de Ipsa Regione et Indigenis Lib. VIII. 291 
amittunt folia •, fed filveftres arbores maximam partem illa confervant, quia funt craffiora, 6c 
licet gelu cooperiantur , non onerantur ut aliarum arborum, fed liquefa&o gelu a radiis Solis, 
ina tT is lcete virefeunt. Vere enim ingrediente medio Augufto, tanta copia florum nafeitur, & 
numeravi aliquando duas fupraquadriginta diverfas illorum fpecies brevi tempore, & quidem 
omnes campeftres, & maximam partem odoriferos, e quibus conficiunt aquam,quam vocant 
Angelorum,ob lingularem ejus fragrantiam.Herbxquoqj campeftres tam feliciter germinant, 
tantumque fumunt incrementum, ut vix a fatis diftingui poflint, Scmenfe Novembri & De¬ 
cembri ita adoleverunt, ut equis vix penetrari poflint. 
SinaDi,Foeniculum, Trifolium, Rapus, & Mentha, quas plantx in Europa feruntur & co¬ 
luntur , hic abundantiffime in campis fronte proveniunt, & quidem tanta f copia, ut campos 
ad multa milliaria occupent, & pecudes &caprx illis pafcantur. Sinapi autem in tantam mo¬ 
lem cxcrefcit, ut caules viderim craflitie brachii humani, & tam proceros, ut arbores aemula¬ 
rentur, & fuperarent altitudinem equitis. 
Plurimx hic nafcuntur herbae Medicinales, & magnae virtutis, Chilenfibus folum notae Sc 
illorum Medicis, quos vocant Maci, qui facultates illarum aut celant aut parce admodum do¬ 
cent Hifpanos: magni hi fiunt non tantum ab Indigenis, fed & ab Hifpanis cum gravi aliquo 
morbo affliguntur 5 & imprimis ubi aliqua fufpicio efl haufti veneni. Neque viri tantum, fed 
& fceminae quxdam hanc artem profitentur, in caque excellunt. 
Lib. 1. cap. 2. Enumerat tres herbas quae Angularem ufum habent in medicina. 
Prima , inquit, efl: famofa illa herba quam vocant £Htincia mali , quae non affurgit ab humo 
fupra dimidium palmum; cujus ramuli fe dilatant ad modum fafciculi florum, & definunt fin- 
o-uli in unicum florem,figurae & coloris Croci in Indiis didi Romi. Haec herba evellitur cum ra¬ 
dice, & ebullitur tota inaqua, quae calida aegris exhibetur *, & inter alia illius effeda, unum 
efl, educere e corpore quemcunque fanguinem extra vafa conftitutum & corruptum, cum 
maxima efficacia j quapropter Indi vulnerati quantocius fumunt hanc herbam, fiquidem fan¬ 
guinem qui per vulnus effluere non poteft, educit antequam corrumpatur. 
. Altera efl, quam Hifpani vocant Albaciga (& Indiani Cule») quia habet folia fimilia ocymo 
fiveBafilico, verum in tantam altitudinem aflurgit, ut arbor videatur, & folia funt fragrantif- 
fima 5 Hxc contufa applicatur vulneribus extrinfecus, & guttae aliquot fucci eifdem inftillan- 
tur, & mirabiles edunt effedus. 
Tertia efl: inflat,graminis, admodum fubtilis & delicata, neque repetitur in omnibus par¬ 
tibus hujus regionis: ufus illius efl admodum mirabilis contra febres malignas < 3 c dolores late¬ 
rum: coquitur tantum inaqua, ditahaufta infigniter mundificat fanguinem, introrfumque 
educit, ita ut xgri brevi tempore perfanentur, uti fxpiffime vidi. 
Multae prxterea hic funt herba: valde efficaces adverfus dolores nephriticos, quaque calcu¬ 
lum in vefica rumpunt, & ruptum expellunt. Quemadmodum & aliae adverfus dolores Scia- 
ticaj, aliafque ejufccmodi infirmitates quamplurimas. 
Siquidem jam de herbis expimus, addamus ea qux alibi de illis tradit hic A udor. 
Lib. 1. cap. x 111. In valle Lampa, quae diftat ab oppido S. Jacobi milliaria quindecim, na¬ 
feitur quaedam herba,ad modum Ocymi, licet ejus folia potius fint cinerefcentis coloris neque 
tam laete vireant, & planta haud fupra palmi altitudinem a folo aflfurgat: Haec granulis qui- 
bufdamfalisaeftivismenfibuscooperitur, inftar minutarum perlarum, quae fuper folia illius 
coagulantur, aut e rore qui nodu incidit, aut aliquo humore aut vapore, quem Sol in illa re¬ 
gione fullevat cum afeendit, aut quod herba ipfa fit ejus naturae, ut exfudet aut protrudat hunc 
humorem, qui a Sole ficcatus convertatur in granula falis: five autem ab hac five ab illa caufa, 
aut etiam alia hoc procedat, hi effedus folum obfervantur in hac valle, & fupra hanc herbam, 
quam Indigenx maximi faciunt, quia falifteeft boni faporis&delicatus. Nefcioan adhoc 
alludat Joannes de Lact in deferiptione Novi Orbis,in qua agens de Regno Chili & infignibus 
illius qualitatibus, poftquam illud exteris America regionibus prxtuliftet, adjungit in aliqui¬ 
bus vallibus hujus Regni certis anni tempeftatibus cadere rorem ita fpiflum, ut congelatus 
ad modum facchari, &fervatus, pene eundem ufum prxftet quem manna. Idem refert Anto¬ 
nius de Herrera Chronographus, &c. Etfane hxc illius fide retuli in deferiptione mea 5 fed 
quod hic ab Authore affertur plane aliud efl. 
Eodem lib. cap. xv 1. In tota ora maritima hujus regni crefcit quxdam herba inftar cichorii, 
quam appellant Luce, qux nafeitur e rupibus, uti alix plantx e terra, & verno tempore col¬ 
ligitur cum maxime adolevit, & cum Soli fuerit expofita ut ficcetur, fiunt ex illa panes grandes 
qui pro deliciis habentur in illis regionibus, & prxeipue in Peruvia, Cujo & Tucumana, quia 
fervit ad condimenta ciborum. Nafeitur hxc herba infummitate rupium, qux aliquando 
extantemari, aliquando fluftibus operiuntur, quibus radices innituntur, e quibusprofilit 
caulis, brachii humani craffitudine, quem vocant Vitea $ hic prxeiditur & pauliiper igni admo- 
O o 2 tus 
