Histor. Plantarvm Lib. IIL 
105 
grana frudus reddiderunt ,cx quibus multce natx & in infinitum au dae arbores, ut jamnullum 
plantarium inveniatur ubi non exftet. 
Annotatio. Fr. Ximenes. Xalxocotl (quam indigena Infulse Hifpaniohe vocabant 
Gmyaboi eft arbor grandis, & ab Hilpanis fimiliter vocatur Guajabo. Tres illius reperiuntur /pe* 
cies 5 de una hig non agemus: reliquarum prima eft foliis aurantise, fed minoribus & villofis 5 
floribus candidis, frudu rotundo & pleno granulis inftar ficuum, unde illi nomen natum quod 
fonat frudum arenofum: folia funt acida, adftringentia & valde odorata, fanant fcabiem, & fo- 
lent illis uti in balneis: cortex eft frigidus & ficcus & valde aftringens 5 decodum illius difeutit 
inflaturas crurum & fanat plagas fiftulofas 5 furditati quoque volunt mederi & ventris dolores 
tollere, propter facultates quafdam occultas quae in illo obfervantur. Frudus eft calidus '& 
ficcus,praecipue pars ejus exterior quae folida,nam interior tenera eft & caloris moderati, redo¬ 
lens quodammodo cimices, nihilo tamen minus menfis infertur & a plurimis cum voluptate 
guftatur, licet non omnibus ex aequo conveniat. Sunt qui concodionem adjuvare dicant Sc 
ventriculum calefacere, e caufa frigida languidum. Secunda fpecies fert frudus longe majores 
neque tam male olentes, itaque delicatiores cenfentur: folia illius funt virentia inftar Auram 
tix. Nafcuntur locis calidis, montofis atque planis, praecipue in Cucrnavaca & toto Marchio- 
natu,ubipaflimobviaefunt. E foliisutriufquefitfyrupus utiliflimusadverfusalvi fluxum, & 
tam efficax quam rofarum ficcarum 5 componitur hoc modo: Sumunt foliorum fex libras Sc 
probe contufa macerant per nodem in duodecim quartillis aquae, dein ad ignem tertiam par¬ 
tem excoquunt & percolant, additifque fex libris optimi facchari, eoufque coquunt donec 
confiftentiam fyrupi acquirat, de quo tantum fumitur quantum opus eft pro ratione aegro¬ 
rum. Hac ille. Ovieduslib.vm.cap. 19. hanc plantam ita deferibit. Eft arbor grandis, fo¬ 
liis aurantiae, fed rarioribus ramis & magis /parfis, frondibus quoque haud ita virentibus, for* 
maque magis accedentibus ad Lauri folia, riifi quod latiora fint, crafliora, & venis magis tur¬ 
gidis. D ux funt fpecies, fcd utraque fert frudus inftar pomorum, alios oblongos, alios car¬ 
ne rubra, alios candida, omnes cortice viridi aut flavo ubi plene maturuerint: verum quia 
maturi fapore funt ingratiore & vermibus obnoxii, ut plurimum virides carpuntur: intus funt 
folidi, in quatuor partes veluti divifi, quibus & granula quaedam duriffima continentur: in fa- 
ftigio habet frudus coronam fo¬ 
liorum minutorum quae facile 
excidunt. Meminit & Gomara &: 
Monardes apud Clufium. Ico¬ 
nem ab Hifpano acceptam edidi 
in Hiftor. Amer icte lib. v. cap. 3. 
accepi deinde ramulum cum fo- 
liis & frudibus, verum immatu¬ 
ris : & deprehendi folia bene ex- 
prefia & deferipta abOviedo: fru¬ 
dus autem coronas habebant,fcd 
foliola jam exciderant, neq 5 fru- 
duum fubftantiam potui digno- 
fcere,quia erant penitus ficcati &: 
& contradi. 
maturuit viridem , & fuperne 
Araca Iba Brafilienfibus: 
cujus frudus appellatur Araca- 
>guacu 5 haec arbor fimilis eft Gua- 
yabo figura, cortice atque ligno: 
fed folia differunt: qua tamen ab 
Autfore nofiro deferipta non inve¬ 
ni , fed ex Icone agnofei pojfunt. 
Frudum fert mediocris mali ma- 
v gnitudine , rotundum, quando 
umbelicum obtinentem, carnem 
habet albam, odore, fapore & 
fubftantia carni Aracamiri fimi- 
lcm : in medio autem continet 
multos lapides mole piforunt 
minorum, obrotundos, paulu¬ 
lum compreflbs , ex albo fub- 
flavos & duros ut nuclei cerafo- 
O 
rum, 
