j U , De In ven tis 
tulos ingenio produxïmus. Videtur hic uno vocabulo comprehen- 
dere utramque machinam Bellicam, quam norma loquendi dif- 
tinxic in Bombas & JS'lalo-Granata. 
Et verô, quid miri fi noftrâ in Patriâ necis & deftrucfionis 
inftrumenta apud Belîonæ cultores exquifitiffima prodierint; ex 
quo adverfùs Philippum Secundum Hifpaniarum Monarcham, 
Belgicarum Provinciarum Principem , ex iis nonnullæ palam !uf- 
cepêre rebeliionem ; etenim evafit Belgium area Martis, & pa- 
læftra, in qua ex magna Europæ parte Martia pubes rudimenta 
ponebat fub ducibus celeberrimis. 
Operæ pretium non eft hic refeliere elapfi feculi è Germaniâ 
Scriptorem ( /' ), fecundùm quem , Inter recentia inventa nume- 
rantur globi majores ferrei pulvere pyrio fard , quos nunc commu- 
niter Bombas & Carcajfos vocant. Ûis primùm ufus fuit Bernardus 
de Galen, Epifcopus Monafterienfis , dum non ita pridem Monaf- 
terium Weflphcàhz urbem expugnaret, & fuo dominio plenè fubmit - 
teret. Etenim plufquam notum eft, bellatorem ilium Epifcopum 
Diœcefeos fuse metropolim anno 1661 ad deditionem coëgifte, 
cognids jam dudum] ejufcemodi machinamentis. 
A bellicis ad pacis artes fermo convertitur. 
ASTRONOMICA ET GEOGRAPHICA. 
De Inftrumentis Aftronomicis, nil quod fciam mémorandum 
occurrit , qukm quod Gemma Irifius ( t j in Academia Lova- 
nienfi , ætate Caroli Quinti Profefior , Aftrolabii Catholici , id 
eft univerfalis, fabricam , ufum & fingularem in Aftronomicis 
utilitatem, primus do&iffimo fcripto tradiderit. 
Ex 5 Lunis feu Satdlitibus Pianetæ Saturni unum detexit Chrift. 
Huyghens nobilis Batavus anno 1655 , eum ncmpè, qui compu- 
tando à primario planetâ, quartum locum occupât. Sunt etiam 
qui velint ejufdem pianetæ annulum ab Huygenio deteâum ; re- 
fra gante 
s aturnin — tmrnmmmmm——mmmmmm m » * ■■■■■— mm+am m un n ■■■ « ■ m a nu »■■ * ' ------ , n . --- * 
( / ) Zakti , nrirab. mundi, tom. 3, p. an, cdit. Norimb. 1696, 
( t ) Adrian . Metius priraum mobile edit* 1^31, in epift. dédie. 
