- 
txan°uftiisillum a carcere & vinculis uteri materni abfolvant. EIxc eadem de animantibus 
Z> 3 brutis 
