290 
Cudepain y ludere. 
gueguatum, pugnare. 
Langawyn , occidere. 
Mecowyn , ferre. 
Chuquin, furari. 
Guatlulveno , reftituere. 
Lay, mori. 
JRengalgey, fepelire. 
JVtiedaucapay, laborare. 
2 VjMxvyn, emero. 
Hilla. Teuvyn , vendere. 
GeorgI Marcg 
cayti* permutare. 
Illuwyn , dare. 
Vmatum , dormire, 
Limen , evigilare. 
!Tangnone , frangere. 
Bcmeine y reficere. 
Playn> reperire. 
Vanguenbyn, perdere. 
T vegnei, lcetari. 
rnerire. 
iy#, perdere. 
RAVI 
duo. 
CMeli, quatuor. 
guechu , quinque. 
C*p, fex. 
Relgi, feptem. 
, o&o. 
^Ailky novem. 
LMari palaco , centum. 
Waramd , mille. 
Nvmerorvm Nomina. 
guyn, unus. 
Ut autem fpecimen aliquod habeant Lepores hujus lingux, fubjungendum putavi collo¬ 
quium familiare, quodanoftratibusaccepi. 
Iueipingeimi ? quomodo vocaris ? Iumphgen? Ioannes vocor. Cheo rmimi ? quo vadis ? 
Moppo murran, in regionem. Cheo tui mi? unde venis ? Nirocomotoun, ex aedibus meis. 
Chumcl quipa tuai mi? quando venies? Chumelputuai mi? quando ibis? Alepmgei tam¬ 
nici? eft ne domus tua procul hinc \ Pichirungei: prope eft. Ale pmgeU procul abeft. 
Inchi quiparui mi camappumu: volo proficifci in aliam regionem. 
Chcmnibla quiparui mi camappumci ? quare vis proficifci in aliam regionem ? Merehya tivi 
mappumuy inedia ciborum eft in hac terra. Aleibelaj tvvachi tipanto benibla ale genepayn: An¬ 
nus hic fuit ftcrilis propterea inediam patimur. Cheo mappungen tamichou ? in qua terra eft 
tuus pater? Alueiei 9 diabolus illum abftulit. 
^Aieimi ruani in chio? vismecumire ? Ailan , nolo 5 Aien,v olo. chuben queckenneiemi 
tamia? habes ne aliquid quod comedamus ? cancan achawal neen, habeo aflasgallinas: mu 
wy? quot? munal ei enebin tavia *, quae nobis fufficiant. chubenputuayn? quid bibemus? 
Aile mangunmeimi y ago tibi gratias. Chuben domo trwa? qua? eftiftafoemina ? inchi tan curiy 
eft mea uxor: ni navey mea filia: ni domo , mea concubina. Ale temiragei vei domo , eft pul¬ 
chra foemina. Jguipangnei , veni huc *, amotunge , difcede. Vmatuayn ? ibimus cubitum ? utduca y 
furgamus. Win cuchaj Compaytan mapumu 9 Hifpani irruptionem fecerunt in hanc terram. 
<Ouipa tvaicha laimi? vis ne una pugnare? Wdquinagelan , non habeo arma: Ini enpei in 
watqui y fequere me inveniemus arma: ali teun inchi , confentio. 
C a p. VI. 
Ob[errationes ex Hijlorica Relatione P.Alonfo d Ouaglie, S. I. 
Q Uatuor anni tempeftates huic Regno accidunt, quemadmodum Europa, verum diverfb 
tempore: Ver enim exordium fumit a menfe Augufto,& definit in medium Novembrem-, 
& a medietate Novembris /£ftas incipit ufque ad medium Februarii $ a quo Autumnus duci¬ 
tur ufquc ad medium Majum, quem excipit Hyems,qux admodum nimbofaeft, &fpoliat 
arbores foliis, 6c cum vehementi gelu fpargit altam nivem, qux tamen a Sole diflblvitur 5 nifi, 
quod raro Sole non comparcnte, ad aliquot dies durant. Raro autem nives accidunt vallibus, 
nam licet copiofiflimx fint, & in tantum aggerentur, ut ad cacumina montium afeendant 
&cumiisexxqucntur, & in aperturis montium velutiin puteis coacerventur, &pene toto 
anno durent, ibidem difiolutx inflant fluvios & torrentes, qui per valles cum magno impetu 
decurrunt ufque ad mare, & terras mirum in modum foecundant. Verum licet hic non nin¬ 
gat nifi raro in planicie, frigus facit tamexcefllvutn, ut in multis partibus Europx vix tan¬ 
tum fentiatur, quod accidit partim ab altitudine Poli, fub quo hxc regio fita eft, partim a vici¬ 
nitate montium, e quibusdefccndunt ventifubtiles&penetrantes, qui nonnumquam funt 
infupportabiles. Unde fit ut loca maritima fint magis temperata. Nihilominus in his venti 
magis funt molefti, quam inplanicie, utpoteremifliores ibidem, neque tam rigide ferientes. 
Contra hoc Frigus creavit Deus latifiimos & fpiffiffimos montes, plenos Quercubus, qux eft 
communiflima materies diftri&us S. Jacobi & aliarum vallium, e qua & carbones fiunt ad for¬ 
naces & alias officinas in aliis partibus ferviunt eidem ufui Robora, uti in diftrittu Con¬ 
ceptionis , ubi tam innumera funt & ita vafta, ut licet jam tam multis annis exfa fuerint, 
filvx & faltus hodieque ita abundent illis, ut vix penetrari poffint, neque aditum dent nifi ad 
duo milliaria ab oppido, ulterius autem fint inaccefli, licet hxc regio plufquam centum millia 
hominum fuftentaverit, ut feribunt Authores. Ifta autem uti & arbores fru&ifens hyeme 
amit- 
