III 
jBelgarum . 
machinarum ufum & figuram reperies apud Ltpjïum ( m ), ubi 
de tormencis & telis : hune traclatum ejus in Cathedra Lovanii 
fucceffor Gramayus procul dubio perfpeâum habuic : igitur fi more 
Romanorum antiquo , pilas 6 c faxa Sylvæducenfes in hoftem je- 
ciffent , non infigniviflec machinam îllam nomine pulcherrimi 
znventi. 
Perfe&iorem conflandi mortaria ad jaciendas pilas ferventes 
fuggeffit Cornes Mansfeldius (/z), cùm Breda obfidione preme- 
retur anno iéi 5* 
Fertur ( o ) Civis Venlonenfis in ignibus artificiofis feu fef- 
tivis, circa 4 annum 1588, primas adhibuifle bolides igniarias, 
quas Bombas (p ) vulgo vocitant : Scriptor recens , citans Præ- 
fidem Renault, affirmât, anno 1634 ln oppugnatione arcium &c 
non antea, in ufu fuilfe. Difertè tamen docet Hermannus Hugo 
inter cætera apparatûs bellici inftrumenta , capta Breda anno 161 J , 
bolides illas igniarias vi£tori ceffifle ( q ) : ita enim feribit : 
Sphcerce minores è ferro excavato ad incendia preeparatœ, bis mille 
& cenîum majores ( quibus Bombarurn nomen dedére ) CCCXLIV *’ 
Quid quæfo apertius, quam tormentariæ rei partem conftituiffe 
Bombas. Quid? quod jam tum anno 1588 in oblidione Wach- 
tendonkæ ùtrada , lib. 10 de Belle Belgico, Bombas memorat, 
nec non Granata 6c Qllas 6c confimiles peftes. An non & per 
fphæras minores è ferro excavaco ad incendia præparatas defig- 
nare voluit Granata belîica feu igniarias Glandes quæ manu tor- 
quentur, quas nonnulli pyrobolos dixerunt , memoratas à 5 crip« 
tore ( r) Batavo, anno 1619 in obfidione Sylvæducenfi, his 
verbis : Quœ inter , nihil æquè ac ignita jacula terrere ( malo pu~ 
nico , Grenade y in cajiris nomen) quee nunc machina , mine manu 
fpargebantur . Negant quicquam Jævius repertum ^ ex quo mords ti~ 
( m ) Poîiorcetic&m , p» 119 & feq. 
( n ) Hermannus Hugo Obfid. Bredan. pp. 60 * 61. 
( 0 ) Ex Thuano lib. 89. 
( p ) Did. d’origines, v. Bombes. 
{ q ) In obfidione Bredana, p. 117, edit- an, 1616* 
( r ) Dan . Heinfii rer» ad Sylvam-Duds& geftarum faiftoria 7 ediî. 163 î, p. 57, 
