$ Gvilielmi. Pisonis 
dant. Mediterranei contra agreftes, truculenti , immanes , fine lege, fine religione, ferino 
prorfus ritu, in hunc ufque diem , nulla fixa aut flabili fede, huc illuc, pro vidus ubertate 
aut penuria , pifeibus & feris mira fagacitatedc celeritate infidiantur: validifiimis lacertis ja¬ 
cula , ftupenda arte, fine arcu torquere norunt. Ominibus tantum & auguriis dediti, ariolis & 
impoftoribus quaeflui funt alii Tonitru, alii Vrfiam minorem, aliaque fidera pro numine ha¬ 
bent. Viri pariter ac foemime, nullo circa pudenda velamento, fufis capillis, diverfa licet 
.tonfura, ceteris partibus corporis depilatis, incedunt 5 aviumque difcolorium plumis fe ex¬ 
ornant. Colore quodam fufeo exlanipapa pomo expreifo, corpus turpiter pingunt . Et ne 
facies ornamento deftituatur, lapillos viliffimos & longiffimos, perforatis a prima infantia 
auriculis .tum labiis inferioribus & maxillis infigunt. Quod licet vifu foedum, illis tamenre- 
gium videtur. Soli vivere amant, omnemque hominum prsefentiam averfantur. Tuguria nec 
latibula ferunt, fedfub dio perpetuo viditant. Ita ut pauca, quse de ipfis dici aut feribi me¬ 
reantur, occulant. Tanta eft inter illos confufio & diverfitas linguarum/ut exinde folum 
atrocifiima bella & crebra nafcantur. Ita ut inimicitias inter fe exerceant perpetuas, fupra- 
que fas humanitatis & o.dii fievas: imo vel ipfos ludos aliquando in ferias caedes & mutuas la¬ 
nienas convertant. Cum in morbum eorum quis -incidit, amici accedunt, quifqueinge¬ 
nium advocat, remedia quorum notitiam experientia fibi comparavit, profert. Mox fpinis 
arboris Ccirnaiba , pifeiumque^dentibus, quibus fagittas a/perant, in torofis brachiorum 6 c 
femorum partibus alte cutem fcarifioant& incidunt, ut fanguis abunde profluat. Idem fere 
proflant per validiffimam fudionem, ore pando parti dolenti applicato, membraque inte¬ 
gra a morbis & laffitudine vindicari autumant. Sudum illum ad Medicinam fpedare novit 
Homerus, qui de Machaone Menelaum vulneratum curante j fanguinem, inquit, exfugens, 
lenia medicamenta adfparfit. Vomitum vi concitant contortis Carnaiba foliis, gulcequeim- 
miffis. His & fimilibus remediis fruftra adhibitis, nihil ultra tentant, nec tamen segrum relin¬ 
quunt, fed unanimi conferifu, tanquamdeejus falute defperantcs, clavis ligneis illum fero¬ 
citer interimunt: gratificantes tamen illi & ille fibi, quod mafcule interire ipfi contingat, om- 
nibufque miferiis eripiatur: Hoc enim laetabundi in-ipfo mortis articulo gloriantur. Non mi¬ 
nori cum applaufu in parentis quam vidi hoftis cadaver faeviunt, illudpree turpi amore, hoc 
prae immani vindida, crudeliffimarum ferarum ritu dilaniantes. Utriufque carnes offa tenus 
dentib us a brafae dirae ipfis epulae exiftunt. • 
Nemo itaque mirabitur fi longe majorem herbarumcognitionem habuerint Afiatici,quam 
Americani: cum hi animantibus non contenti, in rationalia quoque ruant, membrifque foe¬ 
tidis, nunc crudis , nunc ligneis verubustoftisavidiffime vefcantur. Illorum autem multi, 
exinftitutoPithagone, vegetabilibus maxime vitam fuftineant. Non abs re fore exiftimavi, 
ctpropofito , fada paulifper digreflione, aberraffe, barbariemque illam miferam, tum qua; 
huic genti paterna & annata funt, paucis perftrinxiffe. Denique ut conflet, nullis creaturis 
adeo voluifle novercari naturam quin exade alimenta & medicamenta a venenis eas diftin- 
guere docuerit. Quod cum in aliis animalibus & plantis quam plurimis folertiflime, tum in 
radice ^fW/^Brafiliae alimento imprimis videre eft. Cujus rafuram falutiferam a noxio & 
venenato lu.cco vindicare norunt. Pfteterea ut demonftrem longe hanc a nobis diverfam vi¬ 
vendi rationem & temperamenta, diverfos aliquando morbos, & medendimodos fuppeditare. 
Reflat itaque confideremus, qux valetudini potiflimum vel profint vel adverfentur & unde 
originem ducant morbi. Inquit enim Hippocrates, confpiratio una, perfpirabilia omnia,, 
compatibiliaomnia. Quorum fi vel unum deficiat, tota hominis ftrudura facile corruit. 
Enimvero cum fub zona torrida, omnia aftra verticalia vehementius agant, idque motu an¬ 
nuo, exceffu fubinde caloris & humiditatis: motu vero diurno, perpetua vicifiitudine calo¬ 
ris & frigoris, eofdem microcofmus fortitur effedus. Qui fi adventitius & in tempore labo¬ 
ret, commovetur, nonnumquam etiam evertitur, fi ferendo impar fuerit. Vtcnim planta 
novella, aeris, terrae 5c aquarum mutationes, tanquam naturae ejus minus convenientes, li¬ 
cet in melius tranfplantata, faepe non fert: Ita multi Europaei, aut imbecillitate naturali, aut 
rite vivendi imperitia, aeri 8c aquis hifce faluberrimis , primariifqiie vitae fulcrifc, minus affuef 
cere pofliint. Vnde non raro illis de laffitudine fpontanea querelae, quae, ex fententia Hippo- 
tis, vooyipctQ. Boreales, licet non minus quam Meridionales corporibus habeantur 
compa&is, tamen mollitiem carnium ex hepatis intemperie incurrunt, nifi tempeftive ca 
cochymicafabutraexturbetur: miffis compofitis, folis fimplicioribus, tenuiorumque par¬ 
tium alimentis fe tradant. Ne tarditas <3e craffities humorum fomitem obftru&ioni, obftru- 
&io perfpirationi & circulationi fanguinis impedimentum afferat. Adeo.que fi Hippocratis 
effatum ^y^oict piet locum habeat, hic fane ejus, tam ncceffitas, quam perpetua veritas elu- 
cefeit. Quippe immodico exiftente calore, fi perfpiratio undique eft libera, nulla exinde per- 
fentifeitur moleftia 5 fin minus, ponderofius fit corpus, ac brevi fomes materiaque morbi 
'futura* 
