de 'Medicina Br a si u L i b. I. 5 
cute fua intenie frigida terra, praecipue aeflate, taleas & femina facile enecct. Cujus rei advena: 
& novitii agricola; non fine magna jadura experimenta fecerunt. Semina ficut & frudus colli¬ 
gunt in locis acclivis & fidentibus, diverfo plane tempore , quam declivioribus & uliginofis. 
Quid,quodhaec omnia toto anni tempore plantantur & producuntur • Felicius tamen vel infe¬ 
licius pro locorum & plantarum diverfitate. Quod evidentiflime apparet ex pluribus: praefer^ 
tim vero circa proceras illas arbores quas Cocos Sc Palmas nuncupant 5 quae citra ullam anni 
temporis, feniiqiie arborum obfervationem tranfplantatae jucunde virefeunt, eximiilque fru¬ 
dibus conipicuae excoluntur. Quod a nemine accuratius quam ab Illuflriflimo Comite Naf- 
faviaetentatum, omnibus veteranis incolis admirationi fuit 5 quod adultae licet, nihilpatereiv 
tur tamen ab alteratione illa quam fubirent, fed flcrile,arenofum, & perpetuafalfetudine imbu¬ 
tum littus natale folum haberent, coque gauderent foveri: modo radices quas.infinitas & bre- 
viffimas habent leviter tantum terra cooperirentur. Harum enim caeterarumque Bfafiliae ar¬ 
borum radices adeo a frigore fubterraneo abhorrere videntur,ut nonnumquam defiderioSolis 
prorumpentes, vix terra fe condi patiantur. Plurimae arbores & frutices toto fere anni tempore 
flores & fru&us feliciflime producunt, fimulque Ver,/£ftas & Autumnus in iis confpiciuntur. 
Horum facile principes Murucuja x Mangaba,Bacoba, Banana, Ianipaba, raca, Bindova, Coceiro t 
CMamaon , Binhones , Piementa: Quibus annumerantur, vitis, citrus, malus medica, aliaque 
plurima ex Lufitania atque Angola,olim & nuper e Belgio adduda legumina, radices & olera, 
paflim nunc in hortis exculta atque in culinis domeftica fada. 
Qui racemos per tptum annum defiderant, vineas diverfas, diverfis putant menfibus,matu- 
rafque poftea uvas colligunt, unde non ignobile vinum & Creticum aemulans, exprimitur. 
Atque hae omnes plantae <Scfru£tus hortenfes, licet ab infedis noxiis non plane immunes 
fint 5 praecipue autem a formicis illis grandioribus, non raro depalcuntur, ab impigro tamen a- 
gricola facillimo negotio, velignis, vel aquae beneficio arcentur. 
Nonnullae arbores & q uidem nobiliores,.ficut \_Acaju>Caja^Vbipitanga^ Anda, Zabucajo , Mu- 
recy, letajba , ^ArattcmGuabiraba,Ficus & Myrtus Americana: fru.dus Ananas & alia femel dum¬ 
taxat in anno florent, verno tempore, quod eft circa Odobrem, repullulant: mox frudus pro¬ 
trudunt, idque mediocres tantum Sole ingrediente Capricornum & durant ultra tres menfes, 
pofteaque quiefeunt. Solus, quantum conflat, fw&us Guity cur oy, femel per biennium 5 fru- 
dus autem aubom ibiraee five Guaici Brafilienfis vix per quadriennium producitur. Paucae ar¬ 
bores nativae hadenus ad fatiyas relatae: filveftres tamen cum fint, frudus elegantes &gratif- 
fimi faporis proferunt, maximaquidem ex parte frigidos, cum adftringendi facultate. Quafi 
natura benigna haec mortalibus immodice aeftuantibus folatio dederit, jruentibufque humori¬ 
bus frenum impofuerit. 
Qualacuftris haec regio, ob perpetuam uliginem, preeeaeteris jucundifiime funditus aeque ac 
in fuperficie viret. Tum diverfo plane Herbarum fruticumque paluftrium genere, adeoque 
mira naturae folertia luxuriat, ut folum non aquam diceres, amphibiorum; aeque & pifeium la¬ 
tibulis deftinatam. Circa oftia vero fluviorum, ubi paludem aqua marina fingulis acceflibus 
inundat, ab immenfa oftreorum & cancrorum multitudine perreptatur, atque tortuofo, illo ar¬ 
borum genere Gmparaiba five c Mangle dido, ita oblidetur, ut viatoribus prorfus fit inaccefla. 
Qua in acclives colles, vaftofque montes, nunc glebofos, nunc grandiflimis laxis veluti liratos 
attollitur, fertiliflima quoque & raro Herilis vel otiofa apparet Brafilia: arbuftis filvifque den- 
fiflimis paflim vellitur, ut multo olim labore Lufitani adpixidem nauticam iter /uumin- 
ftituerint. Quod hodie quoque fit in muniendis viis in defertis. Unde tot fragrantiflimse & 
praeftantiflimae arbores lucri caufa, ob colores & tinduras varias, aliofque ufus eximios, huc 
apportantur, ut funt ibirapitanga arbor illa Brafilienfibus mt ita dida & rubra tindura 
notiflima. Dein Tatajba five Paoam^rello,Arariba cortice rubro ,1ac aranda ,Antuniba five cedrus 
alba, & alia; multae, quae aedificationi & llruendis navigiis aptiflimae,quod aquis minus perviae, 
setatemque ferentes fint. Ex quarumdam corticibus nunc funes ignarii in militantium ufum, 
nunc in navium neceffitates torquentur & rudentum materias nauticis fubminillrant, fupplen- 
te cannabis defedum Barbarorum induftria. Si quae loca fint arida a flerilitate, mirabiles illas 
herbas fuperius defcriptas,feu funes potius dQvfaovg, generali nomine Tmbo & Cipo appellatos 
producunt, quae fua flexilitate < 3 c tenacitate apud fabros & vietores ligaminum 5 contufa apud 
pifcatores, coriarios, naupaegas, Rhois & ftupae vices implent. Denique e collifis lignis Cara - 
guata & Imbaiba aliifque ferulaceis plantis ibidem nafcentibus ignis luculentius, quam ex con- 
culfo filice, a barbaris elicitur. 
Nemora haec cum non quotannis foliis veftiantur nec priventur, non eodem fimul,led di¬ 
verfo plane id accidit tempore, quod ab Autumni & Veris permutationibus nihil patiantur. 
Praeterea non omnis quoque arbor foliis fimul omnibus orbatur,fed parte una decidente,altera 
tamdiu manet, donec prior repullulat. A ccedit quod varii generis phafeoli, Arundines proce- 
A 3 r#,He- 
