75 
de Facvltatibvs Simplici VMt Lib. IV. 75 
C A P. XXVI. 
De Cjuaiaba arbore, eju/que facultatibus . 
M A^na affinitate inter (e conjundae funt Gudabo. Sc Araca-guacu *, ejufdem quippe non fo- 
lum altitudinis funt, fed folia Sc flores qualitate & facie externa conveniunt. Sunt autem 
folia bina fibi invicem oppofita in breviffimis pediculis, quae praedita funt nervo & venis paral¬ 
lelis lunaribus, obliq ; difcurrentibus Sc valde confpicuis, ad tadum dura, inferius quidem pro¬ 
tuberantibus, fuperius profundis & quafi rugofis: Frudus quoque hujus granis innumeris fca- 
tent unde Sc merito pyra Granatenfia dicuntur: fed in eo folum differunt, quod hi oblongio¬ 
res & ma<ns flavefccntes exterius, interius rofaceo colore vifuntur. Digna profecto arbor quae 
Europx importata, magnatum & Principum hortos illuftrct. Montibus aut filvis denfioribus 
non innafcitfur, fed planitiem Sc campos amat. Agreftis efle defiit, villicorum quippe induftria 
viridariis illata, numerofas plantas concipit Sc procreat, ut nihil frequentius o c currat, fru- 
ftuum enim grana ab avibus Sc pecoribus deglutita, Sc mox per alvum cum excrementis de- 
pofita, locis licet arenofis & triftioribus, altiffime germinant maximeque luxuriant. Aliis In- 
diarum regionibus communis haec arbor, ac proinde hic patriam Brafiliani negant, fed 
tradu temporis inter illas habita eft. 
Semel per annum frudus profert, qui album florem aeftate vigentem excipiunt ad initium 
hyemis: numerofoque proventu, totis fex menfibuspluviis., maximo omnium incolarum 
obledamento dantur. Pyra haec ftomacho profunt, qux (Iimmatura coquantur, eo fortius 
ventriculum corroborant, atque alvum adftringunt. Matura croceo colore nitefeunt. Melius 
fanitati confulunt, qui coda Sc faccharo condita, quam cruda, menfis inferunt: odorem enim 
o-ratiorem acquirunt, palatoque magis abblandiuntur. 
° Concedendum facile Clufio Sc Monardo, quod in deferiptione hujus floris Sc frudus na¬ 
tura Sc facie nonnihil a me diferepent, quoniam haec &alia exotica adiifle Sc experimento 
comprobaffe ipfls forte non licuit. 
C a p. XXVII. 
T)e Bacoba &■ damnet > eammcjue facultatibus. 
F Rudus lippis & tonforibus noti, tamque familiares,ut nulli prorfus in Brafilia j am reperian- 
tur horti, in quibus illi paffim non fpedentur. Indigens tamen hic non funt,fed aliunde huc 
deportatae hx plantx. Brafiliani quoque earum nomina fua lingua exprimere non norunt. Afris 
vero atque Afiaticis olim fuifle notas, Serapion Sc Avi- 
cenna teftantur,qui Mufas appellant. Hujus itaque plan¬ 
tae ideferiptionem, quam Matthiolus, Clufius & Dodo¬ 
naeus habent, libenter ampledor, paucis tamen, in qui¬ 
bus hallucinatifunt, mutatis. 
Duo autem funt ejus genera, qux ob maxinjam affi¬ 
nitatem quam habent, una (quod ajunt) fidelia hic deal¬ 
babimus. Pulcherrimae fane plantae, five frudum, flve 
folium, five culturae, nafcendique modum fpedes. in 
quovis folo, licet trifti & fitiente proveniunt. Quovis 
anni tempore incolae earum frudu gaudent. 
Caudex feu craffior pars arboris e foliis compadilibus 
fquamatim coagmentatis conflat, qui frudibus decerp¬ 
tis ut inutilis detruncatur, nam femel tantum in vita fua 
frudum producit. Verum excifa parente, fex vel odo 
furculi e radice exfurgunt, qui matrem renovant Sc fub- 
fequente anno frudum ferunt. Seminibus & ramis pror¬ 
fus deftituitur uterque frutex: horum vicem ornatiffi- 
ma Sc pulchre virentia folia, unico eoque crafib nervo 
obduda, fex pedes longa, duo lata, fupplent: illorum 
germen latis longum e medio exfurgens, crebrifque no¬ 
dulis eft diftindum, cujus extremitati turio, ovi effigie 
Sc rubro colore infignis, adnafeitur, unde triginta, qua¬ 
draginta, nonnumquam centum lobi progerminant: Hi 
in sedibus fufpcndunturtantifper donec juftam maturitatem confequantur. 
Uterque tam Bacoba quam Bmam inter horarios frudus, Sc (ut nonnullis placet) inter 
K 2 ficus. 
4 . 
