9 6 
Van deze instrumenten had ik twee, beide op uitstekende wijze aan de 
ambachtsschool te Leiden gemaakt. 
Het eene was zwaarder; het ijzer werd op den steel met een kop- 
schroef vastgezet, en kon daarvan worden afgenomen, om het instrument, 
in een lederen étui, gemakkelijk te transporteeren. 
Het andere, dat ik weldra voortdurend bij mij droeg, woog in zijn 
geheel niet meer dan drie oneen; de steel was 45 cm., het ijzer 27 cm. 
lang, en dit laatste aan het ééne uiteinde met de snede in het vlak van 
het werktuig, aan het andere loodrecht daarop gericht. Het was juist van 
een goeden graad van hardheid, en kon, behalve voor het uitgraven van 
planten, nu en dan ook dienst doen tot het afhakken van een tak, wan¬ 
neer de snoeischaar, anders voor het inzamelen van dergelijke voorwer¬ 
pen bestemd, niet bij de hand was; soms ook tot het afslaan van een 
stuk boomschors of steen, waarop korstmossen groeiden. 
Dit laatste was natuurlijk alleen dan mogelijk, wanneer het gesteente, 
door verweering, gemakkelijk splijtbaar was geworden. 
Was de steen te hard, dan moest de zware hamer van de geologie 
worden geleend, en werd rondom de plaats, waar het korstmos zat, zoo¬ 
lang gebeukt, totdat de massa in stukken sprong. Soms gebeurde het 
daarbij, dat de spleten ook de zode der plant verdeelden; andere malen 
trof het gelukkiger. Zeer dikwijls behoefden echter deze krachtdadige 
middelen niet te worden aangewend, want zoowel korstmossen als weinig 
of niet verweerde rotsen zijn op de eilanden betrekkelijk zeldzaam. De 
meeste konden ook op van zelf losliggende stukken, waarmede de hel¬ 
lingen bv. van den Christoffelberg en den Brandaris bedekt zijn, worden ^ 
verzameld, en sommige, als thamnophyten, alleen met een smalle basis 
aan de rots verbonden, daarvan gaaf worden afgenomen. 
De steenen met korstmossen werden naderhand, elk met hun etiquet, 
afzonderlijk in papieren gewikkeld, en zoo ingepakt, dat zij niet, door 
schuiven tegen elkander, de planten konden beschadigen. 
Zonder steenen verzamelde korstmossen werden behandeld even als de 
blad- en levermossen. 
Ook deze waren zeldzaam op de eilanden beneden den wind. In Suri¬ 
name en op de eilanden boven den wind werden er daarentegen meer 
verzameld. De zoden daarvan werden, tehuis gekomen, in droogpapier ^ 
klein formaat (24 op 38 cm.) zooals zij verzameld waren, uitgelegd, die 
van elke groeiplaats in een afzonderlijk vel met etiquet, waarop deze 
was aangeteekend. Eens in de vellen gelegd, bleven zij daarin, om even- 
