4 o GeorgI MarcgravI 
jam dudum in hortis colitur. Opero pretium tamen duximus hic addere quo Fr. Ximenes de 
hac planta prodidit. Mexicani , inquit , vocant chilli plantam quo fert filiquas illas , quas In¬ 
fulae Hifpaniolo incola vocant Axi , & Antiqui, ut quidam volunt, Siliquaftrum, Hifpani Pi¬ 
per Americanum & Aduarius Capficum.Hoc planta licet jam dudum in hortis Hifpanio fue¬ 
rit culta, non modo propter ornatum, verum & ufum in condimentis j tamen quia in Ame¬ 
rica plures illius fpecies obfervantur & filiquo illius in tam frequenti funt ufu, ut vix edulia re- 
perias quibus non admifeeantur, & facultates illius itidem notiffimo funt, operopretium 
puto illam deferibere , & varias illius fpecies quas vidi, indicare. Folia autem pene omnium 
fpecierum funt fimilia Solani foliis, Jguauhchilli tantum excepta cujus folia funt minora: fert 
flores candidos, e quibus enafeuntur filiquae, .initio quidem rubentes, tandem veluti adufti 
coloris inftar uvarum paflarum> plenae femine minuto, fubtili, candido & umbonato: fa- 
pore acri ' 5 c cauftico, ita ut calidum cenfeatur in quarto gradu & ficcum in tertio: licet viride 
obtineat fuccum excrementofiim, qui tandem confumitur. Vnde fit ut'flatus excitando ex¬ 
citet venerem: atque etiam alvum folvat, non fine torminibus, praefertimin iis qui non afi 
fuevere*, alioquinmoderatefumtummovet alvum, (Cujus caufa videtur illius acrimonia) 
menftrua atque urinam j corroborat ventriculum a caufa frigida debilem : excitat fupra mo¬ 
dum appetitum genus quoddam Chilli falfum, mixtum cum Thomatis, ut vocant, Mti- 
tornati appellant: evacuat humores pituitofos e quacumque parte corporis, profertim illos 
qui juncturas coxarum obfident, & Sciaticamfolent generare. Hedicis ventrem ac lumbos 
claviculis aut aciculis chille imbutis pungere, ut folent barbari, utiliffimum putatur reme¬ 
dium. Vcruntamen fi quis crebrius & immoderate Chille utatur, inflammabit renes & hepar 
excitabit dolores in renibus, phrenefin & dolores hypochondriacos, abfceffus internos & 
fimilia mala. A Barbaris fere pro cibo ordinario, abHifpartis vero pro condimento uftirpa- 
tur. Nafcitur locis tam calidis quam frigidis, melius tamen temperatis aut aliquantum ca¬ 
lidis. 
Prima illius fpecies appellatur a Mexicanis £)uauhchilli , quafi dicas arboream, & in Hifpa¬ 
niola ubi minor eft 6c filiqua rotundior Axi montenfe five Caribicum: hoc fpecies omnium 
minima eft, forma & mole fimilis oleaftri frudibus-, & cum omnes fpecies calidas fint in 
quarto gradu, haec omnium calidiflima eft & maxime cauftica^ quare tafitum condimentis 
loco piperis adhibetur producit femen toto anno. 
Secunda fpecies vocatur chiltecpin , quia colore & figura valde fimilis eft mofquitis, id eft, 
culicibus*, dicitur aliis Totocuitlatl , quod fonat ftercus avium, ob colorem & parvitatem*, 
audio ab incolis S. Dominici infulas Huaratinac appellari: haec fpecies licet viridior videatur, 
tamen citius virorem deponit. Tres illius numerantur fpecies pro diverfitate locorum in qui¬ 
bus crefcunt, & tempeftatum quibus colliguntur. Prima eft vulgaris: altera huic quidem fi¬ 
milis , fed vergens ad nigrum colorem, unde Tlilchilli nominatur: tertia minima omnium 
feritur menfe Septembri & maturat frudum a Decembri ad Calendas Apriles. 
Tertia fpecies appellatur T^analchilli , feritur menfe Augufto, locis cultis, quando jam 
pluviae cefiant *, maturat frudum d Novembri ad Martium, qui principio quidem eft viridis, 
fed fenfim rubefeit: In Hifpaniola vocant Axi candidum. 
Jguarta fpecies appellatur chilco^tli , ob croceum colorem quem addit condimentis & 
cibis quibus mifeetur, unde in Hifpaniola Acafran Axi dicunt: filiqua fex fcptemve digitos 
tranfverfos longa eft < 5 e mediocriter tenuis colore rubro & nonnunquam adufto. 
Quinta illius fpecies dicitur a Mexicanis T^inquahyo ,quia filveftris eft, in Hifpaniola Axi 
coral ob formam & colorem: filiqua eft tenuis & quinque digitos tranfverfos longa: feritur 
menfe Martio, < 3 c fert frudum fere omnibus anni menfibus. 
Sexta fpecies appellatur T^onchilli quia blandior eft *, filiqua illius eft longa & lata rubri co¬ 
loris : femen autem tam remiffam habet acrimoniam, ut vulgo cum placentis quas e Mayzio 
fiunt & chillaquiles appellantur, commedatur: optimum nutrimentum probere teftantur bar¬ 
bari. Solent hanc fpeciem humi fpargere ut ficcetur ut ita melius poflit fervari, nam aliter fa¬ 
cile corrumpitur ob nimiam humiditatem: feritur & fert frudus omnibus anni menfibus. 
Reperitur& alia fpecies quam vocant Milchilli, cujus filiqua quidem procedentibus non 
eft minor, fed attenuatur fenfim & definit in mucronem *, coloris eft aurei, colligitur eifdem 
menfibus quibus Maizium. Plures proterea fpecies obfervantur in Infula Hifpaniola & inter 
illas notiflima, quo filiquas fert inftar oeraforum , eadem forma & molenafcitur autem in¬ 
ftar arbufculo & appellatur ab aliis quidem Struchnodcndron, ab aliis Speudocapficum, ab 
Hifpanis cerafus acer Americo. Item alia cujus filiquam vocant roftrum pineo nucis: & ro- 
ftrum avis, ob figuram utrafque. Baboram five Baniazam corniculatam: Cazicar hortenfe: 
& alias quas brevitatis caufa preetereo, de procipuis dixifle contentus. Hac ille. Semen hujus 
planto adeo eft acre ut cavendum fit ne quis digitos ad oculos ferat, cum illud confricuit; 
quare 
