54 GVHIUMI P. 1 SONIS 
quam cremorem de Tipioca vocant. Ex aqua farinae in fundo fubfidcntc, bolos quoque con¬ 
ficiunt, Tipioceto didos, optimi faporis. Tum Gummi quoddam feu potius amylum ex ea 
lit, atque eidem ufui infervit. Hic liquor Manipuera , quod dulcis fit faporis, ab animalibus 
avidiffime hauftus, vi quadam venenata ea ftatim exftinguit: ex radice tamen non expreffus 
(quod mirum) caetera animantia, excepto homine, nutrit. 
Praeterea e radice a Sole exficcata, alia farina & pollens albicans, imo & panis filigincus 
St bifcodus, qualis e tritico (cui <$c fimillimus eft) pinfitur. Hoc alimentum integrum St 
non comminutum pro jumentis St pecoribus, quibus in pabulum cedit, refervatur. 
'A vermibus & integris formicarum cohortibus, haec planta mifere folet infeftari, magno 
agricolarum incommodo, non folum folia atque caulem, fed ipfam quoque radicem depo¬ 
pulantur, ferarum greges & animalia domeftica. Ipfi Brafiliani, Akhiopes , St noftratium 
non pauci, hujus plantae folia amant, adeo ut.contufa, coda & probe condita pro cibis < 5 c 
laducis apponant, atque in maffam efformata, Manicoba nuncupant Brafiliani. 
Porro radix haec quatuor aut quinque dierum fpacio in aqua macerata St emollita, Mandio- 
piba dicitur, quae affata, maxime ab agreftiori Indorum St Barbarorum multitudine expeti¬ 
tur <5c mandutatur. Efedimento hujus confiftentiae, farina mollis notaeque melioris confici¬ 
tur’, quam Brafiliani Vipeba • Lufitani, Farinha Jrefca cognominant. 
Ex Mandihoca contufa, butyro & faccharo, infignes fiunt boli vel paftae, ad edendum 
optimae 
Pultis denique genus praeparant ex Mandiopeba , quod nomen accepit Mingau-petinga. 
Mandihoca illa mollis, illis Puba, igni impofita exficcatur,exficcata appellatur Carima . 
Ex hac Angolenfes panem optimae notx conficiunt, quem Mufam vel ^Angu , interdum 
Enfonde appellant. Omnium autem praeftantiffimum pultis genus condiunt, quod vocant 
Mingati de Carima ., cui aromatum loco momentum piperis Brafilienfis, St floris Nhambi ad- 
mifccnt: quod optimi cum fit faporis, fanitatique conducat, frequens illis in prandiis efie 
folet 5 nec fuaviter fe vivere exiftimant nifi hoc alimento utantur. Sanis aeque atque aegris 
ejufmodi pultes, emulfiones, atque adeo ptifanas faluberrimas inde confedas exhibent. 
Tipioca fiquidem& Carima pota vel fyrupifpecie cum aqua florum auriacorum & pauxillo 
facchari exhibita, antidoti loco plerumque eft. Ego quanti dignitates Tipioca St Carima fa¬ 
ciam, in deferiptione morborum Endemiorum fatis explicavi. Tipioca enim, fi multa lo¬ 
tione defoecata atque exficcata, probe ab omni humiditate refervetur, Tabidis & Dyfente- 
ricis ex arte propinata, medetur. Febricitantes, animo deficientes, veneno infectos reflituit. 
Praeter hxc, violento exercitio‘fradis vires recuperat, fudorefque immodicos compcfcit, 
Ptifana illius fimplex. Quafcunque haemorrhagias, imprimis ex vulnere inflidas, tum intus 
affumta, tum emplaftri forma applicata, cohibet. 
Ex Mac ax er a optimum fit vinum, ferum ladis fapore referens, c Mandihoca rafa, vulne¬ 
ribus & ulceribus antiquis impofita, ea mundificat, atque attemperat. 
c Manipueraxodc :a craffefcit pultis in modum, alimentoque convenienti exiftit. Quod fi 
oryzam St Saccharum , cum aqua deftillata ex floribus aurantiorum fuperinfundas, con¬ 
ferva gratiffimae formam induet, mutatoque nomine Marmelada de Mandihoca appellatur. 
Poftremo illa fpecies Macaxera , praeterquam quod vicem farinae praedidae fuppleat, igne 
etiam affata, abfque ulla alia praeparatione, comeditur, ac Macapera appellatur. * 
A exteris radicibus abftinendum eft, quod praefens fint venenum. Dantur enim quaedam, 
quas citius combufferis,quam ut virus fuum deponant,& ad edendum idoneae reddantur.Quin 
ipfi Brafiliani olim minus exercitati, infeparatione alimentofi & venenofi, multoties mortem 
oppetierunt: nunc eruditiores fadi, non folum illis praecipuo exiftit vitae fuftentaculo, fed 
omnibus Lufitanis St noftratibus. Idque pani triticeo praeferre non verentur, licet minoris ha¬ 
beatur nutrimenti. 
ZEthiopes St Brafiliani inter edendum pugnos farinae plenos in os injiciunt» ut manu quo¬ 
que longius ab ore remota, vix tamen mica pereat. Raro aut parum inter prandendum potu 
utuntur, quod farina aquam nimis imbibat, St ftomachum inflet. 
Gum aratrum ejufque ufus hic ignoretur, St improbi ac multi jugi laboristaedia declinent, 
facilem hanc St nimis aerumnofam agriculturam, tam vitae ac rei familiari tuendae, quam aeri 
corradendo, egregie adhuc ampleduntur. Quippe unius dumtaxat mancipii induftria & la¬ 
bore, centum tuberculos, aliquando unius diei decurfu abfolvunt. Hujus autem farinae una, 
quxviginti cantharos noftrates continet, aut fcfquiAlkcira, hoc eft, modius unus autfefqui, 
homini robufto &laboriofo, in menfem integrum plerumque fufficit. Quem modium fex 
aut feptem aut ad fummum odo folidis comparaveris. 
Hxcfunf quae ufu dcfedulain hanc radicem inquifitione, arufticis St hortorum culto¬ 
ribus refeifeere potui 5 quae fufiusfic explicatius perfequi volui, quod haec planta ubique fre- 
* quens 
